Reklama

Klasztor Cystersów w Sulejowie

Łukasz Jakóbkiewicz
Edycja kielecka 8/2005

W Sulejowie, w wodach jednej z największych polskich rzek - Pilicy - przeglądają się mury i baszty tutejszego opactwa Cystersów. Jego początki opisuje starodawne podanie:
„Przed wiekami tereny te porastały przepastne lasy, zamieszkałe jedynie przez dzikie ptactwo i zwierzynę. Pewnego razu książę Kazimierz Sprawiedliwy zapędził się tu ze swoją drużyną na łowy. Goniąc za dorodnym jeleniem, oddalił się od towarzyszy i pobłądził w ostępach. Nadciągająca burza spowiła puszczę mrokiem, a grzmot piorunów napełnił trwogą myśliwca, który począł modlić się o wybawienie. Nagle jego wzrok oślepiła jasność i usłyszał głos mówiący: «Zbuduj w tym miejscu kościół, a doprowadzę cię do sług twoich». Książę upadł na ziemię i przyrzekł wykonać polecenie Opatrzności. Gdy wstał, chmury rozstąpiły się i promienie słoneczne zalały puszczę światłem. Wówczas książę dostrzegł obok siebie dwanaście ogromnych lwów. Przerażony, ponownie usłyszał głos Boży: «Nie lękaj się - ta jasność i lwy - stróże twoi, wyprowadzą cię stąd». Tak też się stało. Odnalazłszy drużynę, książę nie zapomniał o danym słowie i na miejscu swego cudownego ocalenia wzniósł kościół, umieszczając w nim dwanaście rzeźbionych w drzewie lwów”.
Podobnie jak większość legend, także i ta, obok fantastycznych wydarzeń i opisów, zawiera ziarno prawdy historycznej. Prawdziwa jest osoba księcia Kazimierza II Sprawiedliwego, który w 1176 r. ufundował klasztor i sprowadził do niego konwent cystersów z burgundzkiego opactwa Morimond. Także rzeźby lwów są prawdziwe, choć do dziś przetrwało ich siedem i wiadomo, że pochodzą z dużo późniejszego okresu, bo z XVII w. - w przeszłości służyły przypuszczalnie jako siedziska przy stallach w nawie głównej kościoła. Natomiast fikcją jest przedstawienie okolicy jako bezludnej, albowiem osada Sulejów istniała już na długo przed przybyciem cystersów. Notabene, lokalizacja klasztoru na terenie zamieszkałym była decyzją niezwykłą dla tego Zakonu, który zwyczajowo zakładał swe filie w miejscach trudno dostępnych, z dala od siedzib ludzkich.
Bogate uposażenie i przywileje nadane mnichom przez księcia fundatora umożliwiły im szybkie rozpoczęcie budowy kościoła i klasztoru. Świątynię konsekrował w 1232 r. arcybiskup gnieźnieński Pełka, nadając jej wezwanie Najświętszej Maryi Panny i św. Tomasza Becketa z Canterbury, angielskiego arcybiskupa-męczennika. Klasztor, a dokładnie jego wschodnie skrzydło, ukończono ok. połowy XIII w. Skrzydła południowe i zachodnie dobudowano dopiero trzy wieki później, staraniem ówczesnego opata Salomona.
W okresie średniowiecza opactwo cieszyło się szczególnymi względami panujących, zwłaszcza z linii fundatora. W 1318 r. odbył się tu powszechny wiec, na którym uchwalono tzw. suplikę sulejowską, dotyczącą przyszłej koronacji Władysława Łokietka.
Po najazdach mongolskich w 1241 r. i 1259 r. zakonnicy podjęli dzieło budowy obwarowań klasztornych. Już w XIV w. powstał obwodowy mur obronny z dwiema basztami: podkowiastą (nazwaną później Mauretańską) w narożniku pd-zach., strzegącą wjazdu na teren opactwa, oraz kwadratową (tzw. Opacką) w części pn-wsch. Kolejne prace fortyfikacyjne podjęto w XVI w. Ich efektem są zachowane do dziś obwarowania o długości ok. 535 m z trzema kolejnymi wieżami wzmacniającymi północny odcinek muru: narożną Attykową, bramną Krakowską, zwieńczoną w XVIII w. późnobarokowym hełmem, oraz okrągłą basztą Muzyczną. Nie przetrwała niestety tzw. baszta Rycerska, zbudowana poza linią muru zachodniego i przez krótki czas mieszcząca drugi wjazd na teren opactwa.
