28 lipca br. minęło 250 lat od śmierci Jana Sebastiana Bacha, twórcy, który ukazał, iż muzyka jest wspaniałym darem Bożym, odbijającym już tu na ziemi blask radości wiecznych. Naznaczone mistycznym porządkiem dzieło słynnego Kantora ufnie zapowiada doskonałą harmonię święta zbawionych, celebrowanego w Jeruzalem niebieskim. Tęsknota za Miastem Bożym przebija z wielu Bachowskich arcydzieł, będących szczególnymi muzycznymi rozważaniami nad sprawami ostatecznymi, w których ludzki lęk przed śmiercią zawsze przezwycięża Chwała Chrystusa. Wielkim artystycznym dążeniem Jana Sebastiana zdaje się być jak najpełniejsze uwydatnienie przez sztukę dźwięków Chrystusowej Chwały i wypływających z Niej błogosławionych skutków zbawienia, ogarniających nie tylko człowieka, lecz także cały Kosmos. W tej perspektywie dokonania Bacha można odczytywać jako znaczący dowód na istnienie Boga.

Głęboka wiara była fundamentem, na którym powstawała muzyka lipskiego geniusza. To ona dawała mu siły do pokonania ciężkich życiowych doświadczeń. W chwilach słabości i zwątpienia obdarzała nadzieją. Rozpraszała niepokój, łagodziła ból, nade wszystko zaś pomagała przeobrażać egzystencjalne doznania w utwory zachwycające wyjątkowym pięknem i szczerością uczuć. Wiara wprowadzała w duszę kompozytora ład i pocieszenie, wskazywała, że rezygnacja, a nawet pragnienie śmierci nie odmienią jego losu. Jedynie wierność Stwórcy prowadzi do przemiany cierpienia w radość i uciszenia rozpaczliwego krzyku duszy.

Gdy słuchamy fantazji chorałowej O Mensch, bewein´ dein´ Sunde gross, przed naszymi oczami płyną sekwencje obrazujące mękę Pańską. Sugestywne wizerunki ofiary krzyżowej przenika charakterystyczny muzyczny motyw, przejmująco oddający niuanse tragizmu. Jednak w finale utworu boleść, rozpacz, trwoga zanikają w atmosferze spokoju i łagodności, jak gdyby piętrzące się dysonanse znalazły idealne rozwiązanie w Chrystusowych słowach: "Ojcze, nie moja, lecz Twoja wola niech się stanie".

Motyw śmierci w twórczości Bacha powraca wielokrotnie. Wyłania się z kantat, pasji, chorałów. Piękne zwieńczenie osiąga w ostatnim Bachowskim chorale Vor deinen Thron tret´ ich (Przed tronem Twym staję). Tę modlitwę znękanego człowieka, stającego przed tronem Baranka i zdającego rachunek ze swego życia, prześwietla subtelny promień nadziei, dzięki któremu ludzkie cierpienia i twórcze zmagania zyskują głęboki sens.

Obcując z muzyką Jana Sebastiana, wkraczamy w świat najszczerszych religijnych refleksji i medytacji. Idąc wraz z nim, poszukujemy w natchnionych konstrukcjach dźwiękowych prawdy o życiu i śmierci, zbawieniu i potępieniu. Wierzymy, że jeśli choć cień owej prawdy zamajaczy gdzieś w oddali... nasz wysiłek nie okaże się bezowocny. Bowiem z tego mglistego zarysu wytryśnie niezachwiana pewność, że z Chrystusowej męki chrześcijanin czerpie nadzieję, radość i siłę, aby podobnie jak Bach, pomimo rozterek i wątpliwości, w mozołach codziennego życia wytrwale wspinać się ku Bogu.