Dla nas, katolików, podobnie jak i innych ludzi wierzących w życie pozagrobowe - perspektywa istnienia znacznie przekracza czas życia ziemskiego; niemniej okres doczesnych utarczek z przeciwnościami losu i własnymi słabościami stanowi zawsze niebagatelne wyzwanie. Zwycięsko, w aureoli świętości, wychodzą z tej próby nieliczni. Są to ci, których heroiczna postawa miłości i bezgraniczna wiara pozwoliły utrzymać godność człowieka stworzonego "na obraz i podobieństwo Boże" w każdej, najdramatyczniejszej nawet sytuacji.
Realne życie zazwyczaj dalekie jest od heroizmu, zaś okoliczność, że mamy tu, na ziemi, jednak coś do zrobienia - sprawia, że często stajemy wobec dylematów, które stawiają nas na rozdrożu: między ewangelicznym przykazaniem miłości a obowiązkami, które podsuwają zgoła odmienne rozwiązania. Stajemy zatem grzeszni między postulatem, który jest święty i wspaniałomyślny a jego przyziemną alternatywą, która wydaje nam się - niestety i o zgrozo (!) - słuszna i sprawiedliwa.
Pytałem swojego czasu księdza o interpretację praktyczną nakazu Bożego mówiącego: "Kochaj bliźniego swego, jak siebie samego". Nie pamiętam szczegółowo odpowiedzi, lecz pamiętam powód, dla którego pytanie to zostało zadane. Otóż, zdarza się bardzo często, że żąda się chytrze od nas, katolików, rozmaitych ustępstw, pokory i nastawiania przysłowiowego już "drugiego policzka", w imię obowiązującego nas przykazania miłości. Przywoływany w takich sytuacjach na arbitra Kościół potwierdza niezmiennie, że taka jest właśnie logika Ewangelii, że ponosząc trudną czasami ofiarę w imię miłości i zrozumienia, ubogacamy się wewnętrznie. Dla przeciętnego śmiertelnika jest to zazwyczaj bardzo trudna sytuacja.
Aby rozwiązywać konflikty i dylematy w duchu miłości i szacunku dla drugiego człowieka, w Kościele postawiono bardzo mocno na dialog. Dialog polegający na tym: "aby tak mówić, ujmować i wyrażać treści, w które wierzymy, które nas konstytuują, żeby drugi był w stanie nas zrozumieć. Równocześnie tak słuchać, żeby próbować zrozumieć najgłębsze racje tego, który do nas przemawia: słowami, sposobem bycia, działania". Uznano słusznie, że jest on niezbędny dla harmonijnego współżycia ludzi, narodów i religii. Stanowi też - prowadzony konsekwentnie w duchu Ewangelii - jedną z dróg zwycięstwa miłości.
Patrząc bardziej "po ludzku", tak prowadzony dialog stanowi niezwykle heroiczną koncepcję dyskusji. Koncepcję wysokiego lotu i po norwidowsku "dwuskrzydlatą", w której jednym skrzydłem jest wielkie wychylenie w stronę rozmówcy, a drugim - wielka afirmacja tego, co mam w sobie i co chcę z siebie dać.
Jest to też jednocześnie próba tego, na ile, starając wmyśleć się w partnera, silniej staję się sobą; nie zatracam się w zrozumieniu i tolerancji, lecz przeciwnie - jestem w stanie wyraźniej poczuć rdzeń własnego niepowtarzalnego widzenia rzeczy. Takie patrzenie uboższe jest wprawdzie od dialogu opartego na ewangelicznym nakazie miłości i nie nadstawia programowo "drugiego policzka", ale uwzględnia realne sytuacje, w których często zmagają się ze sobą nie tyle poglądy, co interesy! Te, jak wiemy, rozwiązywać trzeba nie drogą dialogu, lecz negocjacji. W negocjacjach każda strona takiego "dialogu" zabiega o własną korzyść. Jest to naturalne, uprawnione i przyjęte w całym cywilizowanym świecie jako norma.
Gdy uwzględnimy zatem, że istnieją w życiu sprawy wymagające negocjacji, jako że dotyczą interesów, i nadużyciem jest, gdy usiłuje się je rozstrzygać na płaszczyźnie narzucanej formułą dialogu, oczekując od partnera ustępstw obligowanych wyznawaną przezeń religią, a szczególnie nakazem miłości - myślę, że unikniemy wielu takich sytuacji, w których stajemy na rozdrożu, przed sztucznym jednak dylematem: "kochać się jak bracia" czy liczyć.