Nowe fortyfikacje, choć w XVI w. uznane za znakomite, stopniowo traciły wartość obronną, czego dowodem było m.in. zdobycie i splądrowanie klasztoru przez Szwedów. Z czasem mur obwodowy włączono w zabudowę mieszkalno-gospodarczą, dobudowaną od strony dziedzińca, a basztom w północnej części obwarowań nadano reprezentacyjny charakter.
Podobnie jak inne klasztory, także opactwo sulejowskie nie zdołało oprzeć się antykościelnej polityce oświeceniowej. Tym większym ciosem był dla upadającego konwentu pożar w 1790 r., który strawił znaczną część zabudowań. Po kasacie Zakonu w 1819 r., zaniedbany i źle użytkowany klasztor, nękany kolejnymi pożarami, chylił się ku ruinie. Dopiero na początku XX w. stanem zabudowań cysterskich zainteresowało się Towarzystwo Opieki nad Zabytkami Przeszłości, wykonując ekspertyzy i projekty konserwatorskie. Niestety, starania warszawskich architektów udaremnił wybuch wojny.
W latach 40. XX w. szczęśliwie ocalały z wojennej pożogi klasztor ponownie objęto ochroną konserwatorską, przeprowadzając niezbędne prace zabezpieczające i adaptacyjne. Od 1986 r. dzieło odbudowy zabytku kontynuują jego prawowici właściciele - Ojcowie Cystersi, którzy powrócili tu po bez mała 170 latach. Efekty ich pracy możemy podziwiać już dziś, spacerując wzdłuż odrestaurowanych obwarowań i zabudowań gospodarczych, ale przede wszystkim zwiedzając najstarsze i najcenniejsze fragmenty opactwa: kościół i wschodnie skrzydło klasztoru, których surowe kamienne mury przetrwały w niemal nie zmienionym stanie od czasów fundacji.
Spośród zachowanych wnętrz klasztornych najcenniejszy jest kapitularz, do którego prowadzi fragment XV-wiecznego krużganku. Salę przekrywa czteroprzęsłowe sklepienie krzyżowo-żebrowe, oparte na centralnie usytuowanej kolumnie i przyściennych wspornikach. Warto zwrócić uwagę na bogatą dekorację kamiennych detali: głowicy kolumny, wsporników i zworników sklepienia, a także przepiękne dwudzielne przeźrocza w ścianie od strony krużganku. Obecnie kapitularz mieści ekspozycję odnalezionych na terenie opactwa detali architektonicznych, rzeźb, obrazów i tkanin. Znajdują się tu także sulejowskie lwy, te same, o których wspomina legenda.
Kościół klasztorny reprezentuje typ bazyliki trójnawowej, z transeptem i przylegającymi doń dwiema kaplicami bliźnimi. Główne wejście zdobi piękny późnoromański portal uskokowy z ok. 1230 r. Jeszcze starszy, bo datowany na koniec XII w., jest piaskowcowy tympanon nad północnym (lewym) z dwu bocznych wejść do kościoła, obecnie zamurowanych. Widnieje na nim symboliczne przedstawienie śmierci Chrystusa: krzyż, a po jego bokach słońce, księżyc i ptak. Podobnie jak bryła kościoła, także jego wnętrze zachowało pierwotną strukturę, w której uderza prostota i logika organizacji przestrzeni, tak typowe dla budowli cysterskich. Nie ma tu miejsca na przepych i przytłaczające bogactwo form - jest spokój i harmonia. Nawet późnobarokowe wyposażenie - ołtarze, ambona i stalle, choć pięknie zdobione, nie burzą nastroju kontemplacji, jaki tworzy prastara, kamienna architektura świątyni.

