Reklama

Śledztwo w sprawie Ojca Maksymiliana

2018-10-03 08:01

Agnieszka Bugała
Niedziela Ogólnopolska 40/2018, str. 26-29

Agnieszka Bugała

Kilka lat temu, gdy zwiedzałam muzeum w Niepokalanowie, moją uwagę przykuł obozowy pasiak eksponowany w przeszklonej gablocie. Ojcowie franciszkanie potwierdzają: przywiózł go w 1986 r. były więzień Auschwitz – pan Stefan Ast. Ale czy pasiak ma jakikolwiek związek ze św. Ojcem Maksymilianem? I czy są inne pamiątki z ostatnich chwil jego życia?

Obok gabloty z obozowym pasiakiem zamieszczono zaświadczenie, podpisane przez br. Innocentego Wójcika, w którym czytamy: „Dnia 11. 10. 1986 r. zgłosił się do Niepokalanowa były więzień obozów niemieckich, Stefan Ast, obecnie zamieszkały: 80-161 Gdańsk – Sucholino, ul. Betowena 162.

W obecności swoich krewnych przekazał na ręce brata Innocentego Wójcika pasiak obozowy: bluzę i spodnie, które nosił w obozie. Dołączył też dwa paski z czerwonym winklem i numerem 16670. Jednocześnie wyraził życzenie, aby ten pasiak był przechowywany w muzeum Niepokalanowa. Stwierdzam, że otrzymałem wyżej wymieniony pasiak od pana Stefana Ast do muzeum w Niepokalanowie” (pisownia oryginalna).

Rzeczywiście, na białym pasku można odczytać wyblakły numer 16670 – to ten, który otrzymał o. Maksymilian Maria Kolbe po przybyciu do obozu. Pasiak nosi też ślady krwi.

Reklama

Szukajcie...

Przyjechałam w tym roku do Niepokalanowa, aby jeszcze raz zobaczyć pasiak podarowany przez p. Asta. Pamiątek po Ojcu Maksymilianie jest tak mało – zwłaszcza z ostatnich tygodni życia – że warto sprawdzić każdy ślad. Za zgodą ojców franciszkanów ośmieliłam się rozpocząć poszukiwania związków podarowanego pasiaka z samym świętym. Sprawa nie należy do łatwych, nawet z wykorzystaniem współczesnych metod badawczych, którymi dysponują naukowcy. Ciało świętego zostało przecież spalone, wydaje się, że nie dysponujemy żadnym materiałem źródłowym DNA Ojca Maksymiliana. Chyba że... No właśnie, chyba że włosy z jego brody.

Relikwie w słoiku

Przed beatyfikacją Ojca Maksymiliana w 1971 r. Akurcjusz Pruszak, współbrat z Niepokalanowa, wyjawił swój sekret gwardianowi. Otóż przed wywiezieniem ojca do Auschwitz ogolił go, a ponieważ był przekonany, że żyli obok świętego, zawinął pukiel włosów i schował do słoika. Skarb ocalał i to dzięki tym postrzyżynom mamy dziś relikwie ojca, które są rozsyłane na cały świat. Czy broda ze słoika wystarczy do określenia DNA Ojca Maksymiliana, a następnie do dokonania porównania ze śladami krwi na podarowanym przez p. Asta pasiaku?

