28 czerwca minie 30. rocznica wydania przez Pawła VI bulli " Episcoporum Poloniae coetus" - dokumentu modyfikującego strukturę administracyjną polskiego Kościoła. Jednym z efektów wprowadzenia tychże zmian było podniesienie naszego lokalnego Kościoła ze stolicą w Gorzowie Wlkp. do rangi diecezji.

Dlaczego tak długo czekano, aby utworzyć diecezję gorzowską? Po zakończeniu II wojny światowej mapa Polski wyglądała inaczej niż ta z sierpnia 1939 r. Na ziemiach zachodnich (odzyskanych) zamieszkali Polacy wraz ze swoimi duszpasterzami i zaistniała potrzeba stworzenia struktur umożliwiających koordynację wszelkiej duszpasterskiej działalności. Ówczesny Prymas Polski kard. August Hlond ustanowił przełożonych nowych struktur kościelnych; w Gorzowie został nim ks. Edmund Nowicki. Oficjalna nazwa Kościoła lokalnego ze stolicą w Gorzowie brzmiała: administracja apostolska kamieńska, lubuska i prałatury pilskiej. Nazwa ta stanowiła nawiązanie do dawnych administracji kościelnych znajdujących się na terenie "nowego" gorzowskiego Kościoła: tereny dawnego biskupstwa kamieńskiego, lubuskiego oraz prałatury pilskiej. Poza wymienionymi były jeszcze fragmenty biskupstw: wrocławskiego, poznańskiego, gnieźnieńskiego i berlińskiego. Administracja apostolska w przeciwieństwie do diecezji zakłada pewną tymczasowość. I tak było w przypadku naszego lokalnego Kościoła, zanim został podniesiony do rangi diecezji. Warto wspomnieć, że nim powstała diecezja gorzowska - struktura ta po administracji apostolskiej kamieńskiej, lubuskiej i prałatury pilskiej nosiła nazwy - ordynariat gorzowski, a od 1967 r. - administracja apostolska ad nutum Sanctae Sedis - łacińska nazwa oznacza bezpośrednią podległość Stolicy Apostolskiej (do tej pory nasz Kościół podlegał arcybiskupowi gnieźnieńsko-warszawskiemu).

Stolica Apostolska jako jedyny organ spośród Kościołów i związków wyznaniowych posiada osobowość publiczno-prawną, co za tym idzie, zobowiązuje to do przestrzegania zasad obowiązujących w polityce międzynarodowej. A jak wiadomo, po zakończeniu II wojny światowej, nie istniała żadna umowa dotycząca granic pomiędzy Polską a Niemcami. Poza poczdamskimi ustaleniami nie zapadły żadne decyzje związane z kształtem polskiej granicy zachodniej. Miał powstać taki dokument na przyszłej konferencji pokojowej, która się jednak nigdy nie odbyła. Stąd Stolica Apostolska, nie mając podstaw prawnych w istnieniu polsko-niemieckiego dokumentu regulującego kwestię granic, nie ustaliła trwałej struktury administracyjnej w postaci diecezji z siedzibą w Gorzowie Wlkp. Kiedy 15 maja 1972 r. nastąpiła ratyfikacja układu pomiędzy Polską a Republiką Federalną Niemiec, regulującego sprawy granic oraz odszkodowań, Stolica Apostolska podjęła natychmiastowe kroki zmierzające do utworzenia diecezji gorzowskiej. Podobnie rzecz się miała z Kościołem warmińskim. Dokument Pawła VI zakładał, poza zmianą nazw, modyfikacje terytorialne Kościoła w Polsce. I tak z Kościoła gorzowskiego - największego w ówczesnej Europie - powstały trzy diecezje: gorzowska, szczecińsko-kamieńska i koszalińsko-kołobrzeska. Biskupem ordynariuszem diecezji gorzowskiej został dotychczasowy ( od 1958 r.) rządca Kościoła gorzowskiego bp Wilhelm Pluta, a jego biskupi pomocniczy stanęli na czele diecezji: szczecińsko-kamieńskiej - bp Jerzy Stroba, i koszalińsko-kołobrzeskiej - bp Ignacy Jeż. W 1992 r. diecezja gorzowska została przekształcona w zielonogórsko-gorzowską. Utraciła północne tereny z Piłą i Krzyżem na rzecz diecezji koszalińskiej, a jej stolica została przeniesiona do Zielonej Góry.

Kolejne zmiany wraz ze zmianą nazwy spotkały naszą diecezję w roku 1992. Powstanie diecezji gorzowskiej pokazuje jak bardzo zazębiają się sprawy Kościoła i państwa, jak jedno jest powiązane z drugim. Tak było również w przypadku biskupstwa lubuskiego. Kiedy Lubusz - stolica ówczesnej diecezji, jak i okalające tereny dostały się pod sferę wpływów innych państw, nie trzeba było długo czekać aż nastąpił koniec biskupstwa lubuskiego. Dziś w obliczu nadchodzących zmian związanych z "marszem ku Europie" może należy wyciągać wnioski z historii - szanować wspomnienia, zależności zachodzących pomiędzy państwami a Kościołem, aby nasza diecezja nie podzieliła za lat... losu biskupstwa lubuskiego, a diecezja zielonogórsko-gorzowska stałaby się np. tytularną stolicą nuncjusza w Palestynie... (Nieistniejące dziś diecezje zostają nadawane jako tytularne biskupom pomocniczym, a także nuncjuszom apostolskim).

Jeden z polskich zespołów rozrywkowych śpiewał: "Panowie szanujmy wspomnienia". Szanować wspomnienia to szanować przeszłość, historię. To tam - w historii - przechowywana jest odpowiedź, a przynajmniej jej fragment, na temat współczesności. Nasz diecezjalny zielonogórsko-gorzowski Kościół, w którym żyjemy, może pomóc nam zgłębić wydarzenia sprzed trzydziestu lat. Warto zatem je znać.