„Babcia pątniczka” z Włoch już na Jasnej Górze

2019-08-21 18:46

it / Jasna Góra (KAI)

95-letnia Emma Morosini, Włoszka, która wybrała się w samotną pieszą pielgrzymkę na Jasną Górą pokonując ok. 1 tys. jest już u celu. - Ostatnie owoce mojego życia: modlitwę o pokój na świecie, za kapłanów i młodych chciałam przynieść tutaj Matce Bożej - powiedziała pątniczka, która do częstochowskiego Sanktuarium dotarła późnym po południem. Pierwsze kroki skierowała przed Cudowny Obraz, gdzie długo się modliła a potem spotkała się z Paulinami. Przeor klasztoru ucałował jej ręce i podziękował za pielgrzymi trud ofiarując ryngraf Jasnogórskiej Pani i różaniec.

BPJG

Zapytana skąd pomysł na tak szaloną w jej wieku wyprawę odpowiedziała, że jest to realizacja jej postanowień. - Od 25 lat jestem w drodze, od dnia kiedy zostałam cudownie uzdrowiona. Postanowiłam sobie, że każdego roku przez trzy miesiące będę pielgrzymować i tak od 70. roku mojego życia trzy miesiące jestem w drodze - podkreśliła pątniczka. Pierwszym sanktuarium, które nawiedziła było Lourdes a potem Fatima. Teraz przyszła pora na Jasną Górę.

- Pomyślałam, że te ostatnie owoce mojego życia chcę przynieść Matce Bożej tutaj, modlitwę o pokój na świecie, za kapłanów i za młodzież. To są najważniejsze intencje, które możemy zawierzyć tylko Maryi - wyznała. Podkreśliła, że „to taka malutka kropelka, którą może dodać do oceanu”.

- To mnie uszczęśliwia, że mogę tu być, w tym Sanktuarium, które kocham – podkreśliła.

- Chcę podziękować Dziewicy Maryi za to, że mnie tu wezwała, to Jej wołanie sprawiało, że nawet kiedy byłam zmęczona wieczorem, to przychodził nowy dzień i znowu nowe siły. To jest piękne doświadczenie odkryć, że Matka Boża trzyma Cię za rękę i mówi „dawaj dalej”, jeszcze kroczek - wyznała Emma Morosini.

Pątniczka wyraziła wielką wdzięczność wszystkim, którzy się za nią modlili.

- To bardzo ważne, by mieć przyjaciół, którzy się za Ciebie modlą, nie ma pielgrzymowania, pokonywania drogi, trudności, bez modlitwy, bez niej to „nie wychodzi”.

Niestrudzona kobieta opowiadała o różnych „przeszkodach” w drodze. - Czasem było tak, że robiłam cztery kroki i musiałam się zatrzymać. Zawsze wtedy pojawiał się człowiek – anioł, który pomagał. Pytałam się mądrego kapłana czy mogę pielgrzymując tę pomoc przyjmować a on odpowiedział: „ty masz swoje lata, Matka Boża zna twój wiek i nie wolno ci odmawiać, gdy ktoś zaoferuje pomoc”.

- Ta pomoc była wielka – przekonuje i dodaje: „myślałam, że dotrę na Jasną Górę na koniec roku, robiąc te cztery kroki i postój, ale dzięki życzliwym ludziom udało się dotrzeć już teraz”.

Z uśmiechem wspomina, że dziękuje za pomoc wielu osobom, także polskim policjantom. - Kiedy pomyliłam drogę i poszłam w innym kierunku na trasie, to zaoferowali swoją pomoc przez podwiezienie służbowym samochodem i wyprowadzenie na właściwą drogę – podkreślała.

Wyznawała, że Maryja jest dla niej jak mama. - Nie mam już nikogo z bliskich na świecie i dlatego jestem Jej córką i Ona mnie prowadzi – stwierdziła.

Zapytana o przesłanie płynące z dziś z Jasnej Góry odpowiedziała z przekonaniem: „chciałabym byście mieli zaufanie i wiarę, że Matka Boża wszystkich kocha, mądrych i głupich, że jest Matką a Matka kocha bardziej trudne dzieci. Ufajcie, bądźcie pewni, że Matka Boża nas kocha”. – Zaufanie, wiara, módlcie się, módlcie się – mówiła.

Włoszka wyruszyła ze swego rodzinnego miasta Castiglione delle Stiviere nad jeziorem Garda. W samotnej pielgrzymce na Jasną Górę miała do pokonania ok. 1000 km. Jej znakiem rozpoznawczym jest pomarańczowa, odblaskowa kamizelka, jasny kapelusz i różaniec. Prowadzi za sobą niewielki wózek, w którym ma wszystko, co niezbędne w drodze. Na noclegi zatrzymywała się w różnych miejscach, domach prywatnych, parafiach.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Franciszek: chrześcijanie są wezwani do prawdziwej komunii z Jezusem

2019-08-25 14:31

tłum. st (KAI) / Watykan

Chrześcijanie są wezwani do nawiązania prawdziwej komunii z Jezusem, modląc się, chodząc do kościoła, przystępując do sakramentów i karmiąc się Jego Słowem. Przypomniał o tym Franciszek podczas dzisiejszej modlitwy Anioł Pański w Watykanie. Papież zwrócił uwagę, że Bóg nie zbawia nas z powodu naszych tytułów, ale z powodu życia pokornego i dobrego, życia wiary, która przekłada się na uczynki. Zachęcił też, aby poświęcać życie dla dobra braci, walcząc z wszelką formą zła i niesprawiedliwości.

