Reklama

Parafia pw. św. Idziego w Zborówku

Perła nadwiślańskiej parafii

Agnieszka Dziarmaga
Edycja kielecka 13/2005

Chlubą każdej parafii jest jej kościół, ale w przypadku Zborówka - niewielkiej parafii na styku diecezji kieleckiej i sandomierskiej - ta chluba jest szczególnie uzasadniona. Kościół w Zborówku znajduje się bowiem w ścisłej czołówce najważniejszych zabytków sakralnej architektury drewnianej w Polsce.

Złączone dwa kościoły

- Nieraz przyjezdni pytają, skąd tutaj takie skarby? - mówi ks. proboszcz Zbigniew Abramowicz. - A piękno i unikalność tej świątyni wiążą się z jej długą historią, fundatorami, zapewne i geograficznym położeniem.
Dzisiaj Zborówek wydaje się być na uboczu, bo aż za Pacanowem (ze znanym sanktuarium Jezusa Konającego), w dekanacie stopnickim. Niegdyś, gdy pierwszą świątynię fundował Władysław Herman, jako wotum za przyjście na świat syna, Bolesława Krzywoustego, w pobliżu znajdowały się ważne trakty handlowe, łączące np. Kraków i Sandomierz. Według podania ów pierwotny kościół w Zborówku miał erygować w 1085 r. biskup krakowski Lambert III. Obecny kościół, a raczej jego drewniana część (obecnie prezbiterium, do XX w. samodzielny obiekt), został wzniesiony, zgodnie z relacją Długosza, w 1459 r. Tę datę poświadcza napis na belce tęczowej. Kościół był remontowany w czasach Kazimierza Jagiellończyka, konsekrowany w 1654 r. Wiele starań o ratowanie zabytku, szczególnie podupadłego w czasach zaborów, przeprowadzono w XIX w. Kościół ocalał, pomimo intensywnych działań wojennych II wojny światowej.
Obecnie kościół w Zborówku składa się z dwóch części: drewnianej z 1459 r. i nowej, dobudowanej w 1908 r.

Modrzewiowy zabytek

Stara część kościoła z drewna modrzewiowego liczy zatem 564 lata! Obecny stan nie odbiega od pierwotnego, z wyjątkiem ściany zachodniej, usuniętej przy dobudowie nowego kościoła. Z ciekawszych elementów wnętrza należy wymienić ołtarze, belkę, ambonę.
Na łukowej belce gotyckiej znajduje się krucyfiks późnogotycki z drugiej poł. XVI w. oraz oryginalne, kunsztowne rzeźby Matki Bożej i św. Jana z początku XVI w. Ołtarz - tryptyk z I poł. XVI w.(w nawie z lewej strony), ukazuje postaci: św. Mikołaja, drugiego patrona, oraz św. Grzegorza i Najświętszej Maryi Panny (z lewej) oraz św. Stanisława i Archanioła Gabriela (z prawej).
Ołtarz główny - tryptyk drewniany z rzeźbionymi motywami, posiada w centralnej niszy rzeźbę św. Mikołaja z ok. 1500 r. Ta figura, podobnie jak krucyfiks z ołtarza bocznego, znajdzie się na wawelskiej wystawie, poświęconej spuściźnie Wita Stwosza. Jeżeli nawet ich autorem nie był sam mistrz, na pewno wyszły one ze szkoły Stwoszowej. Równie stare są malowidła centralnego tryptyku. Na skrzydłach przedstawiono św. Stanisława i św. Wojciecha, na rewersach - Archanioła Gabriela i Najświetszą Maryję Pannę. Pod skrzydłami tryptyku są relikwiarze późnobarokowe z początku XVIII w. Zgodnie z relacją regionalisty diecezji kieleckiej, ks. J. Wiśniewskiego, tryptyk ten w opinii miejscowych proboszczów miał być ołtarzem obozowym W. Hermana. Inne hipotezy przypisują tę funkcję tryptykowi w ołtarzu bocznym.