Sprawdzamy

To trudne pytanie. Aby znaleźć na nie odpowiedź, nawiązałam kontakt z wybitnym naukowcem, kierownikiem Zakładu Technik Molekularnych we Wrocławiu – prof. Tadeuszem Doboszem. To jego zespół jako pierwszy badał Hostię w Legnicy, której krwawe zabarwienie czcimy dziś jako noszące znamiona cudu eucharystycznego. Pan profesor nie ukrywa, że sprawa nie jest prosta, ale – co najważniejsze – podejmie się próby przeprowadzenia badania. – Obawiam się, że broda na pewno została obcięta, czyli nie będzie cebulek, korzeni włosa, a to właśnie z trzonu włosa można badać tylko DNA mitochondrialne, które identyfikuje z mniejszą mocą niż genomowe, a jeżeli stwierdzony wzór będzie dosyć częsty, powiedzmy, że przykładowo występujący raz na stu czy dwustu Polaków, to na pewno znajdą się osoby kwestionujące identyfikację opartą na takiej wysokiej częstości – to oczywiste. Podobna sytuacja miała miejsce w przypadku szczątków Mikołaja Kopernika – powiedział prof. Dobosz. – Poza tym będziemy musieli zniszczyć ok. pięciocentymetrowy odcinek włosa, bezpowrotnie – dodał. We wstępnej opinii nt. samego pasiaka profesor podkreślił, że Auschwitz, wbrew temu, co się pospolicie sądzi, było obozem o stosunkowo wysokim stopniu higieny formalnej. – Pasiak będzie więc wysycony resztkami środków piorących (co uszkadza DNA) i nie będzie zbyt przesycony potem (też zawierającym DNA). Poza tym, obawiam się, że jednak był prany w trakcie przechowywania przez kilkadziesiąt lat, być może nawet na gorąco – a to znowu niedobrze. W dodatku pasiak na pewno był wielokrotnie dotykany, bez rękawiczek, przez p. Asta i opiekunów eksponatu, czyli może nam wyjść mieszanka DNA. W tym wszystkim jest tylko jedna dobra wiadomość – mamy już metodę nieniszczącej izolacji DNA z tkanin, co oznacza, że nie wycinalibyśmy żadnych fragmentów do badania, pozostawilibyśmy pasiak – albo, co się dopiero okaże, relikwię – w całości nietknięty.

Ślady w Gdańsku

Czy to w ogóle możliwe, aby pasiak noszony przez p. Asta należał wcześniej do o. Maksymiliana? Teoretycznie tak. Więźniowie skazani na śmierć w bunkrze głodowym, jak o. Kolbe, byli tam kierowani nago, bez obozowej odzieży. Pasiak mógł trafić w ręce kogoś innego. Ale czy trafił? Zadzwoniłam do parafii, na której terenie mógłby mieszkać – zgodnie z adresem podanym br. Innocentemu Wójcikowi – p. Stefan Ast. Dziś to parafia pod wezwaniem... św. Maksymiliana Kolbego. Ks. prał. Piotr Toczek, proboszcz, potwierdził informację o tym, że p. Ast był więźniem w Auschwitz i że przez długi czas organizował spotkania byłych więźniów. O geście przekazania pasiaka do Niepokalanowa nie wiedział, a dalsze losy p. Stefana obiecał pomóc sprawdzić, za co już teraz należą mu się słowa podziękowania.

W sporządzonym zaświadczeniu przez br. Innocentego pojawił się błąd. Dzielnica, na której terenie mieszkał p. Ast, nazywa się Suchanino, a nie, jak zapisano, Sucholino.

Muzeum w Auschwitz, poproszone o zweryfikowanie tożsamości byłego więźnia, potwierdziło, że Stefan Ast był więźniem obozu.

I jeszcze jeden skarb...

Poszukiwania mają to do siebie, że gdy szukasz jednego przedmiotu, zupełnie niespodziewanie możesz trafić na kolejny. W archiwach ojców w Niepokalanowie znajduje się niewielki krzyż pokryty masą perłową. Trafił do franciszkańskiego domu 2 sierpnia 2004 r. Przywieźli go syn, wnuk i siostrzeniec p. Stanisława Hysa, innego więźnia Auschwitz. W dokumencie przekazania zanotowano: „(...) przekazujemy Klasztorowi O.O. Franciszkanów w Niepokalanowie – Krzyż Ojca Maksymiliana Kolbego. Krzyż ten według wspomnień nieżyjącego został mu osobiście przekazany przez o. Maksymiliana Kolbego w czasie pamiętnego apelu w Oświęcimiu w lipcu 1941 roku”.

Ostatnie zdanie poraża... Wiele razy próbowano rekonstruować ostatnie chwile tego apelu, Franciszek Gajowniczek zeznawał pod przysięgą przebieg wydarzeń, ale o tym fakcie nikt nigdy nie wspominał: że w ostatniej chwili, zanim wyszedł z szeregu, o. Kolbe mógł przekazać krzyż, który – jak się wydaje – może być tym samym, który był przyczepiony do franciszkańskiej koronki ojca, przywiązanej do paska habitu. Jeśli zaś tak, to by oznaczało, że jakimś cudem, narażając życie, przywiózł go do Auschwitz aż z Pawiaka.

Trzymałam ten krzyż w dłoniach długą chwilę. Nie wiemy, jaka jest jego prawdziwa historia, i być może nie dowiemy się tego nigdy, ale mamy obowiązek pytać, szukać i sprawdzać, być może do świadectwa rodziny p. Hysa dołączą inne osoby.

Dzielą ich trzy numery...

Prześledziłam obozowe losy p. Stanisława i jego ewentualne związki z Ojcem Maksymilianem. Gdy czytałam uważnie listy transportowe, a następnie tzw. Zugangliste – czyli listę przybyłych do obozu w Auschwitz, zawierającą nadany już numer, imię, nazwisko, datę urodzenia oraz zawód przybyłego – dokonałam takiego odkrycia: o. Kolbe trafił do obozu 28 maja 1941 r. i otrzymał numer 16670, a p. Stanisław Hys został zapisany 29 maja 1941 r. i nadano mu numer 16667. Z listów transportowych wynika, że się znali, jechali tym samym pociągiem z Warszawy, co sugeruje, że mogli też zamieszkać w tym samym baraku. Poza niedowierzaniem w prawdopodobieństwo tej historii nic nie daje podstaw, aby p. Hysowi i wykonawcom jego woli nie wierzyć. Oczywiście, wydaje się bardzo nieprawdopodobne, aby w warunkach obozowych przechować krzyż, ale skoro zachowały się maleńki kielich mszalny, miniaturowy mszalik i różaniec, który ojciec przewiózł z Pawiaka do Auschwitz, to przecież Ojciec Maksymilian mógł znaleźć też sobie wiadomy sposób na przechowanie krzyża, prawda?

Potwierdzone jest świadectwo o tym, jak rozdeptany przez esesmana w czasie przesłuchania na Pawiaku różaniec pozbierał co do okruszka z koralika i w maleńkim woreczku zabrał do Auschwitz. To sugeruje, że mógł się porwać na szaleństwo i z narażeniem życia ukrywać krzyż z Umiłowanym przyczepionym do niego w metalowej pasyjce.

Ktokolwiek widział, ktokolwiek wie...

Dzięki pomocy ojców franciszkanów w Niepokalanowie, jedynych kustoszy tych pamiątek, prof. Tadeusza Dobosza z Wrocławia i ks. Piotra Toczka, proboszcza z Gdańska, jest szansa na wyjaśnienie pochodzenia tych dwóch zagadkowych darów od byłych więźniów. Proszę również o pomoc Państwa, naszych Czytelników – ktokolwiek zna choćby ślad, który może nas poprowadzić do rozwiązania tych zagadek, połączmy siły! Ojciec Maksymilian nigdy nie zostawiał nikogo z pustymi rękami – być może przygotował nam prezent, który od lat czeka na odpakowanie...

Tagi:
św. Maksymilian Kolbe

Reklama

Konkurs o świętym

2019-03-13 10:57

Iga Czepkowska
Edycja toruńska 11/2019, str. II

Archiwum szkoły
Laureaci konkursu, druga od lewej Alicja Roszkowska, a trzecia Oliwia Obrębska z Jabłonowa Pomorskiego

W sali I LO im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu 28 lutego odbyła się Ogólnopolska Franciszkańska Olimpiada wiedzy o św. Maksymilianie Marii Kolbem. Na poziomie diecezjalnym dla szkół podstawowych i gimnazjalnych udział wzięło udział 12 osób, które przyjechały z opiekunami.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Abp Jędraszewski: potrzebna jest kontrrewolucja katolicka

2019-03-21 11:36

Joanna Folfasińska/ Archidiecezja Krakowska / Kraków (KAI)

Jest potrzebna kontrrewolucja katolicka. Jedynie Kościół potrafi powiedzieć, że trzeba się opamiętać, jeśli chcemy przekazać dalej najlepsze wartości kultury europejskiej. Nie możemy powiedzieć, że nas to nie obchodzi. Konieczna jest mobilizacja mężczyzn, którzy czują się odpowiedzialni za swoje rodziny i dzieci, które mogą stać się ofiarami wielkiej krzywdy - powiedział abp Marek Jędraszewski w Krakowie podczas konferencji „Bitwa o odpowiedzialność”, zorganizowanej przez wspólnotę Mężczyźni św. Józefa.

Joanna Adamik | Archidiecezja Krakowska

Na początku metropolita krakowski postawił tezę, że walka o odpowiedzialność jest równocześnie batalią o człowieczeństwo. Wyjaśnił, że swój wykład oparł o przemyślenia współczesnego francuskiego myśliciela żydowskiego pochodzenia Emmanuela Levinasa.

Hierarcha krótko przedstawił jego biografię i podkreślił, że jego filozofia wyrosła z pytania: czy my, Żydzi, możemy jeszcze po doświadczeniach Auschwitz, filozofować? – Odpowiedź dla wielu była prosta – „nie!” (…) Holokaust był obrazą ludzkiego rozumu i kompromitacją. Uważano, że po Auschwitz nie ma miejsca dla filozofii. Część, a wśród nich Levinas, twierdziła jednak, że tym bardziej trzeba - argumentował abp Jędraszewski.

Levinas próbował zrozumieć, dlaczego doszło do Holokaustu i dlaczego odpowiedzialni są za niego Niemcy – naród wybitnych poetów i filozofów? W swoich rozważaniach zwrócił uwagę na obojętność Kaina, który po zabójstwie Abla bezczelnie odpowiedział Stwórcy, że nie jest stróżem swojego brata. Odpowiedzialność za drugiego człowieka stała się centralnym punktem dwóch dzieł Levinasa: „Całość i nieskończoność” i „Inaczej niż być lub ponad istotą”. W pierwszym z nich, filozof skupił się na doświadczeniu „twarzy” innej osoby.

– Jest jakaś potęga w ludzkim spojrzeniu, która wskazuje na siłę zakazu moralnego: nie możesz mnie zabić, okazać wobec mnie przemocy. Relacja między „mną” a drugim człowiekiem nie jest symetryczna. Jeżeli ten drugi, z którym się spotykam i którego twarz widzę, mówi mi: „tobie nie wolno”, to po pierwsze on mnie uczy mojej wolności. Nie jest ona dowolnością, kaprysem, ale ma reguły (…) Ten drugi jawi się jako mistrz i nauczyciel, ktoś, kto mnie uczy mojego człowieczeństwa - powiedział hierarcha.

Człowiek ma własne sumienie i już w nim jest rozliczany ze swoich uczynków. Odpowiedzialność to odpowiedź na słowa drugiego człowieka. Jednakże, we wzroku drugiego człowieka można odszukać również prośbę o pomoc, na którą bezwzględnie należy odpowiedzieć. – Odpowiadam na wołanie. Jestem odpowiedzialny, to znaczy czuję, że jestem wezwany do dobra, nie uchylam się przed nim, niekiedy nawet za cenę własnego poświęcenia - mówił arcybiskup.

Drugie dzieło – „Inaczej niż być lub ponad istotą” pogłębia koncepcję odpowiedzialności. Levinas wyjaśnił w nim, że odpowiedzialność człowieka jest wrodzona. Centralną figurą dzieła jest postać cierpiącego Sługi Jahwe, który wziął na siebie odpowiedzialność za grzechy ludzkości. – Odpowiedzialność to inne imię człowieczeństwa. Obojętność to postawa Kaina, rezygnacja z ludzkiego powołania - przypomniał hierarcha.

Arcybiskup wspomniał potem o rewolucji 1968 roku, która zburzyła europejski porządek moralny i zakwestionowała zasadność Dekalogu. – Całkowita wolność. Wszystko skoncentrowane na własnym „ja”. Inny się nie liczy. To było przesłanie rewolucji ’68 - mówił.

Jak dodał, rok ’68 był czasem szczególnej dyskusji o człowieku i odpowiedzialności. - Rewolucja ’68 mówi: ja mam siebie realizować! Levinas mówi, że człowiek realizuje się, będąc odpowiedzialny za drugiego człowieka, przede wszystkim za jego życie. Wojtyła mówi: ja jestem odpowiedzialny wobec własnego sumienia, które mi mówi o dobru i złu - tłumaczył hierarcha.

