Kolegiata Opatowska w ciągu wieków stanowiła centrum życia religijnego, oddziałując na cały region. Codziennie była w niej sprawowana uroczysta Służba Boża, którą stanowiły: Msza św., Liturgia Godzin ogólnokościelna oraz ku czci Najświętszej Maryi Panny. Głoszenie kazań, szerzenie kultu oraz sprawowanie sakramentu pokuty przewyższało poziomem okolicę, bowiem do tych zadań przeznaczano kapłanów bardziej przygotowanych. Bractwa różańcowe, literackie (szerzące oświatę) i inne przyczyniły się do formacji wiernych nie tylko mieszkających na terenie parafii opatowskiej.
Szkoła kolegiacka w średniowieczu, zbliżona porównaniem do szkół wyższych w następnych wiekach, dawała początki wiedzy dzieciom, szpital parafialny dawał opiekę ubogim. Oddziaływanie na kulturę umysłową Kolegiaty potęgował fakt przynależności do Kapituły Opatowskiej elity intelektualnej, a we wcześniejszych wiekach politycznej, społeczeństwa, duchownych wykształconych na uniwersytetach krajowych i zagranicznych, piastujących odpowiednie stanowiska kościelne, a nawet państwowe, profesorów i rektorów Akademii Krakowskiej i innych ośrodków naukowych piszących traktaty naukowe. Kapituła Opatowska do XV wieku była świadkiem spotkań o randze państwowej, a potem zwyczajnym miejscem corocznych sejmików województwa sandomierskiego, gościła królów polskich, przedstawicieli papieży i innych dostojników. Archiwum i biblioteka Kolegiaty zawierały szereg bezcennych dokumentów i książek, z których ocalały zaledwie nieliczne. Wiele z nich zasiliło zbiory Biblioteki Narodowej w Warszawie i innych wielkich bibliotek.
Rok 2006 jest osiemsetnym od erygowania w Opatowie kościoła kolegiackiego pw. św. Marcina z Tours. Wspominając to wydarzenie, czujemy się zobowiązani Panu Bogu dziękować przez sprawowanie szczególnie uroczystych celebracji i różnych nabożeństw podjętych w Kolegiacie przez cały Rok Jubileuszowy, których celem jest pomnożenie u wiernych nadprzyrodzonych cnót wiary, nadziei i miłości, kształtowanie ich życia moralnego Ewangelią i zacieśnianie więzi z hierarchią, szczególnie z własnym Biskupem i większej solidarności z Ojcem Świętym.
W związku z jubileuszem biskup sandomierski Andrzej Dzięga zwrócił się do Ojca Świętego Benedykta XVI z prośbą o łaskę odpustu zupełnego dla pielgrzymów nawiedzających Kolegiatę Opatowską pw. św. Marcina z Tours przez cały Jubileuszowy Rok 2006. Dekretem Prot. N. 523/05/1 z dnia 15 grudnia 2005 r.
Penitencjaria Apostolska udzieliła wspomnianej łaski, określając jednocześnie bliższe warunki konieczne do jej otrzymania. Odpowiedni fragment dokumentu stwierdza:
„Udziela się odpustu zupełnego, który pod zwykłymi warunkami (to znaczy: spowiedź sakramentalna, przyjęcie Komunii św. i modlitwa według intencji Ojca Świętego) wierni, mający ducha szczerej pokuty, mogą zyskać każdego dnia, jeżeli: a) podejmą pielgrzymkę do Kolegiaty Opatowskiej, gdzie wezmą udział w sposób pobożny i skupiony w celebracji liturgicznej albo w Liturgii Godzin, albo w innym ćwiczeniu duchownym sprawowanym publicznie; b) jeśli wspomnianą Kolegiatę pojedynczo lub w grupie nawiedzą, i tam przez pewien czas odprawią pobożną medytację, adorując Eucharystię, odmówią Ojcze nasz oraz Wyznanie wiary według uznanej formy i dodadzą wezwanie do Najświętszej Dziewicy Maryi i św. Marcina z Tours. To wszystko obowiązuje przez cały Rok Jubileuszowy 2006”.
Niech ta łaska będzie pozyskiwana obficie przez wiernych naszej diecezji i przez innych przybywających do Kolegiaty Opatowskiej. Niech, za wskazaniem Księdza Biskupa Andrzeja Dzięgi, trwa pielgrzymowanie indywidualne, rodzinne i parafialne. Niech trwa jubileusz. Niech ta starożytna i przepiękna świątynia promieniuje na całą Polskę.
Przed Bogiem niech za nami orędują Kanonicy opatowscy, poprzez wieki sprawujący opiekę nad Kolegiatą i w niej spoczywający.