Justyna Nędza: - Latem słyszymy częściej o potrzebie oddawania krwi. Dlaczego?

Zenobia Lewanowicz: - W czasie wakacji jest zwykle więcej wypadków, a skomplikowane operacje wymagają zwiększonej ilości krwi. Dlatego też Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Rzeszowie po raz kolejny występuje z apelem o dołączenie do grona honorowych krwiodawców. Lato to dla nas trudny czas, ponieważ wielu mieszkańców Podkarpacia, którzy na co dzień są honorowymi krwiodawcami, wyjeżdża na urlopy. Uczniowie i studenci wyjeżdżają po zakończonej sesji do swoich domów, a oni też w ciągu roku dość mocno zasilają naszą stację krwiodawstwa. Dodatkowym problemem jest to, że to właśnie latem jest znacznie większe zapotrzebowanie na krew.

- Ilu jest na Podkarpaciu krwiodawców?

- Obecnie mamy 20 tys. osób, które systematycznie oddają krew. Cieszy fakt, że ponad 70% dawców to ludzie, którzy nie przekroczyli 30. roku życia. Coraz więcej osób chce oddać krew. W ostatnim czasie można zaobserwować wśród młodych „modę na pomaganie”. To dobry objaw.
Obok tego, że krew pobieramy tu w siedzibie rzeszowskiej, która mieści się przy ul. Wierzbowej, to organizujemy też wyjazdy w teren. Prawie codziennie jesteśmy w innym mieście województwa podkarpackiego.

- Czy krwi nie można zastąpić lekami?

- Medycyna bardzo szybko się rozwija i są już preparaty, o których mówi się, że są krwiozastępcze. Ale one nie zastąpią całkowicie krwi. Gdy jest wypadek czy do zabieg operacyjny, zwiększa się zapotrzebowanie na krew. A krew pełni rolę bardzo ważną. Po pierwsze uczestniczy w oddychaniu zewnętrznym, czyli wymianie gazowej pomiędzy płucami a samym środowiskiem krwi, i w oddychaniu wewnętrznym, komórkowym, gdzie tlen dostarczony przez krew jest wymieniany na dwutlenek węgla jako produkt przemiany materii. Najbardziej wrażliwy na niedotlenienie jest mózg. Już 3-minutowe niedotlenienie powoduje uszkodzenia mózgu. Problem jest i to, że krew, jako żywa tkanka, jest nietrwała. Można ją przechowywać tylko do 42 dni.

- Kiedy dochodzi do wypadku, jak dużo jednostek krwi może potrzebować pacjent?

- Przeciętnie chory otrzymuje kilka jednostek krwi. Ale zdarzają się takie sytuacje, że chorzy potrzebują krew od kilkudziesięciu dawców. Bywają operacje kardiologiczne i wówczas wiemy, że w tym przypadku będzie potrzebna krew od 40 dawców. Bardzo ważne jest to, że w wielu przypadkach chory nie może czekać.

- Kto może oddać krew?

- Krew lub osocze może oddać każdy zdrowy człowiek w wieku od 18 do 60 lat. Starsi ludzie mogą oddać krew wyjątkowo, po zakwalifikowaniu przez lekarza Stacji lub Punktu Krwiodawstwa. Krwiodawcy muszą być zdrowi. Tylko wówczas upust krwi nie będzie szkodliwy dla ich organizmu. Poza tym pobrana krew lub osocze nie mogą stanowić zagrożenia dla chorych, którym zostaną one później przetoczone. Szczególnie groźne dla chorych jest przetoczenie krwi lub osocza zawierających wirusy HIV, które powodują AIDS. Aby pobranie krwi nie powodowało uszczerbku zdrowia dawcy, a jej przetoczenia nie były przyczyną zakażenia biorcy chorobą zakaźną, wszyscy krwiodawcy poddawani są badaniom lekarskim i laboratoryjnym.

- Jak się przygotować do oddawania krwi?

- Do oddania krwi trzeba się odpowiednio przygotować. Należy przyjść po lekkim posiłku, nie można przyjść na czczo, bo wówczas po oddaniu krwi możemy się źle czuć. Jednorazowo w jednej jednostce krwi zabieramy 4500 kalorii. A taką wartość ma dwudniowe wyżywienie. Średnio w ciele dorosłego człowieka jest 5-6 l. krwi i ubytek w wyniku oddania krwi u większości ludzi nie powoduje żadnych odczuć. Bardzo mały procent może doświadczać chwilowych zawrotów głowy, lecz krótki odpoczynek szybko przywraca wszystko do normy.