Pielgrzymowanie jest jedną z metod oddziaływania duszpasterskiego Kościoła, prowadzącego do uświęcania ludzi. Ten sposób pracy z wiernymi cieszył się zawsze olbrzymią popularnością. Pielgrzymowanie ma długą i niezwykle bogatą historię, sięgającą początków chrześcijaństwa. Te rekolekcje w drodze przypominają człowiekowi o najważniejszym celu jego życia oraz że życie jest nieustanną drogą, czyli pielgrzymowaniem.
Inicjatorem Rzeszowskiej Pielgrzymki na Jasną Górę jest duszpasterz akademicki ks. Franciszek Rząsa, który 1973 r. po raz pierwszy wyruszył na pątniczy szlak w Pielgrzymce Warszawskiej. W 1977 r. wytyczył wraz z jednym ze studentów trasę rzeszowskiej pielgrzymki. Jednak potrzeba było pokonać jeszcze wiele trudności, by wreszcie w sierpniu 1978 r. na trasę wyruszyła I Piesza Pielgrzymka Rzeszowska. To pierwsze rzeszowskie pielgrzymowanie łączyło się jednak nadal z pielgrzymką warszawską, co powodowało zacieranie odrębności, więc pątnicy rzeszowscy z czasem wchodzili na Jasną Górę oddzielnie. Tymczasem liczba pielgrzymów rosła, dochodząc do kilku tysięcy. Najmniejsza liczebnie była, oczywiście, pierwsza pielgrzymka - 186 osób, największą czternasta z 1991 r. - ok. 5 600 osób. Zazwyczaj ok. 3 000 pielgrzymów towarzyszy ok. 50 kapłanów, 50 alumnów i 20 sióstr zakonnych.
Z biegiem lat wzrastała liczba pielgrzymów, coraz więcej ludzi szło z Tarnowa, dołączali się pielgrzymi z diecezji kieleckiej i potem też częstochowskiej. W rezultacie musiano wprowadzić zmiany organizacyjne. Dokonano wówczas podziału według kryterium terytorialnego, czyli według większych ośrodków duszpasterskich diecezji przemyskiej. Po reorganizacji administracyjnej diecezji polskich w 1992 r. wszystkie pielgrzymki z południowo-wschodniej Polski skupiają i reprezentują trzy diecezje: rzeszowską, przemyską i sandomierską. Trasa Pielgrzymki Rzeszowskiej wiedzie przez cztery diecezje: rzeszowską, tarnowską, kielecką i częstochowską.
Tradycyjnie pielgrzymka rozpocznie się Mszą św. koncelebrowaną rano 4 sierpnia na palcu przy kościele farnym. Potem na pielgrzymi szlak wyruszy 13 grup: Święty Maksymilian, Święty Józef Sebastian, Święta Kinga, Święty Stanisław, Święty Jan z Dukli, Święty Albert, Święty Kazimierz, Święta Barbara, Święta Jadwiga, Święty Andrzej, Święty Wojciech, Święta Urszula, Błogosławiona Karolina oraz Błogosławiony Jan Balicki - grupa duchowa. Każdego roku program na pątniczym szlaku koncentruje się wokół realizacji innego zadania pielgrzymkowego, będącego zarazem hasłem danej pielgrzymki. Codziennie także pielgrzymom towarzyszy Katolickie Radio VIA, relacjonujące na bieżąco przebieg pielgrzymki.
Pielgrzymka to przede wszystkim przedsięwzięcie religijne, rekolekcje w drodze, uczta duchowa. Ma program duszpasterski, na który składa się codzienna Eucharystia, Różaniec, „Anioł Pański”, czas ciszy i osobistej refleksji, Koronka do Miłosierdzia Bożego, wspólne modlitwy, śpiewy, Droga Krzyżowa, konferencje. Ważny jest drugi człowiek, rozmowa, podanie ręki. Pielgrzymka to pozostawienie codziennego życia za sobą i wsłuchanie się w Chrystusa. Tu nie ma szaleńczego pędu świata, szumu mediów, ogłupiającego wrzasku reklam. Ta wędrówka to pielgrzymka do sanktuarium własnego sumienia, aby pobyć tam sam na sam z Bogiem. Aby zastanowić się nad swoim życiem, problemami i troskami. Czy są rzeczywiste? Czy może często sami je wynajdujemy i prowokujemy? Czy potrafimy na nasze życie patrzeć w perspektywie krzyża? Czy potrafimy być wiernymi uczniami Jezusa i Maryi? Niech pielgrzymkowe dni dadzą odpowiedź na te pytania.