Murowana część kościoła

Wzniesiona z kamienia ciosowego w latach 1906-08, przy wsparciu rodziny Radziwiłłów, w obrębie ich potężnego klucza majątkowego. Decyzję o zachowaniu starego kościoła w funkcji prezbiterium podjęto ze względów oszczędnościowych. Plany powierzono projektantowi gubernialnemu St. Szpakowskiemu.
Ozdobą wnętrza - tuż przy granicy ze starym kościołem - są dwa ołtarze boczne: z zabytkowym krucyfiksem z XVI w. i figurą Ukrzyżowanego oraz Matki Bożej z Dzieciątkiem (prawdopodobnie XVII w.). Malowidła ścienne pod sufitem przedstawiają cały kalejdoskop Świętych i Apostołów, na ścianie frontowej - scenę spotkania Chrystusa z dziećmi. Stacje Drogi Krzyżowej to dar rolników z Biskupina.
Tuż obok kościoła - drewniana dzwonnica (1783 r.) z trzema dzwonami (jako wotum za ocalenie kościoła w czasie walk w 1944 r. na Przyczółku Baranowsko-Sandomierskim) oraz cmentarz grzebalny.

Reklama

Zborówek dzisiaj

Stale maleje liczba parafian, obecnie wspólnotę stanowi 1450 osób, zamieszkałych w wioskach: Zborówek Stary i Nowy, Biskupice, Orzelec Duży, Książnice, Karsy Małe, Zalesie, Komorów.
Dobrodziejstwem tych terenów, leżących zarówno na Nizinie Wiślanej, jak i na wypiętrzeniu pińczowsko-wojczańskim, są urodzajne czarnoziemy na lessowym podłożu. Z powodzeniem uprawia się tutaj zboża, ziemniaki, buraki cukrowe, fasolę, a także przeróżne jarzyny, w tym na nasiona. W okolicy owocują brzoskwinie i udaje się fasolka szparagowa, ale jeśli koniunktury w rolnictwie się nie poprawią, nie polepszy się standard życia. Normalny rytm funkcjonowania okolicznych wsi od setek lat zakłócały częśte wylewy Wisły, niekiedy z dramatycznymi następstwami (w 1997 r. woda przerwała wał i doszła aż do skarpy kościoła, cała parafia znalazła się pod wodą, dwie osoby straciły życie). Katastrofa wymusiła budowę nowych dróg. Obecnie region, zdaniem Księdza Proboszcza, mógłby być rozwojowy, gdyby poczyniono w nim niezbędne inwestycje.
Choć większość parafian jest już w jesieni życia, nie brakuje młodych ludzi z inicjatywą. Jednakże spora grupa osób wyjeżdża do pracy za granicę (tradycja migracji zarobkowej do Ameryki sięga tutaj dziesiątków lat wstecz).

Wyzwania, oczekiwania

Ks. Z. Abramowicz jest tutaj proboszczem od 2003 r. i obecnie wraz z parafianami realizuje sukcesywnie odnawianie wnętrza nowego kościoła. - Ludzie sami to zaproponowali, bardzo ofiarnie się w tę inicjatywę angażują. Pomagają sołtysi, nadzorując prace od strony organizacyjnej - wyjaśnia. - Tym trybem uporządkowaliśmy otoczenie kościoła, remontowaliśmy plebanię (ale nadal ją trzeba ratować, gdyż - wybudowana na wzniesieniu - obsuwa się). W konserwacji są ołtarze boczne, w maju - malowanie murowanego kościoła, renowacja szafy organowej.
Renowacja najstarszej części kościoła, zabytku wysokiej klasy, przerasta możliwości parafii, ale - w perspektywie - jest niezbędna.
W tradycyjnym duszpasterstwie pewien kryzys jest odczuwalny zimą, ze względu na odległości i zimno w kościele. Radością i nadzieją są dzieci i młodzież. - Młodzi ludzie są żywo obecni w tej parafii, co aktywizuje jej codzienne życie. Zimą był kulig, latem - spotkania przy ognisku, mecze piłkarskie. Planuje się wznowienie pielgrzymek do pacanowskiego sanktuarium.
Scholka, ministranci, kółka różańcowe i wszyscy parafianie aktywnie włączyli się w przygotowania do Świąt Wielkanocnych - od Niedzieli Palmowej po Triduum Paschalne. I tak szacowna, wiekowa świątynia - niekwestionowana perła architektoniczna regionu - wypełnia się tłumem wiernych, przeżywających Zmartwychwstanie Chrystusa. Równie ważne i radosne, jak dla ich przodków sprzed pięciuset lat.

Reklama

Słowacja: parlament uchwalił nowy sposób finansowania Kościołów

2019-10-16 13:30

st (KAI) / Bratysława

Rada Narodowa Republiki Słowackiej – jednoizbowy parlament tego kraju, uchwaliła dziś nowy sposób wspierania Kościołów i związków wyznaniowych przez państwo. Kończy się w ten sposób okres, kiedy państwo bezpośrednio wypłacało pensję duchownym (od 1949 roku), natomiast fundusze z budżetu będą wypłacane poszczególnym Kościołom czy związkom wyznaniowym w zależności od liczby ich członków.

FOTOWAWA/pl.fotolia.com

Przewodniczący Konferencji Biskupów Słowacji, abp Stanislav Zvolenský wyraził zadowolenie z powodu przyjęcia tej uchwały przez parlament. „Z chwilą wejścia tej uchwały w życie, zostanie zastąpione ustawodawstwo z czasów reżimu komunistycznego, które miało na celu uzyskanie kontroli nad Kościołami. Zatwierdzona ustawa respektuje i bierze pod uwagę obecne warunki ich pracy w społeczeństwie” – stwierdził przewodniczący słowackiego episkopatu.

Nowy sposób finansowania zarejestrowanych Kościołów na Słowacji opiera się na modelu dotychczas stosowanym, ale zakłada stopniowe uwzględnianie liczby wierzących. Rozszerza także możliwości wykorzystania wkładu państwa. Nowelizacja utrzymuje system bezpośrednich dotacji państwowych dla Kościołów i wspólnot wyznaniowych, przewidziany w ustawie komunistycznej z 1949 roku. Grupa ekspertów, złożona z przedstawicieli państwa i Kościołów, uznała aktualizację tego systemu za rozwiązanie optymalne. Zgodnie z nową ustawą państwo będzie finansowało działalność Kościołów dotacją zwiększaną corocznie o stopień inflacji i waloryzacji. Natomiast Kościoły, które nie otrzymały dotacji państwowej w roku 2019 oraz Kościoły, które zostaną zarejestrowane po wejściu w życie proponowanej ustawy, otrzymają dotację na ich wniosek i proporcjonalnie do liczby wiernych.

Przewiduje się, że jeśli liczba wierzących spadnie lub wzrośnie o więcej niż 10 procent w porównaniu z ostatnim spisem ludności, wkład państwa zostanie zmniejszony lub zwiększony jednorazowo, ale nie więcej niż o 1/3 procentowego spadku lub zwiększenia liczby wierzących.

