5. Osąd, czy zachodzą warunki określone przez normę kan. 961 1 KPK, nie należy do spowiednika, ale do biskupa diecezjalnego, który wziąwszy pod uwagę kryteria uzgodnione z pozostałymi członkami Konferencji Episkopatu, może określić wypadki takiej konieczności ( por. kan. 961 2) - stwierdza Ojciec Święty. "Te pastoralne kryteria winny być wyrazem dążenia do całkowitej wierności, w okolicznościach danego terytorium, fundamentalnym kryteriom wyrażonym w powszechnym prawie Kościoła". Stąd należy zauważyć, iż dokument papieski nie nakłada nowych zobowiązań na duchownych i wiernych świeckich, ale przypomina z nową mocą i siłą obowiązujące prawo Kościoła zawarte w Kodeksie z 1983 r.

6. Dokument zobowiązuje Konferencje Episkopatów poszczególnych krajów, aby jak najszybciej przesłały do Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów tekst norm, jakie mają zamiar wydać lub uaktualnić w celu realizacji i wprowadzenia w życie rozporządzeń omawianego motu proprio. Zdaniem Papieża "ma to sprzyjać umocnieniu komunii pomiędzy biskupami całego Kościoła i zachęci wiernych we wszystkich zakątkach świata, aby obficie czerpali ze źródeł miłosierdzia Bożego". Jednocześnie Jan Paweł II zachęca poszczególnych biskupów diecezjalnych, aby zreferowali wobec własnych Konferencji Episkopatu, czy w granicach ich jurysdykcji mają miejsce przypadki "poważnej konieczności". Z kolei zadaniem Konferencji Episkopatu będzie poinformowanie powyższej Kongregacji o faktycznej sytuacji na ich terytorium i o ewentualnych zmianach, jakie winny być poczynione w przyszłości.

7. W referowanym dokumencie papieskim znajdujemy również pewne przypomnienia odnośnie do osobistych dyspozycji penitentów korzystających z sakramentu pokuty i pojednania w formie absolucji wielu penitentów. Otóż Papież stwierdza i zobowiązuje szafarzy sakramentu pokuty i wiernych:

powołując się na przepis kan. 962 1 KPK przypomina, aby wierny ważnie korzystał z sakramentalnej absolucji wielu penitentów jednocześnie, wymaga się nie tylko odpowiedniej dyspozycji, lecz również postanowienia, że we właściwym czasie wyzna grzechy ciężkie, których teraz wyznać nie może;

w przypadku bliskiego niebezpieczeństwa śmierci szafarze sakramentu pokuty winni wezwać penitentów do wzbudzenia przez każdego aktu żalu (zob. kan. 962 2 KPK);

nie mogą ważnie otrzymać rozgrzeszenia ci penitenci, którzy habitualnie żyją w stanie grzechu ciężkiego i nie mają zamiaru zmienić swej sytuacji.

8. Biorąc pod uwagę przepis kan. 989 KPK, który zobowiązuje każdego wiernego, po osiągnięciu wieku rozeznania, do wyznania swoich grzechów ciężkich przynajmniej raz w roku; dokument stwierdza, iż " ten komu zostaną odpuszczone grzechy ciężkie przez absolucję generalną, powinien jak najszybciej przy nadarzającej się okazji odbyć spowiedź indywidualną, zanim przyjmie następną absolucję generalną, chyba że istnieje słuszna przyczyna" (por. kan. 963 KPK).

9. W ostatnim punkcie dokumentu znajdujemy dyspozycje odnośnie do miejsca celebracji sakramentu i konfesjonału. Papież zaznacza więc, że właściwym miejscem przyjmowania spowiedzi jest kościół lub kaplica, choć z racji duszpasterskich usprawiedliwione jest sprawowanie tego sakramentu w innych miejscach (por. kan. 964 1 KPK). Przypominając przepis kan. 964 2 KPK, zobowiązuje Konferencje Episkopatów, aby wydały przepisy gwarantujące umieszczanie konfesjonałów w miejscach widocznych, zaopatrzonych w kratę, "tak aby mogli z niego swobodnie korzystać pragnący przystąpić do tego sakramentu wierni i sami spowiednicy".

Jak można zauważyć, Jan Paweł II mając świadomość pojawiającego się kryzysu sakramentu pokuty i różnych wypaczeń przy jego sprawowaniu, przypomina obowiązujące przepisy prawa kanonicznego w tym względzie ( kan. 959-991 KPK), szczególnie odnoszące się do absolucji generalnej, wzywając do ich pilnego przestrzegania i troski o jego sprawowanie. Przypomina wszystkim z nową mocą, "iż Jezus udzielił Apostołom - gdy mieli rozpocząć swą misję - władzę jednania skruszonych grzeszników z Bogiem i z Kościołem w mocy Ducha Świętego" (por. J. 20, 22-23) . Podkreśla, iż nieprzerwana praktyka Kościoła i historia pokazują, że posługa pojednania (por. 2 Kor 5, 18), udzielanego przez sakramenty chrztu i pokuty, jest ważnym zadaniem duszpasterskim i zawsze była i jest wypełniana z poszanowaniem mandatu Chrystusowego, jako istotna część misji kapłańskiej. Sprawowanie sakramentu pokuty w ciągu wieków zmieniało swoją zewnętrzną formę, zawsze jednak - zauważa Papież - z zachowaniem tej samej fundamentalnej struktury, która musi zawierać w sobie oprócz działania szafarza - wyłącznie biskupa lub prezbitera, który sądzi i rozgrzesza, okazuje troskę i leczy w imieniu Chrystusa - akty penitenta: żal za grzechy, spowiedź i zadośćuczynienie.

Zaprezentowany ważny dokument papieski Misericordia Dei przypomina biskupom, kapłanom i wiernym świeckim najważniejsze elementy sprawowania sakramentu pokuty, a szczególnie kładzie nacisk na potrzebę osobistego wyznania win i osobistego rozgrzeszenia. Absolucja zbiorowa ( generalna) jest formą nadzwyczajną, dopuszczalną jedynie w sytuacjach " poważnej konieczności", uniemożliwiających wyspowiadanie się poszczególnych penitentów. Zastąpienie spowiedzi indywidualnej absolucją zbiorową nie leży w mocy Kościoła. Jego władza jest ograniczona słowem Chrystusa, które obowiązuje również Papieża. Zadaniem Kościoła jest określenie, kiedy zachodzi sytuacja "poważnej konieczności" - co Jan Paweł II szczegółowo i precyzyjnie wyjaśnia, dostrzegając pewne nadużycia w tym względzie.

Dokument papieski nie nakłada na chrześcijan nowych zobowiązań, ale broni osobowej godności człowieka, którego Bóg zna po imieniu, szuka i chce zbawić, kiedy on od Niego odchodzi. Oczywiście, wyznanie grzechów nie przychodzi łatwo, gdyż upokarza dumę człowieka i odsłania jego wewnętrzną nędzę. Wyznanie win w sakramencie pokuty, połączone z ufnością w miłosierdzie Boże, wyzwala jednak człowieka z obciążeń i wyrzutów sumienia, napełnia jego serce radością i pokojem, przywraca młodość ducha i otwiera na potrzeby innych ludzi.