Królewski gród nad Bystrą

Według przekazów historycznych, Wąwolnica została założona przez krakowskiego księcia Kraka jeszcze w 721 r. Rzeczywiście, badania archeologiczne potwierdzają, że w zamierzchłych czasach istniał tu potężny gród, zawdzięczający swą mocną pozycję przecinającym się szlakom handlowym i rezydowaniu wysokich urzędników królewskich w czasach piastowskich i za panowania monarchii Jagiellonów. Pierwsze przekazy pisemne pochodzą z 1027 r. Kroniki benedyktyńskie z klasztoru na Świętej Górze informują o duszpasterskiej posłudze w „świeżo nawróconej osadzie Wawelnicy”. Za czasów Kazimierza Wielkiego osada zyskała tytuł miasta królewskiego, wybudowano wówczas potężny zamek, z którego do dziś zachowała się zabytkowa kaplica. Miasto rozwijało się dzięki nadaniu m.in. przywileju targowego, później praw magdeburskich. Dopiero wojny, napady rabunkowe i epidemie oraz wielki pożar w 1567 r. przyczyniły się do upadku grodu.

Parafia św. Wojciecha

Wąwolnicka parafia jest tak stara, jak sama miejscowość. Jednak pierwsze wzmianki o niej pochodzą dopiero z 1325 r. Pieczołowicie przechowywane kroniki parafialne informują, że „w 1325 r. pleban kościoła wawelnickiego opłacał dziesięcinę nakazaną przez papieża Klemensa V”. Z kroniki dowiadujemy się również o wzniesionej na wzgórzu pierwszej świątyni - kaplicy zamkowej, która służyła wiernym. Na przełomie XVI/XVII wieku opiekujący się wąwolnicką parafią benedyktyni dobudowali do niej nawę główną i kaplice boczne. W 1700 r. do kaplicy zamkowej przeniesiono cudowną figurę Matki Bożej. Benedyktyni prowadzili rozległą działalność duszpasterską do 1819 r. (kasata klasztoru na Świętym Krzyżu), po nich sanktuarium objęli księża diecezjalni. Dzisiejszy kościół został wybudowany na początku XX wieku w stylu neogotyckim. Jest jednym z większych kościołów w Polsce, mogącym jednorazowo pomieścić do 4 tys. wiernych.

Cud w Kęble

Niezwykle bogata historia królewskiej miejscowości i parafii, udokumentowana w miejscowym muzeum, nie przyciągałaby z pewnością wielotysięcznych rzesz wiernych, jeśliby to miejsce nie zostało w sposób szczególny wybrane przez Maryję. Druga połowa XIII wieku zapisała się w dziejach Polski jako czas okrutnych najazdów tatarskich, a barbarzyńskie hordy szczególnie dotkliwie dały się we znaki ziemi lubelskiej. W 1278 r., po splądrowaniu Lublina, Tatarzy chcieli zdobyć gród wawelnicki. Rozbili swój obóz w pobliskim Kęble, gdzie przygotowywali się do wrześniowej bitwy pod Głuskiem Opolskim. Wśród zrabowanych przedmiotów znaleźli figurę Matki Bożej, a ponieważ wiedzieli, jaką czcią otaczają ją chrześcijanie, postawili na dużym kamieniu i zaczęli obrzucać obelgami i błotem. W tym samym czasie chorągiew chana, mimo przerażającej przewagi, poniosła porażkę, a wódz poległ w bitwie. Kiedy uciekający Tatarzy chcieli zabrać ze sobą łupy i jeńców, wydarzył się cud: nad figurą Matki Bożej ukazała się jasność i figura przemieściła się o kilkaset metrów, jakby chciała uciec przed wrogiem, zatrzymując się na lipie. Po ucieczce Tatarów figura z powrotem stanęła na kamieniu. Wieść o cudownym zdarzeniu szybko rozeszła się po Polsce, a do stóp Madonny zaczęli przychodzić pielgrzymi.

Piękna Madonna

Wkrótce po zdarzeniu obok miejsca objawień wybudowano kapliczkę, a bernardyni codziennie przychodzili z pobliskiej Wawelnicy z kapłańską posługą. 8 września 1700 r. cudowna figura została uroczyście przeniesiona do kościoła w Wąwolnicy i ustawiona w niszy ołtarza głównego, gdzie znajduje się do dzisiaj.
Dobrze zachowana figurka Kębelskiej Pani pochodzi z 1440 r. Wykonana została z drzewa lipowego w jakiejś dolnośląskiej pracowni. Jest wysoka na 85 cm, w najszerszym miejscu ma rozpiętość 27 cm. Należy do tzw. cyklu Pięknych Madonn, dla którego wzorem była figura Madonny z Vimperu. Figurę cechuje dworskość i elegancja w przedstawieniu postaci, subtelny wyraz twarzy oraz bogactwo i dekoracyjność w układzie draperii. Najistotniejszym motywem jest prezentacja przez uśmiechniętą Matkę błogosławiącego Dzieciątka Jezus.

Pani łaskami słynąca

Do Kębelskiej Madonny od wieków podążają chorzy, smutni, opuszczeni. U Jej stóp doznają pocieszenia, a niejednokrotnie łaski uzdrowienia czy nawrócenia. W XIX wieku fundator kapliczki odzyskał wzrok, a mieszkaniec sąsiednich Klementowic został uzdrowiony z paraliżu. Od 1979 r. w sanktuarium prowadzona jest Złota Księga Łask Matki Bożej Kębelskiej, w której dziś znajduje się ponad 150 opisów mówiących o wyleczeniach z nowotworów, odzyskaniu wzroku i słuchu, nagłej poprawie zdrowia, darze macierzyństwa, opiece w trudnej sytuacji, wysłuchaniu próśb i nawróceniach. Ściany kaplicy przyozdobione są licznymi wotami ludzi, którzy utracili już nadzieję na odzyskanie zdrowia ciała i duszy, a dzięki interwencji Matki Bożej przychodzili tu ze wszystkich stron Polski i świata, by na kolanach i ze łzami w oczach dziękować Bogu za doznane łaski.

Koronacja figury

Potwierdzeniem kultu Matki Bożej Kębelskiej była koronacja figury koronami papieskimi 10 września 1978 r. Jak czytamy w bulli Pawła VI, w wizerunku Kębelskiej Madonny uznał on „ciągłą i nadprzyrodzoną obecność Panny Najświętszej”. Uroczystości koronacyjne zgromadziły 25 lat temu ok. 150 tys. wiernych. Sumie miał przewodniczyć kard. Karol Wojtyła, a aktu koronacji miał dokonać Prymas Wyszyński, który jeszcze w czasach studenckich bywał u ks. Zdzisława Ochalskiego, syna wąwolnickiego organisty. Gdy został biskupem lubelskim, po pierwszym spotkaniu z ówczesnym proboszczem - ks. kan. Bernatem zachęcił go, by starał się w Watykanie o koronację figury Matki Bożej, bo jak powiedział - „jest cudowna”. Jednak pierwotne ustalenia uległy zmianie ze względu na śmierć papieża Pawła VI, gdyż obaj kardynałowie udali się na konklawe, gdzie uczestniczyli w wyborze kolejnego papieża. Wobec tego koronacji w obecności przedstawicieli Episkopatu Polski dokonał ordynariusz diecezji lubelskiej - bp Bolesław Pylak.

Nieustanna modlitwa

Wąwolnickie sanktuarium tętni modlitwą tysięcy pielgrzymów, gromadzących się na uroczystościach i przychodzących z indywidualną modlitwą. W 1984 r. sakrę biskupią przyjął tu bp Jan Śrutwa, umieszczając wizerunek Kębelskiej Madonny w swoim herbie, w 1986 r. odbył się Ogólnopolski Kongres Maryjny, w 2000 r. - Archidiecezjalny Kongres Różańcowy, a w 2001 r. - Kongres Miłosierdzia Bożego. Sanktuarium, a od 2001 r. również bazylika mniejsza, gromadzi doroczne pielgrzymki, m.in. dzieci pierwszokomunijnych, młodzieży i studentów, a także parafii, ruchów oraz stowarzyszeń katolickich; przy Maryi gromadzą się pątnicy na dorocznym Festiwalu Piosenki Pielgrzymkowej, tu wiele osób odbywa rekolekcje (Dom Pielgrzyma jednorazowo może pomieścić 120 osób). Przybywający pielgrzymi otaczani są życzliwą opieką przez duszpasterzy: ks. kan. Jerzego Ważnego (obecnego kustosza) oraz ks. inf. Jana Pęzioła (wieloletniego kustosza sanktuarium), którzy w zależności od potrzeb służą jako przewodnicy, spowiednicy lub sprawują Msze św. Serdecznie zapraszamy tu wiernych, którzy w każdej życiowej sytuacji mogą spieszyć do Matki Bożej.

Program 25. rocznicy koronacji figury Matki Bożej Kębelskiej
Wąwolnica, 6-8 września 2003 r.

6 września - sobota
16.00 - Nabożeństwo różańcowe;
17.00 - Koncert pieśni maryjnej;
18.00 - Msza św. na wzgórzu;
21.00 - Apel Jasnogórski i procesja światła do Kębła;
22.00 - Msza św. w Kęble;
24.00 - Pasterka w bazylice;
1.30 - Czuwanie nocne

7 września - niedziela
6.30 - Godzinki o Najświętszej Maryi Pannie w bazylice;
7.00 - Msza św. w bazylice;
9.00 - Uroczyste wyprowadzenie figury Matki Bożej na Plac Różańcowy;
9.30 - Msza św. dla młodzieży (celebruje bp Mieczysław Cisło);
12.00 - Suma pontyfikalna (celebrują abp Józef Życiński, bp Mieczysław Cisło, homilię głosi bp Antoni Dydycz z Drohiczyna);
16.30 - Różaniec dziękczynny;
17.00 - Msza św.

8 września - poniedziałek
6.00 - Msza św. w Kęble;
12.00 - Suma odpustowa