Zarejestrowane Kościoły, których jest obecnie na Słowacji 18 będą mogły wykorzystać dotacje państwowe nie tylko do wykonywania czynności związanych z kultem i płacami dla pracowników Kościoła, ale także na działalność kulturalną i społeczną czy edukacyjną, adresowaną do dzieci i młodzieży. Kościoły będą zobowiązane do corocznego składania sprawozdań z zarządzania dotacją a państwo zachowa prawo do kontroli tego gospodarowania. Nowa ustawa ma wejść w życie począwszy od stycznia 2020 r.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Bielsko-Biała: najstarsza bielska świątynia znowu w średniowiecznym blasku

2019-10-17 19:30

rk / Bielsko-Biała (KAI)

Zakończyły się prace konserwatorskie przy najstarszej na terenie Bielska-Białej, XIV-wiecznej świątyni pw. św. Stanisława BM. Dzięki przedsięwzięciu kościół uchroniono przed postępującym niszczeniem, ale i przywrócono do jego pierwotnego, średniowiecznego kształtu estetycznego. Podczas prac specjaliści odkryli fragmenty barwnej polichromii na wschodniej ścianie prezbiterium.

Silar / Wikipedia
Tryptyk ołtarzowy w kościele św. Stanisława

Radości nie ukrywa proboszcz parafii ks. Zygmunt Siemianowski. „To ważny dzień dla naszej wspólnoty. Świątynia była pęknięta w dwóch miejscach - od fundamentu po strop. Zahamowano dalszy proces niszczenia, przywrócono wygląd oryginalny” – dodał.

Właściciel firmy konserwatorskiej „AC Konserwacja Zabytków” Aleksander Piotrowski poinformował, że w wyniku prac usunięto cementowe tynki na świątyni. „Przywróciliśmy natomiast, o ile to jest dziś możliwe, we wszystkich wymiarach pierwotny aspekt technologiczny budowy tej świątyni, polegający na użyciu wapna gaszonego” – zaznaczył i zaznaczył, że zewnętrzna warstwa obiektu została pomalowana farbą wapienną.

Dzięki inwestycji konserwatorsko-budowlanej wykonane zostały m.in. takie prace jak: izolacja fundamentów kościoła, konserwacja więźby dachowej oraz zabezpieczenie stropu kościoła. Przywrócono nawiązujące do średniowiecza tynki na elewacjach zewnętrznych, które zostały niefortunnie pokryte w minionym wieku tynkami cementowymi. Ich obecność stanowiła zagrożenie dla bezcennych polichromii gotyckich i renesansowych zachowanych w prezbiterium i na łuku tęczowym we wnętrzu świątyni.

Zdaniem ks. dr. Szymona Tracza, konserwatora architektury i sztuki sakralnej diecezji bielsko-żywieckiej, prawdziwą sensacją było odkrycie fragmentów barwnej polichromii na wschodniej ścianie prezbiterium. Historyk sztuki z UPJPII i przypomniał, że na ziemiach polskich na zewnątrz budowli zachowało się bardzo mało średniowiecznych wypraw tynkarskich i dekoracji malarskich.

Zabiegi konserwatorskie związane były z projektem „Stare Bielsko – odNowa – prace konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane w zabytkowym kościele św. Stanisława BM dla utworzenia nowej oferty kulturalnej regionu”. Jego realizacja stała się możliwa dzięki funduszom z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego, wkładu własnego parafii oraz wydatnej pomocy Urzędu Miasta Bielska-Białej. Koszt realizacji projektu wyniósł ponad 2 miliony złotych.

Gotycki kościół św. Stanisława wybudowano w drugiej połowie XIV w. Został ufundowany przez księcia cieszyńskiego Przemysława I Noszaka. To najstarszy obiekt na terenie miasta. W kościele oprócz imponującego, późnogotyckiego tryptyku z początku wieku XVI, przypisywanego Mistrzowi Rodziny Marii, znajdują się m.in. portale z 1380 roku, drzwi z zakrystii do prezbiterium z 1500 r., gotyckie polichromie.

Świątynia pełniła funkcję kościoła parafialnego dla miasta Bielska i wsi Bielsko do 1447 r. Wówczas stała się kościołem filialnym parafii św. Mikołaja w Bielsku. W 1953 r. została erygowana parafia św. Stanisława w Starym Bielsku. Od 1992 r. parafia należy do diecezji bielsko-żywieckiej.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem