Mniej więcej dziesięć lat temu, w maju, przygotowywałem audycję radiową o patriotyzmie. Poszedłem z mikrofonem do jednego ze szczecińskich liceów i pytałem młodych ludzi, czy czują się polskimi patriotami i co w ogóle rozumieją pod słowem "pa-triotyzm". Odpowiedzi zaszokowały mnie - znakomita większość odżegnywała się od patriotyzmu jak diabeł od wody święconej.

"Ja nie jestem żadnym patriotą, ja nie mam nic przeciwko Niemcom, Ukraińcom, Czechom i innym nacjom!"

"Polskość nie jest niczym lepszym niż inna narodowość!"

"W każdy miejscu świata można mieszkać - byle dobrze i wygodnie!"

"Jesteśmy wolni - nikt nas nie zmusi do walki w imię jakichś patriotycznych haseł!"

"Najważniejsze to być porządnym człowiekiem!"

Nie pamiętam, by dla kogoś z tamtej grupy polskość była wartością samą w sobie, by ktoś pomyślał, że - być może - bycie Polakiem jest dla nas sposobem na bycie człowiekiem...

Moi rozmówcy sprzed dekady są już dzisiaj dawno po studiach, zapewne aktywnie uczestniczą w życiu publicznym dzisiejszej Polski. Ciekawe, w jaki sposób... Ostatnio prowadziłem zajęcia z licealistami. W ramach warsztatów przygotowali młodzieżową gazetę internetową Witoj Europo (adres www.frdl.szczecin.pl/gazeta), pracują nad drukowaną edycją pisma, przygotowują imprezy w szkołach, uczą się pracy zespołowej. Wśród wielu innych zadań mają wypracować wspólnie "Kartę Młodego Polaka-Europejczyka". To ma być ich własny dokument, zatem nie uzyskali żadnych wskazówek, poza informacją, że Karta ma określać ich przeszłe prawa i obowiązki w Europie. Tak jak oni je widzą.

Chcieliśmy, by praca miała charakter merytoryczny (młodzież musi wypracować koncepcję i treść tej Karty), a także polityczny ( muszą uzgodnić różne interesy i sposoby myślenia w jednym dokumencie) . Aby podzielić ich na grupy, zaproponowaliśmy trzy sformułowania, prosząc, by podpisali się pod tym, które wyda się najbliższe ich własnemu sposobowi myślenia. Sformułowania brzmiały tak:

A. Najważniejsze jest poszanowanie tradycji i zachowanie tożsamości narodowej;

B. Najważniejszy jest dynamiczny rozwój gospodarczy nawet z pewnym kosztem społecznym;

C. Najważniejsze jest, aby państwo zapewniło każdemu godziwe warunki życia.

Po krótkiej dyskusji, w której młodzież sama sobie wyjaśniała poszczególne pojęcia (np. to, że "państwo" w zdaniu C nie oznacza władzy, lecz zorganizowaną wspólnotę wszystkich obywateli), młodzież zapisywała się do poszczególnych grup. I oto okazało się, że spośród dwudziestu osób trzynaście podpisało się pod zdaniem A, dwie pod zdaniem B i pięć pod zdaniem C. Grupa A nazwała swoje "stronnictwo" Tożsamość Młodych Europejczyków - uznała, że ich zadaniem jest "uświadomić młodzieży jej tożsamość narodową", a za swoje hasło przyjęła zdanie Bez korzeni wszystko usycha. Ciekawe, że grupa C, która nazwała się

Równe Warunki Życia, za hasło przyjęła zdanie Kennedy´ego: Nie zastanawiaj się nad tym, co państwo może zrobić dla ciebie, lecz nad tym, co ty możesz zrobić dla państwa.

To było jedno spotkanie z małą grupą z różnych miejscowości województwa zachodniopomorskiego. Może to nic nie znaczy - ale jakoś z tego spotkania wyszedłem podniesiony na duchu. Tylko co będzie z rozwojem?