Grzegorz Gałązka

Publikujemy tekst papieskich rozważań.

Drodzy bracia i siostry, dzień dobry!

Dzisiejsza Ewangelia (por. Łk 13, 22-30) przedstawia nam Jezusa, który szedł nauczając przez miasta i wsie, zmierzając do Jerozolimy, gdzie wiedział, że będzie musiał umrzeć na krzyżu dla zbawienia wszystkich ludzi. Wpisuje się w ten obraz pytanie pewnego człowieka, który zwraca się do Niego, mówiąc: „Panie, czy tylko nieliczni będą zbawieni?” (w. 23). Kwestia ta była wówczas debatowana i istniały różne sposoby interpretacji Pisma Świętego w tym zakresie. Ale Jezus odwraca pytanie - które wskazuje bardziej na ilość: „czy tylko niewielu? ...” - i stawia odpowiedź na poziomie odpowiedzialności, zachęcając nas do dobrego wykorzystania chwili obecnej. Mówi bowiem: „Usiłujcie wejść przez ciasne drzwi; gdyż wielu, powiadam wam, będzie chciało wejść, a nie będą mogli” (w. 24).

Tymi słowami Jezus uzmysławia, że nie jest to kwestia liczb, w niebie nie ma „liczby zamkniętej”! Ale chodzi o przejście już od teraz właściwej drogi, która jest dostępna dla wszystkich, ale jest ciasna. To stanowi problem. Jezus nie chce nas łudzić, mówiąc: „Tak, bądźcie spokojni, jest łatwo, jest piękna autostrada, a na końcu wielka brama ...”. Nie, Jezus mówi nam jak jest: przejście jest wąskie. W jakim sensie? W tym sensie, że aby zostać zbawionym, trzeba miłować Boga i bliźniego, a to nie jest wygodne! Są to „ciasne drzwi”, ponieważ są wymagające, wymagają zaangażowania, a nawet „wysiłku”, to znaczy stanowczej i wytrwałej woli życia zgodnie z Ewangelią. Święty Paweł nazywa to „dobrymi zawodami o wiarę” (1 Tm 6,12).

Aby wyjaśnić nam lepiej, Jezus opowiada przypowieść. Jest właściciel, który przedstawia Pana Boga. Jego dom symbolizuje życie wieczne, zbawienie. I tutaj powraca obraz drzwi. Jezus mówi: „Skoro Pan domu wstanie i drzwi zamknie, wówczas stojąc na dworze, zaczniecie kołatać do drzwi i wołać: «Panie, otwórz nam» lecz On wam odpowie: «Nie wiem, skąd jesteście»” (w. 25). Ludzie będą wówczas usiłowali, by ich rozpoznano, przypominając panu, że jadali i pili z nim, i że publicznie słuchali jego nauk (por. w. 26). Ale Pan powtórzy, że ich nie zna i nazywa ich „dopuszczającymi się niesprawiedliwości”. Oto problem! Pan rozpozna nas nie z powodu naszych tytułów, ale z powodu życia pokornego i dobrego, życia wiary, która przekłada się na uczynki.

Dla nas, chrześcijan, oznacza to, że jesteśmy wezwani do nawiązania prawdziwej komunii z Jezusem, modląc się, chodząc do kościoła, przystępując do sakramentów i karmiąc się Jego Słowem. To podtrzymuje nas w wierze, karmi naszą nadzieję, ożywia miłość. W ten sposób z Bożą łaską możemy i musimy poświęcić nasze życie dla dobra braci, walcząc z wszelką formą zła i niesprawiedliwości.

Niech nam w tym pomaga Dziewica Maryja. Przeszła Ona przez ciasne drzwi, którymi jest Jezus. Przyjęła Go całym sercem i podążała za Nim każdego dnia swojego życia, nawet gdy nie rozumiała, nawet gdy miecz przeszywał jej duszę. Dlatego przyzywamy jej jako „Bramę Niebios”; bramę która dokładnie odwzorowuje postać Jezusa: bramę serca Boga, wymagającego, ale otwartego dla wszystkich.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem