1. Kontynuując refleksję nad drogą nawrócenia, przekonani o miłości Ojca, chcemy dzisiaj zwrócić uwagę na zagadnienie grzechu osobistego oraz społecznego.
Przypatrzmy się przede wszystkim postawie Jezusa, który przyszedł właśnie wyzwolić ludzi od grzechu i od wpływu szatana.
Nowy Testament bardzo mocno podkreśla władzę Jezusa nad demonami, które On wyrzuca "palcem Bożym" (Łk 11, 20). W perspektywie ewangelicznej wyzwolenie opętanych (por. Mk 5, 1-20) nabiera szerszego znaczenia niż zwykłe uzdrowienie fizyczne, gdyż zło fizyczne jest w relacji ze złem wewnętrznym. Choroba, od której Jezus uwalnia, to przede wszystkim choroba grzechu. Sam Jezus tłumaczy to przy okazji uzdrowienia paralityka: "Otóż, żebyście wiedzieli, iż Syn Człowieczy ma na ziemi władzę odpuszczania grzechów - rzekł do paralityka: Mówię ci: Wstań, weź swoje łoże i idź do domu" (Mk 2, 10-11). Zanim jeszcze Jezus zaczął uzdrawiać, pokonał grzech, sam zwyciężając "pokusy", które diabeł podsuwał Mu na pustyni po chrzcie przyjętym od Jana (por. Mk 1, 12-13; Mt 4, 1-11; Łk 4, 1-13). Aby zwyciężyć grzech, który zakorzenia się w nas i wokół nas, musimy wejść na ślady Jezusa i zasmakować w "tak" nieustannie wypowiadanym przez Jezusa wobec planu miłości Ojca. To "tak" wymaga pełnego naszego zaangażowania, lecz nie możemy go wypowiedzieć bez pomocy łaski, którą sam Jezus nam wysłużył swoim odkupieńczym dziełem.
2. Patrząc na świat współczesny, musimy stwierdzić, że świadomość grzechu znacznie się zatarła. Z powodu szerokiej indyferencji religijnej czy też odrzucenia tego, co prawe myślenie i Objawienie mówią nam o Bogu, u wielu mężczyzn i niewiast pomniejsza się znaczenie przymierza z Bogiem oraz sens Jego przykazań. Bardzo często odpowiedzialność ludzka zostaje zaciemniona przez dążenie do absolutnej wolności, która uważa się za zagrożoną i uwarunkowaną przez Boga - Najwyższego Prawodawcę.
Dramat współczesnej sytuacji, która wydaje się odrzucać niektóre fundamentalne wartości moralne, w dużej części polega na zagubieniu poczucia grzechu. W tym miejscu zwracamy uwagę na to, jak wielki musi być wysiłek "nowej ewangelizacji". Należy przywrócić świadomość istnienia Boga, Jego miłosierdzia, darmowości Jego darów, ażeby można było zrozumieć ciężar grzechu, który stawia człowieka przeciwko jego Stwórcy. Wolność osobowa musi być uznana i broniona jako cenny dar Boga przed tendencjami rozmycia jej w łańcuchu uwarunkowań społecznych czy też przed oderwaniem jej od koniecznego odniesienia do Stwórcy.
3. Prawdą jest również, że grzech osobisty zawsze ma wymiar społeczny. Grzesznik, gdy obraża Boga i niszczy siebie samego, staje się również odpowiedzialny za złe świadectwo oraz negatywne wpływy związane ze swoim postępowaniem. Również gdy grzech jest wewnętrzny, stwarza pogorszenie kondycji ludzkiej i pomniejsza ów wkład, do którego każdy człowiek jest powołany dla postępu duchowego wspólnoty ludzkiej.
Oprócz tego wszystkiego grzechy poszczególnych ludzi utwierdzają te formy grzechu społecznego, które właśnie są owocem nagromadzenia się licznych przewinień osobistych. Prawdziwa odpowiedzialność spoczywa - oczywiście - na odpowiedzialności osób, gdyż struktury społeczne jako takie nie są podmiotem aktów moralnych. Jak przypomina posynodalna adhortacja apostolska Reconciliatio et paenitentia, "Kościół, gdy mówi o sytuacjach grzechu lub gdy piętnuje jako grzechy społeczne pewne sytuacje czy pewne zachowania zbiorowe większych czy mniejszych grup społecznych lub wręcz całych narodów i bloków narodów, wie i głosi, że takie wypadki grzechu społecznego są jednocześnie owocem, nagromadzeniem i zbiorem wielu grzechów osobistych (...). Prawdziwie odpowiedzialne są więc osoby" (nr 16).
Jest zaś faktem niezaprzeczalnym, jak już wiele razy miałem okazję podkreślać, że współzależność systemów społecznych, ekonomicznych i politycznych stwarza w dzisiejszym świecie rozliczne struktury grzechu (por. Sollicitudo rei socialis, 36; KKK 1869).
Istnieje okrutna siła przyciągania przez zło, która sprawia, że wiele postaw osądza się jako "normalne" i "nieuniknione". Zło narasta i wywiera niszczycielski wpływ na świadomość, która zostaje zdezorientowana i nie jest nawet w stanie odróżniać dobra od zła. Jeżeli pomyślimy również o strukturach grzechu, które hamują rozwój narodów mniej rozwiniętych pod względem ekonomicznym i politycznym (por. Sollicitudo rei socialis, 37), chciałoby się prawie poddać wobec zła moralnego, które wydaje się być nieuniknione. Wiele osób mówi o niemocy i zagubieniu wobec przygniatających sytuacji, które wydają się być bez wyjścia. Jednakże głoszenie zwycięstwa Chrystusa nad złem daje
nam pewność, że również najbardziej umocnione struktury zła mogą być przezwyciężone i zastąpione przez "struktury dobra" (por. tamże, nr 39).
4. "Nowa ewangelizacja" stawia czoło temu wyzwaniu. Musi ona zaangażować się, ażeby ludzie odzyskali świadomość, że w Chrystusie możliwe jest zwyciężenie zła dobrem. Należy więc formować sens odpowiedzialności osobistej, ściśle złączonej z nakazami moralnymi i ze świadomością grzechu. Droga nawrócenia zakłada wykluczenie jakiegokolwiek współistnienia z tymi strukturami grzechu, które dzisiaj w sposób szczególny uzależniają ludzi od różnych warunków życia.
Jubileusz może stanowić opatrznościową okazję, ażeby poszczególne osoby i wspólnoty podążały w tym kierunku, promując autentyczną metanoię, to znaczy zmianę mentalności, która by przyczyniła się do stworzenia struktur bardziej sprawiedliwych i bardziej ludzkich, służących dobru wspólnemu.

Z oryginału włoskiego tłumaczył o. Jan Pach - paulin