Reklama

patrząc w niebo

Supernowe

Niedziela Ogólnopolska 49/2006, str. 34

Mgławica RCW 86 - pozostałość po supernowej sprzed 2000 lat

Mgławica RCW 86 - pozostałość po supernowej sprzed 2000 lat
Dodaj nasz portal do preferowanych źródeł Google
Artykuły z niedziela.pl będą pojawiać się częściej w Twoich wynikach wyszukiwania

Słońce i Arktur są gwiazdami średniej wielkości i żyją dłużej niż gwiazdy wielkie, ponieważ wolniej zużywają wodorowe paliwo. Najszybciej kończą żywot gwiazdy jasne o bardzo dużej masie i temperaturze. Masywne niebieskie olbrzymy żyją „zaledwie” kilka milionów lat i taki los czeka np. gwiazdę Rigel w konstelacji Oriona. Średniej wielkości gwiazda posiada w pewnym momencie jedynie rdzeń węglowy otoczony warstwą palącego się helu i wówczas nic nie jest w stanie przeciwstawić się potężnemu ciążeniu grawitacyjnemu. Gwiazda kurczy się tak bardzo, że przechodzi do fazy opisanego tutaj ostatnio tzw. białego karła. Ale gwiazdy olbrzymy kończą inaczej.
Kiedy w jądrze wypali się węgiel, taka gwiazda zaczyna następny cykl: grawitacyjne kurczenie się, wzrost temperatury, początek nowych reakcji termojądrowych, wytwarzanie następnego pierwiastka chemicznego i powstrzymanie zapadania się gwiazdy. Proces ten zakończy się dopiero wówczas, gdy powstanie jądro z żelaza. Ono zamiast wytwarzać energię, samo wymaga jej dostarczania do swoich reakcji jądrowych. Jednocześnie cała ich seria zachodzi w dalszych warstwach, w których paliwem nuklearnym są kolejno: krzem, neon, tlen, węgiel i hel. Teraz gwiazda skurczy się po raz ostatni do stanu, w którym nie może być jeszcze bardziej ściśnięta. Następnie gwałtownie eksploduje w postaci supernowej, a blask gigantycznej eksplozji może być nawet 100 miliardów razy większy od blasku Słońca. Przez krótki czas supernowa może być jaśniejsza nawet od całej galaktyki. Dlatego supernowe dostrzegali już starożytni Chińczycy, Egipcjanie i później Kepler. Z bezpiecznej odległości taka katastrofa wygląda jak kolorowe fajerwerki, jednak gdzieś tam w oddali rozgrywa się wówczas wielka tragedia. Jeżeli w pobliżu są jakieś cywilizacje, to muszą tragicznie zginąć albo uciekać.
Obserwacje supernowych zdarzają się rzadko. Co roku odkrywa się ich zaledwie kilkadziesiąt w dalekich galaktykach i dlatego gołym okiem nie są dostrzegalne. Najjaśniejsza była supernowa obserwowana w 1006 r. w konstelacji Wilka, o której chińscy kronikarze napisali: „Błyszczała tak jasno, że można było oglądać przedmioty przy jej świetle!”. W 1054 r. Chińczycy spostrzegli inną nową gwiazdę, która świeciła nawet w dzień. Była to supernowa, po której do dzisiaj pozostała piękna mgławica Krab w gwiazdozbiorze Byka. Jednak od wybuchu ostatniej supernowej Keplera w 1604 r., w naszej Galaktyce nie zanotowano żadnej następnej.
Mieszkańcy półkuli południowej mogą podziwiać charakterystyczną galaktykę o nazwie Wielki Obłok Magellana. To nasza sąsiednia galaktyka, w której 24 lutego 1987 r. odkryto supernową SN1987A, widoczną wówczas nawet gołym okiem! Była to najjaśniejsza supernowa widziana na niebie od 1604 r. Ponieważ istniały wcześniejsze fotografie tego fragmentu nieba, od razu stwierdzono, że był tam wcześniej niebieski nadolbrzym 17-krotnie masywniejszy od Słońca, który przeżył zaledwie 20 milionów lat. Tuż przed wybuchem gwiazda wysłała „sygnał SOS”, neutrina odkryte potem w podwodnym laboratorium na Ziemi. To było jakby ostatnie tchnienie olbrzymiej umierającej gwiazdy.
I oto parę miesięcy temu zaobserwowano pozostałość po najstarszej znanej nam supernowej. Do badań Mgławicy RCW86 wykorzystano obserwatoria orbitalne pracujące w promieniach X. Pozostałość po supernowej liczy sobie ok. 2000 lat. Na razie klasyfikujemy ją jako prawdopodobnie najstarszą supernową zanotowaną w ziemskich kronikach. Poszukiwania supernowych trwają, a wypatrują ich również Polacy.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

