"Jużeśmy żytko dożęli, Pana Jezusa wspomnieli,Matunię Bożą do tego, żeby broniła od złego"

19 sierpnia, z nadbużańskimi i staropolskimi pieśniami oraz z orkiestrą, przed zabytkowy, pounicki kościół w Żmudzi, prowadzony był korowód dożynkowy. Żmudzkie dożynki to pierwsze w tym roku dożynki w powiecie chełmskim, stąd tyle gości honorowych i uczestników Sumy dożynkowej, którą celebrował proboszcz żmudzki, ks. kan. Michał Surowiec.

Dożynkowy Ołtarz otoczono misternymi wieńcami. Chleb, wypieczony z nowej mąki, przynieśli młodzi starości: Renata Winiarczyk z Matiarni i Kazimierz Pieczykolan z Leszczan - ich gospodarstwa to wzorowo prowadzone gospodarstwa w gminie Żmudź. Wójt Mirosław Świetlicki w asyście gospodarzy cieszył się poważnie potraktowanym świętem chleba, chociaż rok był trudny, a żniwa opóźnione przez burze i deszcze nastręczyły gospodarzom niemało kłopotu. Od lat pielęgnowany jest tu zwyczaj dzielenia się poświęconym na Mszy św. pierwszym bochnem chleba, toteż po Komunii św. panny roznosiły w koszyczkach świeży, pokrojony chleb - dar żniw, dar Boży i dar pracy rolników. Przy tym poczęstunku większość najpierw kreśliła znak krzyża na czole, dopiero po nim kosztowała białe kruszyny chleba. Zakręciła się niejedna łza w oku, bo kogoś zabrakło przy łamaniu się chlebem, bo tyle nieszczęść wśród ludzi, bo po powodzi zalane pola ze zbożem. Do podobnych refleksji skłaniała wzruszająca homilia ks. Michała Surowca.

Po Mszy św. dożynkowy orszak przeszedł przed Gminny Ośrodek Kultury, gdzie od słonecznego południa aż do pierwszej szarówki trwał dożynkowy festyn. Wiele starych obrzędowych pieśni wyśpiewał Zespół Śpiewaczy z Sielca, grała orkiestra dęta z Huty, kapele z Białopola i Rejowca Osady, zespoły muzyczne z Krasnegostawu, Białegostoku i Chełma. Festynowi towarzyszyła wystawa plonów, zorganizowana przez Wojewódzki Ośrodek Doskonalenia Rolniczego z Rejowca. Przyznano też tradycyjne nagrody za wieńce: I - mieszkańcom Wólki Leszczańskiej, II gospodyniom ze Stanisławowa, a III Kołu Gospodyń Wiejskich ze Żmudzi. Były też bochny tradycyjnego wiejskiego chleba, wypieczone przez Dorotę Rakowiecką z Annopola i Teresę Gąciarz z Wólki Leszczańskiej. Chleb był nie tylko nagrodzony, ale pokrojony i rozdany uczestnikom sierpniowego święta.

Wiele osób, przeżywając dożynkowe świętowanie w Żmudzi, po raz kolejny stwierdziło, że to najgodniejsze święto w ich społeczności, a zarazem przekazujące młodemu pokoleniu w najprostszy sposób tradycje i obyczaje związane ze zbiorem zbóż.