Reklama

Przez widzialne do niewidzialnego

Zając

Niedziela warszawska 30/2000

Dodaj nasz portal do preferowanych źródeł Google
Artykuły z niedziela.pl będą pojawiać się częściej w Twoich wynikach wyszukiwania

Trzeba na początku zaznaczyć, że w wierzeniach ludowych zając i królik nie były jednoznacznie odróżniane. Zając w wielu kulturach, np. u Hotentotów, Celtów czy w Starym Egipcie uznawany był za zwierzę lunarne - związane z Księżycem, ponieważ plamy na Księżycu miały przypominać skaczące zające.

Plutarch pisał, że zające w obawie przed utratą potomstwa " ...roznoszą młode zajączki w różne miejsca, nieraz o sto stóp od siebie oddalone, by na wypadek nadejścia psa lub człowieka nie wszystkie naraz były narażone. Same zaś wielokrotnie kluczą zostawiając ślady, a na koniec robią wielki skok i dopiero tak oddaliwszy się znacznie od swego tropu zasypiają". Szybkość i czujność zająca według Plutarcha miała w sobie coś boskiego.

Od bardzo dawna zając uznawany był za symbol czujności, gdyż, jak sądzono, śpi z otwartymi oczami. Najpewniej z tego powodu średniowieczni lekarze zalecali mięso z zająca na bezsenność. Zdaniem Pliniusza, spożycie mięsa zająca sprawiało, że kobieta niepłodna stawała się brzemienna. Hildegarda z Bingen (zm. 1179) dla leczenia trądu radziła nacieranie ciała maścią pochodzącą z żółci zająca.

W Starym Testamencie zając zaliczony został do zwierząt przeżuwających i nieczystych. Wynikało to z błędnej oceny jego poruszania pyszczkiem, sugerującego, jakby coś przeżuwał. Natomiast w Liście Barnaby znajduje się przedziwne uzasadnienie zakazu spożywania zająca: " Chce przez to powiedzieć, żebyś nie stał się pederastą, ani do takich się nie upodobnił. Zając bowiem co rok powiększa swój odbyt, tak że ile lat żyje, tyle ma w nim otworów".

Fragment Księgi Przypowieści: "Zajączek, gmin nieduży, który czyni sobie w skałach łoże swoje" stał się pretekstem do wielu metaforycznych komentarzy u Ojców Kościoła i pisarzy kościelnych. Szukający schronienia na skale zając przywodził na myśl pogan, którzy zdezorientowani błąkali się początkowo po manowcach, lecz w końcu znaleźli schronienie przy Chrystusie w Kościele zbudowanym na Skale - Chrystusie. W Fizjologu nawiązano do wspomnianego wyżej tekstu i podkreślono, że krótkość przednich kończyn zająca pozwala mu łatwo wbiec na skałę (górę) i w ten sposób uniknąć pościgu. Z tego wynikał wniosek moralny: "Także ty, człowieku, staraj się wstępować na skałę, aby uciec przed ścigającym złym psem - demonem (...). Ponieważ on widzi, że człowiek unika przebywania w górze, gdyż codzienne troski ziemskie obciążają jego serce, co plącze mu myśli. Natomiast gdy dostrzega, jak człowiek zgodnie z wolą Boga wstępuje na prawdziwą skałę, którą jest Chrystus, i osiąga szczyty cnoty, wtedy pies się odwraca". Św. Bazyli Wielki nazwał Mojżesza zającem, ze względu na tekst z Księgi Wyjścia: "Oto jest, rzecze, miejsce przy mnie, i staniesz na skale". Także dla św. Augustyna skałą tą był Pan, a zajączek - zwierzątko małe, słabe i strachliwe - symbolizowało skruszonych grzeszników. Tertulian nazwał zająca obrazem Kościoła. Zające oznaczały także człowieka lękającego się Boga, który nie w sobie samym, lecz w Bogu pokłada nadzieję.

W ikonografii wczesnochrześcijańskiej zające, obgryzające gałązki winnej latorośli, symbolizowały katechumenów lub pogan poznających zasady wiary w sakramencie chrztu, względnie były obrazem duszy, która w raju bezpiecznie mogła korzystać z owoców życia wiecznego. Dlatego obecność zajęcy w dekoracji starożytnych baptysteriów nie budzi zdziwienia. W scenach polowania zając ścigany przez psa oznaczał duszę ludzką ściganą przez szatana lub dobro zagrożone przez zło.