2006-12-31 00:00

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Oceń: 0 0 dodaj do źródeł Google

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Francja: W Lotaryngii zniszczono relikwie św. Mikołaja

2026-11-15 15:51

[ TEMATY ]

relikwie

Francja

św. Mikołaj

Antoine Taveneaux \Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Młody mężczyzna ukradł, spalił i roztrzaskał część relikwii palca św. Mikołaja z bazyliki w Saint-Nicolas-de-Port w Lotaryngii. Według francuskich mediów, podczas przesłuchania powiedział policji, że chce „walczyć z fetyszyzmem”. Relikwia palca św. Mikołaja jest czczona w Lotaryngii od ponad 900 lat.

Miejscowi wierni, diecezja Nancy-Toul i burmistrz miasteczka określili czyn jako bezsensowny. Na 20 listopada jest zaplanowany w bazylice katolicki obrzęd pokutny.
CZYTAJ DALEJ

Kanclerz Kurii Wrocławskiej: “Każdy z nas ma jakiś talent, ale to dopiero połowa drogi”

2026-11-15 16:33

Materiał prywatny

Ks. Piotr Żuber, kanclerz Kurii

Ks. Piotr Żuber, kanclerz Kurii

Przez cały weekend w parafii Trójcy Świętej we Wrocławiu - Krzykach odbywały się Warsztaty Dzieła Muzycznego Synodu Archidiecezji Wrocławskiej. Zwieńczeniem wydarzenia była uroczysta suma z koncertem. Mszy św. przewodniczył i homilię wygłosił kanclerz Kurii Wrocławskiej, ks. dr Piotr Żuber.

Kaznodzieja zachęcał, by dostrzegać nie tylko talenty artystyczne czy sportowe, ale również te, które łatwo przeoczyć: umiejętność organizowania, empatię, cierpliwość i dobroć. - Każdy z nas ma jakiś talent. […] Są talenty artystyczne. Śpiewacy mają talent, artyści malarze mają talent i wielu jeszcze innych artystów w różnych dziedzinach sztuki. Są talenty sportowe. […] Są takie talenty, można powiedzieć organizacyjne. Mówi się, że ktoś ma żyłkę do interesu. Że ktoś potrafi coś zorganizować. […] Są też takie talenty duchowe, pewne dary duchowe, które otrzymaliśmy i o które też trzeba zadbać - wskazał kapłan, dodając: - Święty Paweł wymienia w Liście do Galatów, co jest owocem Ducha: miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć, wierność, łagodność, opanowanie. I czasami ktoś ma taką na przykład empatię i nawet nie pomyśli, że to może być jego talent. A tymczasem każdy z nas ma jakiś talent i z tym talentem jest związane zadanie do wypełnienia”.
CZYTAJ DALEJ

Bp Kiciński: Człowiek ubogi może stać się dla nas wielką pomocą na drodze do naszego zbawienia.

2026-11-15 22:59

screen YT

Biskup Jacek Kiciński CMF podczas Apelu Jasnogórskiego

Biskup Jacek Kiciński CMF podczas Apelu Jasnogórskiego

Dzisiejszy Apel Jasnogórski poprowadził bp Jacek Kiciński CMF, Asystent Kościelny Towarzystwa Pomocy Św. Brata Alberta. Dziś w Kościele obchodzimy Światowy Dzień Ubogich pod hasłem: „Pan jest ucieczką ubogiego”.

Podczas rozważania apelowego biskup z Wrocławia zwrócił uwagę na szczególną rolę ludzi potrzebujących we wspólnocie wiernych: -Maryja jest Matką Kościoła, Matką Kościoła ubogiego, ubogi to ten, kto niekoniecznie stał się ubogim z własnej winy, różna jest bowiem historia każdego człowieka - zaznaczył biskup, podkreślając również duchową wartość, jaką niesie ze sobą otwarcie na drugiego człowieka: - ​Jedno jest pewne, że człowiek ubogi może stać się dla nas wielką pomocą na drodze do naszego zbawienia.
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

REKLAMA

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję