Od początku istnienia częstochowski Kościół diecezjalny podejmuje misję miłosierdzia, pochylając się z miłością nad najsłabszymi - ludźmi starszymi, chorymi, ubogimi, potrzebującymi pomocy. 75 lat historii Kościoła częstochowskiego to 75 lat posługi człowiekowi, pełnionej przez powołane do tego instytucje, ruchy i stowarzyszenia, ale przede wszystkim przez wrażliwych na biedę kapłanów, siostry zakonne i oddanych świeckich wolontariuszy.

W Kurii Diecezjalnej pracują wydziały, których celem jest objęcie troską tak pojedynczego człowieka, jak i rodzin i grup zawodowych. Najbardziej znana jest Caritas Archidiecezjalna z Wigilijnym Dziełem Pomocy Dzieciom oraz Wydział Duszpasterstwa Rodzin, obejmujący opieką rodziny, samotne matki, a także dzieci nie narodzone - poprzez Fundusz Obrony Życia oraz Dom Samotnej Matki i Dziecka w Żarkach. Na rzecz rodzin działa też Katolicki Ośrodek Adopcyjno-Opiekuńczy prowadzony przez Stowarzyszenie Rodzin Katolickich. Dzieło Duchowej Adopcji obejmuje opieką modlitewną nienarodzonych.

W wielu parafiach funkcjonują świetlice dla dzieci i młodzieży oraz ogniska wychowawcze, w których prócz pomocy w nauce i zabawy dzieci otrzymują również posiłek. W okresie lata i ferii zimowych parafie we współpracy z Caritas Archidiecezjalną, ruchami, stowarzyszeniami i bractwami organizują wyjazdy dla dzieci i młodzieży z rodzin zagrożonych biedą czy patologiami. Najbardziej znane to kolonie Caritas, kolonie Akcji Katolickiej, kolonie parafii św. Floriana i bł. Urszuli Ledóchowskiej w Częstochowie. Działają parafialne kluby sportowe, organizowane są parafiady i turnieje sportowe.

Szczególną troską otaczani są przez Kościół częstochowski ludzie biedni i bezdomni, znajdując dach nad głową w domach-przytuliskach dla mężczyzn i kobiet. Cieszy oddanie do użytku pięknego Domu Dobroczynności - Centrum Caritas Archidiecezjalnej przy ul. Staszica w Częstochowie - Pomnika Archidiecezji Częstochowskiej na Wielki Jubileusz Chrześcijaństwa, w którym znalazło miejsce przytulisko dla bezdomnych matek z dziećmi oraz noclegownia dla kobiet - ofiar przemocy. Działa w nim również Klub Seniora i szkółka komputerowa dla dzieci.

Z myślą o ubogich i bezdomnych prowadzone są stołówki. Pracują punkty wydawania odzieży, poradnie rodzinne, apteki, prywatna przychodnia lekarska "Święta Rodzina" otwarta przy parafii archikatedralnej.

Dostrzegając olbrzymi obszar biedy, Kościół podejmuje również wiele akcji związanych z wydarzeniami okresu liturgicznego, jak choćby w ramach obchodów Tygodnia Miłosierdzia, św. Mikołaja, Świąt Bożego Narodzenia i Wielkiej Nocy. W wielu parafiach organizowane są wigilie dla ludzi starszych, samotnych, bezdomnych czy spotkania opłatkowe w szpitalach, domach dziecka i domach dobroczynności. Piękną inicjatywą jest Wigilia dla bezdomnych na dworcu PKP, podczas której wieczerza poprzedzona jest Pasterką sprawowaną w kolejowej kaplicy.

W samym centrum Kościoła częstochowskiego znajdują się ludzie chorzy i niepełnosprawni. Z pomocą przychodzą im duszpasterstwa, np. niewidomych, głuchoniemych czy niepełnosprawnych ruchowo, jak też specjalnie powołane do opieki nad nimi ruchy i stowarzyszenia, jak choćby Federacja Wspólnot "Betel", która wśród wielu innych wspólnot prowadzi obecnie 6 domów dla osób upośledzonych.

Pomoc otrzymują również osoby uwikłane w różnorakie nałogi. Uzależnieni od narkotyków zgłaszają się do Charytatywnego Ośrodka Rehabilitacyjno-Readaptacyjnego dla Osób Uzależnionych "Betania", a dotknięci chorobą alkoholową objęci są opieką w duszpasterstwie trzeźwości.

Wydziały Kurii Metropolitalnej obejmujące pomocą człowieka potrzebującego:

Wydział Charytatywny

Caritas Archidiecezji Częstochowskiej - dyrektor ks. prał. Ksawery Sokołowski; Dom Dobroczynności, 42-200 Częstochowa, ul. Staszica 5, tel. (0-34) 368-09-77; konto: PKO BP I/O Częstochowa 10201651-266099-270-1.

Wydział Duszpasterstwa Rodzin - dyrektor ks. prał. Jan Wilk

W ramach Wydziału działają m.in.: Duszpasterstwo Poradnictwa Rodzinnego, Domy Apostolskiej Formacji Rodzin, Dom Samotnej Matki i Dziecka, 42-310 Żarki Miasto, ul. Częstochowska 15, tel. (0-34) 314-81-76, konto Bank Spółdzielczy w Myszkowie Oddział w Żarkach numer: 10201664-37165-270-1, Stowarzyszenie Rodzin Katolickich, Diakonia Życia, Fundusz Obrony Życia, Duchowa Adopcja Dzieci Poczętych, Klub i Stowarzyszenie Rodzin Wielodzietnych.

Duszpasterstwa obejmujące opieką ludzi chorych, niepełnosprawnych i uwikłanych w nałogi:

Duszpasterstwo Chorych i Niepełnosprawnych; Duszpasterstwo Głuchoniemych; Duszpasterstwo Niewidomych; Duszpasterstwo Zagubionych Społecznie i Moralnie; Duszpasterstwo Trzeźwości; Duszpasterstwo Więźniów.

Przytuliska i noclegownie:

Przytulisko i Noclegownia dla Matek z Dziećmi - Dom Dobroczynności, ul. Staszica 5 w Częstochowie; Przytulisko i Noclegownia dla Mężczyzn, ul. Krakowska w Częstochowie.

Stołówki:

Stołówka Domu Świętej Rodziny przy parafii archikatedralnej Świętej Rodziny; Kuchnia Świętego Antoniego przy parafii św. Antoniego Padewskiego na Ostatnim Groszu; Stołówka przy parafii św. Józefa na Rakowie; Stołówka przy ul. Focha prowadzona przez Caritas i Dzieło w Służbie Bożego Miłosierdzia; Stołówka przy parafii św. Lamberta w Radomsku; Stołówka przy kolegiacie w Zawierciu oraz Stołówka Sióstr Antoninek w Wieluniu.

Ruchy, stowarzyszenia i bractwa zajmujące się człowiekiem potrzebującym pomocy:

Federacja Wspólnot "Betel", Katolickie Stowarzyszenie Lekarzy, Katolickie Stowarzyszenie Pielęgniarek, Ruch Samarytanin, Stowarzyszenie Miłosierdzia Bożego, Stowarzyszenie Opieki Hospicyjnej.

Ośrodki dla osób uzależnionych:

Charytatywny Ośrodek Rehabilitacyjno-Readaptacyjny dla Osób Uzależnionych "Betania", 42-224 Mstów, ul. Leśna 15/17, tel. (0-34) 328-40-72.