Drodzy Bracia i Siostry!

Prastara formuła błogosławieństwa, przekazana nam w Księdze Liczb, mówi: „Niech cię Pan błogosławi i strzeże. Niech Pan rozpromieni oblicze swe nad tobą, niech cię obdarzy swą łaską. Niech zwróci ku tobie oblicze swoje i niech cię obdarzy pokojem” (Lb 6, 24-26). Tymi słowami, które wczoraj usłyszeliśmy w liturgii, w pierwszym dniu roku, chciałbym złożyć serdeczne życzenia wam tutaj obecnym, jak i wszystkim, którzy w te święta Bożego Narodzenia przesłali mi świadectwa swej serdecznej bliskości duchowej.
Wczoraj obchodziliśmy uroczyście święto Maryi Matki Bożej. „Boża Rodzicielka” - Theotokos to tytuł oficjalnie przyznany Maryi już w V wieku, dokładnie na Soborze w Efezie w 431 r., który jednak przyjął się w pobożności ludu chrześcijańskiego już od III wieku, w kontekście powstających w tym okresie dyskusji na temat osoby Chrystusa. Podkreślano, używając tego tytułu, że Chrystus jest Bogiem i realnie narodził się jako człowiek z Maryi. W ten sposób była zachowana Jego jedność jako prawdziwego Boga i prawdziwego człowieka. W rzeczywistości, chociaż dyskusja zdawała się dotyczyć Maryi, zasadniczo dotyczyła ona w swej istocie Jej Syna. Chcąc podkreślić pełne człowieczeństwo Jezusa, niektórzy Ojcowie sugerowali użycie terminu bardziej - według nich - adekwatnego: zamiast tytułu „Theotokos”, proponowali tytuł „Christotokos”, czyli Matka Chrystusa. Słusznie jednak takie rozwiązanie było widziane jako zagrożenie dla nauki o pełnej i całkowitej jedności bóstwa i człowieczeństwa Chrystusa. Dlatego po szerokiej dyskusji na Soborze w Efezie, w 431 r., jak już powiedziałem, została uroczyście potwierdzona z jednej strony jedność dwóch natur - boskiej i ludzkiej - w osobie Syna Bożego (DS n. 250), zaś z drugiej - zasadność przypisywania Dziewicy tytułu „Theotokos” - Matki Bożej (tamże, n. 251).
Po tym soborze odnotowano prawdziwą eksplozję pobożności maryjnej. Zbudowano też liczne Kościoły dedykowane Matce Bożej. Przoduje wśród nich Bazylika Santa Maria Maggiore, tutaj, w Rzymie. Nauka o Maryi, Matce Boga, znalazła również nowe potwierdzenie podczas Soboru Chalcedońskiego (451 r.), na którym Chrystus został określony jako „prawdziwy Bóg i prawdziwy człowiek (…) zrodzony dla naszego zbawienia jako człowiek, z Maryi Dziewicy, Bożej Rodzicielki” (DS n. 301). Jak wiadomo, Sobór Watykański II zebrał w rozdziale ósmym Konstytucji dogmatycznej o Kościele „Lumen gentium” naukę o Maryi, podkreślając Jej Boże macierzyństwo. Rozdział ten nosi tytuł: „Błogosławiona Dziewica Maryja, Boża Rodzicielka, w misterium Chrystusa i Kościoła”.
Określenie „Matka Boża”, tak głęboko związane ze świętami Bożego Narodzenia, jest zatem podstawowym tytułem, którym wspólnota wierzących czci, moglibyśmy powiedzieć, od zawsze Świętą Dziewicę. Wyraża ono doskonale misję Maryi w historii zbawienia. Wszystkie inne tytuły przypisywane Dziewicy Maryi znajdują swój fundament w Jej powołaniu do bycia Matką Odkupiciela, w Jej wybraniu przez Boga ludzkiego stworzenia do zrealizowania planu zbawienia, skoncentrowanego na wielkiej tajemnicy Wcielenia Słowa Bożego. W tych świątecznych dniach zatrzymaliśmy się w skupieniu przy żłóbku, który przedstawia Boże Narodzenie. W centrum tej sceny znajdujemy Maryję Pannę, która wskazuje Dziecię Jezus do kontemplacji tym wszystkim, którzy przychodzą pokłonić się Zbawicielowi: pasterzom, ubogim z Betlejem, Mędrcom ze Wschodu. Później, w uroczystość Ofiarowania Pana, którą będziemy obchodzić 2 lutego, starzec Symeon oraz prorokini Anna otrzymają z rąk Maryi małe Dziecię, aby Mu oddali pokłon. Pobożność ludu chrześcijańskiego zawsze uważała narodzenie Jezusa oraz Boże macierzyństwo Maryi za dwa aspekty tej samej tajemnicy Wcielenia Słowa Bożego i dlatego nigdy nie postrzegała Bożego Narodzenia jako wydarzenia z przeszłości. My zaś jesteśmy „współczesnymi” dla pasterzy, mędrców, Symeona i Anny. Gdy idziemy razem z nimi, jesteśmy pełni radości, ponieważ Bóg zechciał być Bogiem z nami, i ma Matkę, która jest też naszą Matką.
