Uroczystość Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej zawdzięczamy staraniom bł. Honorata Koźmińskiego. Po upadku powstania styczniowego pragnął on zjednoczyć Polaków wokół Matki Najświętszej – Królowej Polski. Razem z ówczesnym przeorem Jasnej Góry o. Euzebiuszem Rejmanem wyjednali u papieża św. Piusa X ustanowienie święta Matki Bożej Częstochowskiej. Stało się to w roku 1904. Papież zaś Pius XI w 1931 r. pozwolił, by obchodzono je w całej Polsce. Zatwierdził też tekst Mszy św. i modlitwy brewiarzowej.

Nie byłoby tej uroczystości, gdyby nie cudowny wizerunek Matki Bożej, który jest obecny na Jasnej Górze już kilkaset lat. Bp Jan Długosz tak go opisuje w „Liber Beneficiorum”: „Obraz Maryi Najchwalebniejszej i Najdostojniejszej Dziewicy i Pani, Królowej świata i Królowej naszej (...), wykonany dziwnym i rzadkim sposobem malowania (...) o przeładnym wyrazie twarzy, która spoglądających przenika szczególną pobożnością – jakbyś na żywą patrzył”. Tak naprawdę jest. Do Matki Bożej Częstochowskiej przybywają co roku miliony wiernych z całego świata. Jednak na 26 sierpnia w sposób szczególny przybywają wierni archidiecezji częstochowskiej, by spojrzeć w oczy swojej Matce (szczegółowy program nowenny przed uroczystością znajduje się na str. 3). Pragną, by Ona wskazała im drogę w życiu, by ich prowadziła. Jasnogórski obraz Matki Bożej należy bowiem do tzw. Hodegeteria, czyli w tłumaczeniu – „Ta, która prowadzi”.

Warto w tym miejscu wyraźnie podkreślić, że na Jasnej Górze nigdy nie odnotowano żadnych maryjnych objawień. Dlaczego? To sam obraz Matki Bożej jest jednym wielkim objawieniem. To przed nim zapadają kluczowe decyzje wiernych. To Ona sprawia, że korzystają z sakramentu pokuty i pojednania. To tu mają miejsce najważniejsze celebracje religijne, a niejednokrotnie i państwowe. Na Jasnej Górze nie tak dawno przeżywaliśmy jubileuszowe uroczystości z racji 1050. rocznicy Chrztu Polski, którym przewodniczył papież Franciszek.

Obraz Matki Bożej został ukoronowany koronami papieskimi w roku 1717. Ponownej koronacji dokonano w roku 1910. Zakrywa go srebrna zasuwa z roku 1723, na której widnieje artystyczna kompozycja odnosząca się do Niepokalanego Po­częcia NMP. Przed obrazem codziennie o godz. 21 ma miejsce Apel Jasnogórski.