Wskazówki i rady dla pielgrzymów

1. Pielgrzymka ma charakter pokutny dlatego:
a) zakazuje się palenia papierosów, picia wszelkich napojów alkoholowych oraz odłączania się od grupy w czasie marszu;
b) zakazuje się wspólnego nocowania kobiet i mężczyzn w jednym pomieszczeniu;
c) obowiązuje bezwzględnie strój skromny.
2. Na noclegi przychodzimy razem. Po kolacji zachowujemy ciszę, aby nie przeszkadzać innym w wypoczynku. Cisza nocna od godz. 22. Wobec gospodarzy nie mamy wymagań i swoim zachowaniem dajemy dobre świadectwo o pielgrzymach.
3. Uczestnicy pielgrzymki poniżej 18. roku życia powinni uzyskać zgodę rodziców i pielgrzymować pod okiem dorosłych opiekunów (innych pielgrzymów) oraz posiadać pisemną zgodę rodziców na podjęcie leczenia w razie stwierdzenia takiej konieczności przez lekarza.
4. Pielgrzym ma obowiązek w czasie pielgrzymki posiadać widoczny identyfikator odpowiadający danej grupie.
5. Każdy pielgrzym przed wyruszeniem w drogę zgłasza swój udział w pielgrzymce swojemu księdzu proboszczowi i przedstawia organizującemu dokument takiego zgłoszenia.
6. Służbę porządkowych w czasie pielgrzymki mogą pełnić osoby, które ukończyły 18 lat i przeszły szkolenie z uzyskaniem zaświadczenia.
7. Wszelkich innych informacji na temat pielgrzymki udzielają organizujący poszczególne grupy.

Wskazania służby zdrowia:
Zabieramy ze sobą bandaże, talk, spirytus salicylowy, krem oraz stale używane leki i nosimy je w czasie drogi. Każdy pątnik w miarę możliwości opatruje sam siebie i pomaga najbliższym. W ciężkich przypadkach należy zgłosić się do punktu sanitarnego.
W przypadkach niedyspozycji fizycznej można uzyskać zgodę od księdza przewodnika lub lekarza na opuszczenie grupy i jazdę samochodem.
Samowolne opuszczanie grupy może pozbawić pielgrzyma oznak pielgrzymkowych i wyłączenia ze wspólnoty pielgrzymkowej.
Każdy pielgrzym powinien posiadać odpowiednie dokumenty potrzebne w razie korzystania ze szpitala poza naszym województwem (pesel, a małoletni zgodę rodziców na podjęcie leczenia).

Zabieramy ze sobą:
1. Dokumenty tożsamości: dowód osobisty, legitymacja szkolna, identyfikator pielgrzyma.
2. Praktyczny strój (wygodne, rozchodzone buty, coś od deszczu, bieliznę, skarpetki w kilku kompletach, czapeczkę lub kapelusz od słońca).
3. Chlebak albo torbę na ramię z prowiantem na cały dzień, bidon lub termos, nóż, łyżkę, kubek.
4. Śpiwór lub gruby koc (każda sztuka bagażu musi być dobrze zapakowana, zabezpieczona przed deszczem).
5. Każdy pielgrzym powinien posiadać karimatę.

Wyżywienie:
1. Przestrzegamy przed nabywaniem żywności z przypadkowych źródeł i picia wody bez upewnienia się o jej zdatności.
2. Nie należy jeść lodów - są one bowiem najczęstszą przyczyną zatruć żołądkowych.
3. Bezinteresowna gościnność musi być traktowana ze szczególną wdzięcznością.
4. Należy zaopatrzyć się w trwałe kaloryczne produkty spożywcze (konserwy).
5. Organizatorzy zapewniają chleb i herbatę na trasie pielgrzymki.