Z tytułu „Boża Rodzicielka” wypływają inne tytuły, którymi Kościół oddaje cześć Maryi, jednakże ten tytuł jest fundamentalny. Chodzi tu także o przywilej „Niepokalanego Poczęcia”, czyli o uwolnienie od grzechu już od samego poczęcia: Maryja została zachowana od wszelkiej zmazy grzechu, ponieważ miała stać się Matką Odkupiciela. To samo dotyczy tytułu „Wniebowzięta”: nie mogła być poddana zepsuciu wypływającemu z grzechu pierworodnego Ta, która zrodziła Zbawiciela. Wiemy, że wszystkie przywileje zostały udzielone Maryi nie dla oddalenia Jej od nas, lecz przeciwnie, aby Ją przybliżyć. Rzeczywiście, będąc całkowicie z Bogiem, Niewiasta ta jest bardzo blisko nas i pomaga nam jako matka i siostra. Również jedyne i niepowtarzalne miejsce, jakie Maryja zajmuje w społeczności wierzących, wypływa z tego podstawowego powołania, aby być Matką Odkupiciela. Właśnie w tym charakterze Maryja jest również Matką Ciała Mistycznego Chrystusa, którym jest Kościół. Słusznie zatem podczas Soboru Watykańskiego II, 21 listopada 1964 r., Paweł VI uroczyście nadał Maryi tytuł „Matka Kościoła”.
Właśnie dlatego Matka Kościoła, Dziewica, jest również Matką każdego z nas, którzy jesteśmy członkami Mistycznego Ciała Chrystusa. Z krzyża Chrystus powierzył Matkę każdemu swemu uczniowi i równocześnie powierzył każdego swojego ucznia miłości swej Matki. Ewangelista Jan kończy krótkie i sugestywne opowiadanie słowami: „I od tej godziny uczeń wziął Ją do siebie” (J 19, 27). Taki jest przekład greckiego tekstu: „eis ta idia” - wziął Ją do swojej rzeczywistości, do swego bytu. W ten sposób staje się Ona częścią Jego życia, zaś te dwa życia wzajemnie się przenikają; to przyjęcie Jej we własne życie jest wypełnieniem testamentu Pana. Zatem w szczytowej chwili wypełnienia swej mesjańskiej misji Jezus pozostawia każdemu ze swoich uczniów, jako najcenniejsze dziedzictwo, swą własną Matkę, Dziewicę Maryję.
Drodzy Bracia i Siostry! W tych pierwszych dniach roku zostaliśmy zachęceni do uważnej refleksji nad znaczeniem obecności Maryi w życiu Kościoła oraz w naszym życiu osobistym. Powierzmy się Jej, aby kierowała naszymi krokami w tym nowym okresie czasu, jaki Pan daje nam do przeżycia. Niech nam pomoże, abyśmy byli autentycznymi przyjaciółmi Jej Syna oraz odważnymi budowniczymi Jego Królestwa w świecie. Królestwa światła i prawdy. Życzę wam wszystkim błogosławionego roku! Jest to życzenie, jakie pragnę skierować do was tutaj obecnych oraz do waszych drogich bliskich, podczas tej pierwszej audiencji generalnej 2008 r. Oby nowy rok, który rozpoczął się pod znakiem Dziewicy Maryi, pozwolił nam odczuć w sposób jeszcze bardziej żywy Jej macierzyńską obecność, abyśmy - podtrzymywani i umacniani przez orędownictwo Dziewicy - mogli kontemplować odnowionymi oczami oblicze Jej Syna Jezusa i jeszcze skuteczniej podążać po drogach dobra.
Życzę wszystkim jeszcze raz błogosławionego roku!

Z oryginału włoskiego tłumaczył o. Jan Pach OSPPE