Metropolita zauważył, że współczesny świat przedstawia aborcję jako prawo kobiety. Polska jednoznacznie mówi, że jest to zło, a walka o rzekome prawo wyboru dla innych to przyjęcie postawy obojętności. Rewolucja ’68 roku sprawiła, że najistotniejszą wartością jest szukanie przyjemności. Współżycie między kobietą i mężczyzną zostało pozbawione elementu prokreacji, otwierając tym samym drogę homoseksualnemu lobbingowi.

Arcybiskup zwrócił uwagę, że kolejną konsekwencją tej rewolucji jest wczesna i deprawująca edukacja seksualna najmłodszych. Jasno podkreślił, że pedofilia jest przerażająca. Pytał, jak to możliwe, że Kościół jawi się jako przestępcza instytucja, podczas gdy wokół kwitnie seksturystyka, wykorzystywanie dzieci i nowe deprawujące przepisy dotyczące edukacji seksualnej.

– Jest potrzebna kontrrewolucja katolicka. Jedynie Kościół potrafi powiedzieć, że trzeba się opamiętać, jeżeli chcemy przekazać dalej najlepsze wartości kultury europejskiej. (…) Nie możemy powiedzieć, że nas to nie obchodzi! Konieczna jest mobilizacja mężczyzn, którzy czują się odpowiedzialni za swoje rodziny i dzieci, które mogą stać się ofiarami wielkiej krzywdy - powiedział.

Zgromadzeni na konferencji mężczyźni pytali arcybiskupa o kwestię stawiania granic. Metropolita zaznaczył, że jest nią miłość. – Gest miłości i przygarnięcia do siebie sprawia, że lęk w oczach drugiego przestaje być widoczny i zamienia się w błysk radości - wyjaśnił.

Padło też pytanie o jeden z absurdów współczesności, gdy zwykłe, codzienne i czułe gesty mogą być w dzisiejszym świecie zrozumiane opacznie. Arcybiskup zaznaczył, że szczęście dzieci polega na tym, że są chronione przez swoich najbliższych. Odwołał się do słów papieża Franciszka, który mówił o działaniu złego ducha, chcącego unieszczęśliwić człowieka. Zaczerpnięte z totalitaryzmu sformułowanie „zero tolerancji” stoi w opozycji do języka Kościoła, który głosi miłosierdzie - powiedział abp Jędraszewski.

– Wielką siłą jest to, czego uczy nas św. Józef – wierność Bogu, przyjęcie odpowiedzialności za drugiego człowieka, czystość, cześć oddawana Bogu, przepełnione miłością życie. To jest siła chrześcijaństwa. To jest to, czym możemy odpowiedzieć na przemoc wobec Kościoła katolickiego - powiedział.

Dodał, że chrześcijanie byli oskarżani o to, że są wrogami ludzkości. Z drugiej strony, byli podziwiani przez pogański świat za to, że się kochali i dbali o siebie.

Ostatnie pytania dotyczyły sposobu przemiany świata. Metropolita zauważył, że chrześcijanie spotykali się w małych grupach. Kluczem jest odwaga, do której wzywał wiernych Jan Paweł II.

– Wasza odpowiedzialność powinna przejawiać się tam, gdzie jesteście, żyjecie, macie swoje domy i rodziny! (…) Rodzice mają prawo protestować przed wszelkimi formami deprawacji w szkołach. Dzieci mają prawo pozostać dziećmi - zakończył metropolita krakowski.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Brzezinka: Droga Krzyżowa w intencji trzeźwości narodu

2019-03-23 16:14

rk / Oświęcim (KAI)

„Nałogi zniewalają dziś równie silnie, co obozowe druty i mury” – mówił przewodniczący Zespołu KEP ds. Apostolstwa Trzeźwości, bp Tadeusz Bronakowski, podczas Drogi Krzyżowej w intencji trzeźwości narodu, która odbyła się dziś na terenie byłego obozu niemieckiego Auschwitz II-Birkenau.

MR
Droga Krzyżowa za drutami obozowymi ma swój głęboki wydźwięk

Ścieżkami obozowymi wśród ruin krematoriów, obok więziennych baraków, przeszło w wiosennym słońcu kilka tysięcy osób z całej Polski. Uczestnicy nabożeństwa rozważali Mękę Pańską, odmawiali Różaniec i dzielili się osobistymi świadectwami walki z nałogiem.

„Pośród ciszy, która krzyczy prawdą o minionych zbrodniach, dociera do nas głos o dzisiejszych dramatach. Będziemy wsłuchiwać się w świadectwa tych, którzy mówią dziś o innych wymiarach nędzy, ale którzy także dzielą się radością zwycięstwa na drodze odzyskania wolności. Dziś wspólnie popatrzymy prosto w oczy sprawie człowieka - człowieka XXI wieku” – powiedział bp Bronakowski.

Jak zauważył, współczesny człowiek jest więźniem licznych nałogów, w tym także uzależnienia od alkoholu. „Nałogi zniewalają dziś równie silnie, co obozowe druty i mury. Niszczą życie nie tylko uzależnionych. Jakże często płaczemy na ruinach zniszczonego życia, zaprzepaszczonych szans, utraconej nadziei” – mówił biskup.

Krzyż na czele procesji pasyjnej niósł ks. prałat Władysław Zązel, emerytowany duszpasterz trzeźwości diecezji bielsko-żywieckiej. Obok niego modlitwę intonował i prowadził rozważania diecezjalny duszpasterz trzeźwości ks. Piotr Leśniak. Obecny był także kapelan klubów abstynenckich ks. Józef Walusiak.

Pielgrzymi przyjechali do Oświęcimia z całego Podbeskidzia, ale także m.in. z Podhala, Kielecczyzny, Podkarpacia, Śląska oraz innych zakątków Polski. Modlitwę między kolejnymi stacjami dopełniały świadectwa uczestników – m.in. anonimowych alkoholików i przedstawicieli grup Al-Anon. Mówili oni o upadkach i zwycięstwach duchowych w swoim życiu, dziękowali za lata w trzeźwości, wsparcie modlitewne i duchowe.

„Panie Jezu, pragnę Ci podziękować za 19 lat trzeźwości, za 19 lat wolnego, szczęśliwego życia. Pragnę podziękować mojej żonie i tych wszystkim, których postawiłeś na drodze mojej trzeźwości” – powiedział Kazimierz.

Beata, inna uczestniczka sobotniej modlitwy w Miejscu Pamięci, wyznała, że jest alkoholiczką i od wielu lat nie ma kontaktu ze swym 31-letnim synem. „On tego kontaktu ze mną nie chce. To też wynik mojego pijanego, nieuczciwego i grzesznego życia. Modlę się za niego codziennie, modlę się też za córkę, która odeszła do Boga” – dodała, prosząc o modlitewne wsparcie uczestników nabożeństwa.

O swoim życiu z nałogiem opowiedziało w sumie kilkanaście osób. Wszyscy wyrażali wdzięczność, że dziś dzięki wspólnotom, grupom abstynenckim mogą żyć w trzeźwości, ciesząc się swoim życiem i najbliższymi. W nabożeństwie udział wzięły także całe rodziny.

Uczestnicy przemierzyli ponad dwukilometrową trasę. Ostatnia stacja Drogi Krzyżowej usytuowana była przy kościele w Brzezince, mieszczącym się w niedoszłej komendanturze obozu, budynku wzniesionym przez więźniów KL Auschwitz II-Birkenau.

Sobotnie modlitwy w intencji trzeźwości zakończyła Msza św. w kościele pw. św. Maksymiliana Kolbego w Oświęcimiu.

Nabożeństwa Drogi Krzyżowej na terenie byłego obozu niemieckiego w Brzezince organizuje od 1986 roku Bractwo Trzeźwości, funkcjonujące przy oświęcimskiej parafii jako wspólnota formacyjna. Działa poprzez modlitwę, świadectwo oraz przez propagowanie trzeźwego stylu życia. W cotygodniowych spotkaniach biorą udział osoby uzależnione, trzeźwiejący alkoholicy i abstynenci.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem