W drugiej połowie kwietnia szybko znikają pod horyzontem, znane już naszym Czytelnikom, gwiazdozbiory Andromedy i Oriona. Możemy je obserwować, ustawiając się wieczorem w stronę zachodu. Nad Andromedą widzimy charakterystyczną konstelację Kasjopei, której literka "W" przewrócona jest teraz na prawy bok. Ale już po północy znajdzie się we właściwym położeniu nad północnym horyzontem. Przesuwając wzrok w stronę Oriona, natrafiamy na gwiazdozbiory Perseusza i Byka. Wysoko nad naszymi głowami rozpoznajemy Wielki Wóz, którego dyszel wskazuje kierunek "na wschód". Również planety widoczne są już bardzo nisko nad horyzontem, a Mars właśnie w tych dniach zamienił się na miejsca z Saturnem. To fascynujące szaleństwo planet obserwowaliśmy od ponad miesiąca. Od dołu widzimy więc teraz: Jowisza, Saturna i Marsa.
Tydzień temu napisałem, jak rodzą się gwiazdy. Nauczyliśmy się nawet odnajdywać miejsce, w którym właśnie nowe gwiazdy powstają! Oczywiście, jest to jeden z najciekawszych obszarów naszego nieba, którego szukamy w mieczu gwiazdozbioru Oriona. Wielką Mgławicę Oriona, oznaczaną jako M-42, możemy dostrzec gołym okiem, ale, niestety, miejsce to jest zaledwie małą plamką. Tydzień temu wyjaśniliśmy również, że przyczyną całego procesu jest przyciąganie grawitacyjne. Ściąga ono coraz większą ilość materii, w wyniku czego najpierw powstaje tzw. protogwiazda. W środku takiej protogwiazdy stale rosną ciśnienie i temperatura. Gdy temperatura wewnątrz osiągnie ok. 10 mln stopni, rozpoczynają się wówczas reakcje syntezy jądrowej, wyzwalające ogromne ilości energii. Ta wyzwalająca się na zewnątrz energia równoważy skierowane do wewnątrz przyciąganie grawitacyjne i protogwiazda przestaje się kurczyć. Od tego momentu protogwiazda staje się już dojrzałą gwiazdą. Skąd jednak taka gwiazda bierze ogromne ilości energii emitowanej w przestrzeń kosmiczną? Jak odpowiedzieć na proste pytanie: Dlaczego gwiazdy świecą? Ogromna energia gwiazdy pochodzi z zachodzących w jej centrum reakcji syntezy jądrowej. Podczas takiej reakcji wodór zamienia się w hel. Cztery jądra wodoru łączą się w jedno lżejsze jądro helu. To pozornie tylko zaskakujące odkrycie, że powstałe jądro helu posiada mniejszą masę niż jego budulec, tzn. suma mas czterech jąder wodoru! "Znikająca" masa zamienia się właśnie w energię, której ilość można obliczyć według znanego równania Alberta Einsteina E= mc2 (m - oznacza masę, c - prędkość światła). Ponieważ jednocześnie zachodzi wiele pojedynczych reakcji syntezy, w sumie wyzwalana zostaje olbrzymia ilość energii. Wyobraźmy sobie, że np. Słońce w ciągu jednej sekundy przetwarza aż 600 mln ton wodoru na ok. 400 mln ton helu! Na szczęście wodoru Słońce w zapasie posiada jeszcze sporo, starczy go aż na 5 mld lat świecenia. Łatwo zgadnąć, że Słońce zbudowane jest głównie z wodoru i helu, a głęboko w jego wnętrzu nie ma żadnych innych pierwiastków.
Można w tym momencie postawić logiczne pytanie o los gwiazdy po wyczerpaniu się całego zapasu wodoru. Nietrudno przewidzieć, że wówczas gwiazda kończy swój żywot i umiera! Odbywa się to w bardzo ciekawy sposób, o czym napiszę już wkrótce.