Mąż podżyrował koledze kredyt bez wiedzy i zgody swojej żony. Jak może ona zabezpieczyć siebie i dzieci, gdyby mężowi przyszło ten kredyt spłacać?

Odpowiedź eksperta
Zacznijmy od podstaw. Poręczenie to rodzaj zabezpieczenia kredytu, który pozwala na uzyskanie od banku wyższej kwoty lub lepszych warunków spłaty. Poręczyciel kredytu zapewnia gwarancję spłaty zadłużenia w razie trudności finansowych kredytobiorcy lub w związku z brakiem u niego wystarczającej zdolności kredytowej.

Nie każdy może zostać poręczycielem kredytu. Może nim zostać tylko osoba pełnoletnia, która ma pełną zdolność do czynności prawnych. Musi ona mieć ponadto zdolność kredytową.

Zgodnie z ogólną regułą, wynikającą z art. 36 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, każdy z małżonków może zarządzać majątkiem wspólnym i zaciągać zobowiązania z nim związane. Z wyjątkiem sytuacji wskazanych w przepisach – zgoda drugiego małżonka nie jest do tego potrzebna.

Gdy zobowiązania małżonka dotyczą jedynie jego majątku osobistego, wówczas wierzyciel może żądać spłaty z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw. Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków. Zobowiązanie dłużnego małżonka musi jednak wynikać z czynności prawnej, a zatem chodzi tu najczęściej o zawarcie umowy.

Jeśli brak zgody, o której mowa w art. 41 § 1 k.r. i o. (Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków), albo jeśli zobowiązanie jednego z małżonków nie wynika z czynności prawnej, wierzyciel może żądać zaspokojenia jedynie z majątku osobistego dłużnika..

W przypadku ustroju rozdzielności majątkowej, czyli intercyzy, gdy małżonkowie nie mają majątku wspólnego, poręczenie kredytu przez jednego z małżonków nie jest uwarunkowane zgodą drugiego. Jeżeli zaś małżonkowie posiadają majątek wspólny albo z treści zawartej umowy poręczenia nie wynika, że zobowiązanie pozostaje w związku z majątkiem odrębnym, to w takim przypadku umowa poręczenia stanowi czynność zarządu majątkiem wspólnym. Oznacza to, że jeżeli poręczenie będzie w większym rozmiarze, wymagana staje się zgoda drugiego małżonka, jako że stanowić to będzie czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu majątkiem wspólnym.

Brak zgody drugiego małżonka na poręczenie nie skutkuje od razu nieważnością całej umowy poręczenia. Konsekwencją braku zgody będzie ograniczenie odpowiedzialności za wynikający z poręczenia dług do majątku odrębnego małżonka, który poręczenia udzielił.