Jak informują organizatorzy- Stowarzyszenie Lipnica Wielka na Orawie i krakowski oddz. IPN - na 10 dwustronnych planszach przybliża dzieje Orawy od okresu zakładania pierwszych wsi, a także pochodzenie osadników, czas wynaradawiania Polaków na górnej Orawie aż do węgierskiego spisu ludności w 1910 r. Główny akcent wystawy położono na 5 listopada 1918 r. Mieszkańcy Orawy opowiedzieli się wówczas za przynależnością do odradzającej się po zaborach Polski. Ekspozycja przypomina też o powszechnym oporze wobec czechosłowackiej okupacji. Opowiada o postawach zwykłych ludzi sprzeciwiających się terrorowi, o żołnierzach Legii Spisko-Orawskiej (200 osób) i Tajnej Organizacji Wojskowej (ok. 600 osób w 36 orawskich miejscowościach). To masowe zaangażowanie Orawiaków doceniła II Rzeczpospolita przyznając ponad 115 osobom Krzyże i Medale Niepodległości. Górale z Orawy byli wyróżniani tymi zaszczytnymi odznaczeniami trzy razy częściej niż mieszkańcy innych części kraju.
Wystawa autorstwa Małgorzaty Liśkiewicz powstała w ramach projektu „Czy Orawa Pamięta? 100. rocznica włączenia części Orawy do Niepodległej Polski” Stowarzyszenia Lipnica Wielka na Orawie.
Pomóż w rozwoju naszego portalu
Ekspozycja jest bardzo wartościowa; zawiera różne rodzaje ilustracji (mapy, zdjęcia z epoki, zdjęcia współczesne, reprodukcje rożnego typu dokumentów, plakatów, itp.) a nade wszystko eksponaty (fakty, mapy, dokumenty) powszechnie nieznane nawet historykom, a bywa że błędnie przez nich przedstawiane, choć są one niezwykle ważne dla wiedzy o odradzaniu się Polski w 1918 r.
Organizatorzy napisali: „Od tego co wtedy miało miejsce na Orawie, a na co mało dziś zwraca się uwagę, zależały granice państwowe odradzającej się Rzeczpospolitej i jej obronność. To właśnie na Orawie, o czym dziś mało kto wie, kształtowanie granic państwa trwało najdłużej - od początku listopada 1918 r. przez prawie 6 lat. To granice na Orawie zostały ustalone jako ostatnie w II Rzeczpospolitej - dopiero latem 1924 r. Mało się też wie, że zagrożona była nawet przynależność do Polski Tatr i Podhala z Zakopanem.”