W późniejszym czasie wpisane w koło trzy zające, których uszy tworzyły trójkąt, miały ilustrować Boga w Trójcy. Zające umieszczone na kalenicy (szczycie dachu) lub na dzwonie miały znaczenie ochronne przeciw piorunom.

Niezwykła zdolność do rozmnażania się zająca sprawiła, że stał się symbolem zwierzęcej płodności i lubieżności. Natomiast biały zając przedstawiany u stóp Najświętszej Maryi Panny wyrażał Jej zwycięstwo nad cielesną pożądliwością oraz symbolizował Jej błogosławioną płodność.

Według św. Ambrożego, zając ze względu na coroczną zmianę barwy sierści był symbolem zmartwychwstania: "Również zające z całą pewnością, co łatwo możemy zauważyć z bliska, w zimie mają barwę białą, latem zaś przybierają barwę im właściwą. Lekko dotknąłem tylko tego, aby te przykłady umocniły nas w wierze w ową przemianę, jaka nastąpi przy zmartwychwstaniu". Należy zatem wspomnieć, że święcone w Wielką Sobotę zajączki i jaja mają wskazywać na ideę zmartwychwstania Chrystusa.

W personifikacjach wad uzbrojony rycerz uciekający przed zającem jest symbolem tchórzostwa. W wyobrażeniach wady nieczystości zając bywa jej atrybutem.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

2000-12-31 00:00

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Oceń: 0 -1 dodaj do źródeł Google

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Siły zbrojne: Mogło dojść do upadku obiektu na terenie Polski

2026-11-20 07:50

[ TEMATY ]

siły zbrojne

upadek obiektu

Adobe Stock

Mogło dojść do upadku obiektu w powiecie biłgorajskim - powiedział ppłk Jacek Goryszewski, rzecznik DORSZ. Dodał, że mowa jest o miejscowości Chmielek, blisko Nowego Lipowca.

W rozmowie w TVN 24 rzecznik Dowództwa Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych potwierdził, że tej nocy, podczas zmasowanego ataku Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, mogło dojść do naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej.
CZYTAJ DALEJ

Papież Leon XIV spotka się z legendami kolarstwa

2026-11-20 07:18

[ TEMATY ]

Papież Leon XIV

spotka się

legendy kolartwa

Adobe Stock

Papież Leon XIV spotka się z kolarzami

Papież Leon XIV spotka się z kolarzami

Papież Leon XIV, który jest pasjonatem sportu, w poniedziałek przyjmie w Watykanie legendy kolarstwa, wśród nich Hiszpana Miguela Induraina i Kolumbijkę Marianę Pajon. Spotkanie będzie zorganizowane przez Watykańską Dykasterię ds. Kultury i Edukacji oraz Międzynarodową Unię Kolarską (UCI).

Amerykański papież przyjmie na audiencji około stu kolarzy, a także dyrektorów i przedstawicieli kolarskich federacji. Wśród potwierdzonych uczestników audiencji są Indurain, który w latach 1991-1995 pięć razy z rzędu wygrał Tour de France oraz inny Hiszpan Ricardo Ten Argiles — utytułowany kolarz paraolimpijski.
CZYTAJ DALEJ

Ewangelicki biskup na tropie Edmunda Wojtyły

2026-11-20 23:06

[ TEMATY ]

Milena Kindziuk

Red

To właśnie ewangelicki biskup śp. Paweł Anweiler pozwolił mi ustalić nowe fakty na temat Edmunda Wojtyły, brata św. Jana Pawła II. Dlatego teraz, gdy dotarła do mnie wiadomość o śmierci tego znanego i cenionego biskupa, wieloletniego zwierzchnika Diecezji Cieszyńskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, chcę o tym przypomnieć.

Kiedy zbierałam materiały do książkowej biografii doktora Edmunda Wojtyły i szukałam świadków jego życia, w pierwszej kolejności udałam się do Bielska-Białej. To tam brat Papieża mieszkał i od 1931 roku pracował jako lekarz na oddziale zakaźnym miejscowego szpitala (wtedy był to Bielsk). Do historii przeszedł jako wybitny lekarz, który oddał swe młode życie dla pacjentki – 20-letniej Rozalii, chorej na nieuleczalną wtedy chorobę zakaźną, szkarlatynę. Kiedy zarażony Edmund cierpiał w gorączce przekraczającej 40 stopni i kiedy przez wiele dni umierał, opiekowały się nim pielęgniarki - ewangelickie diakonisy.
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

REKLAMA

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję