Reklama

"Poczwarka"

Z Dorotą Terakowską rozmawia Bogusława Stanowska-Cichoń
Niedziela Ogólnopolska 14/2001

BOGUSŁAWA STANOWSKA-CICHOŃ: - Napisała Pani książkę o miłości i odrzuceniu dziecka z upośledzeniem umysłowym, pojawiającego się w życiu małżeństwa ze starannie opracowanym rodzinnym "biznesplanem". Dotąd była Pani znana jako autorka powieści z gatunku fantasy (" Władca Lewawu", "Lustro Pana Grymsa"). Ta książka jest inna. Dlaczego uczyniła Pani bohaterką swej powieści dziewczynkę z chorobą Downa, jej codzienne życie, jej trudno rozpoznawalne przeżycia, które są jej próbą poznania świata w dialogu ze Stwórcą?

DOROTA TERAKOWSKA: - Od wielu lat jeżdżę wciąż w to samo miejsce na Mazury. W pogodne dni za moim płotem, na podwórku sąsiadów, tkwi w inwalidzkim wózku dziewczynka z porażeniem mózgowym. Nie chodzi, nie mówi, nie słyszy, nie widzi. Dziś ta dziewczynka ma już 12 lat. A ja w każde wakacje patrzę na nią i widzę, jak ona co jakiś czas wznosi wzrok ku górze, uśmiecha się, potem zaczyna wydawać nieartykułowane dźwięki; głośno się śmieje, macha rączkami jak ptak, znowu się śmieje... Wiem, że - wbrew oficjalnej, medycznej diagnozie - ona coś widzi, coś słyszy, kogoś czuje i z kimś rozmawia. Z kim? I co ona widzi? Uświadomiłam sobie, że jako pisarka mam prawo wyobrazić sobie to WSZYSTKO, co ona może widzieć i czuć. A pisząc, zdałam sobie sprawę z tego, że naprawdę ułomne nie jest to dziecko, ta moja tytułowa poczwarka - ale jego rodzice. Ta prawda docierała do mnie, w miarę jak pisałam kolejne strony powieści. Naprawdę jeszcze nie wiedziałam wówczas, dokąd mnie one zaprowadzą. Wiem, że zaprowadziły mnie daleko. I wyznam, że chwilami nawet się tego bałam: że może to jest dalej, niż zamierzałam dojść.

- "Poczwarka" to także książka o zawiedzionych nadziejach i mozolnym budowaniu ich na powrót przez Ewę i Adama, którzy w swoim świecie sukcesu, gdzie wszystko ma swoją cenę i wszystko można kupić, nie zaplanowali, że muszą dojrzeć do miłości rodzicielskiej, która jest dawaniem siebie, rezygnacją z własnego egoizmu, powolnym przebudowywaniem świata dotychczasowych wartości...

- Aby oskarżać bliźnich - najpierw wypada zajrzeć w głąb siebie. Zajrzałam i wiem, że ta książka mogła powstać tylko dzięki mojej niedoskonałości. Usiłowałam wczuć się w sytuację, w jakiej znaleźli się Adam i Ewa, i naprawdę nie wiem, czy umiałabym jej sprostać. Obawiam się, że nie. Pisząc tę powieść, usiłowałam wejść w skórę każdej z postaci - i nie było to przyjemne doznanie, nie wyszłam z tego starcia z najlepszą opinią o samej sobie. Ale chyba właśnie moje wątpliwości wobec samej siebie i własna ułomność pozwoliły mi wiarygodnie opisać to, co można wtedy czuć.

- Czy Pani książka jest wyrazem sprzeciwu wobec lansowanej współcześnie filozofii sukcesu świata "ludzi doskonałych", który niekoniecznie jest światem ludzi szczęśliwych?

- Kiedyś byłam wyłącznie zachwycona postępami w rozwoju genetyki. Dziś nadal jestem zachwycona - a równocześnie się ich boję. A może inaczej: nie boję się nauki, która odkrywa, ale tego, co ludzie zrobią z tymi odkryciami. Gdy Bill Clinton nazwał rozpoznanie genomu " odkryciem języka Boga", aż się żachnęłam i pomyślałam, że jest w tym zdaniu zbyt dużo ludzkiej pychy. Byłam wtedy w trakcie pisania Poczwarki i od razu wiedziałam, że muszę ten wątek wprowadzić do powieści. Wprowadziłam go - i z pewnym zdziwieniem odkryłam, że polemizuję z nim o wiele ostrzej niż zamierzałam. Pisanie powieści bywa też odkrywaniem samej siebie... Nie usiadłam do pisania Poczwarki z gotową tezą - ona wyłaniała się stopniowo. Pisałam ją rok i ta powieść niepostrzeżenie zmieniała się razem ze mną. A pojęcie "sukcesu" - pojmowanego tak, jak się go pojmuje dziś - stawało się coraz bardziej względne.

- Jean Vanier, twórca Wspólnoty "Arka" dla ludzi z upośledzeniem umysłowym i filozofii tej wspólnoty, mówił, że "każda osoba jest historią świętą" i bardzo ważne jest, żeby "wyjść na spotkanie z tą historią, przejąć się nią, wysłuchać", a to pozwoli nam wzrastać do Pana Boga i do innych ludzi, nie tylko do tych z chorobą Downa... Czy takie widzenie ludzi, których nasza cywilizacja nazwała "niepełnosprawnymi", jest Pani bliskie?

- Jestem bezradna wobec osób niepełnosprawnych. Proszę zauważyć, jak reagujemy, gdy idąc ulicą spotykamy osobę uderzająco niepełnosprawną. Normalnym odruchem człowieka jest obserwowanie przechodniów. Gdy idzie osoba kaleka, ułomna, "inna", odruchowo udajemy, że jej nie widzimy. Niby kieruje nami poczucie taktu, a naprawdę jest to pewien rodzaj ucieczki przed tą "świętą historią". Ta ucieczka wynika z naszego poczucia bezsilności, bezradności, niewiedzy, jak się zachować. A zatem osoba taka jak ja, pretendująca do roli osoby wrażliwej - odwraca głowę. Człowiek pozbawiony wrażliwości lub taktu może zachować się odwrotnie - będzie nachalnie ciekawy; ktoś inny może być natrętnie współczujący. Co jest gorsze? Nie wiem. Tak, trzeba wyjść na spotkanie z tą historią - i mam to szczęście, że mogłam zrobić to poprzez literaturę. Ale to jest w jakiś sposób łatwiejsze niż wyjście do tej historii w praktyce. Dlatego tak bardzo szanuję tych, którzy to potrafią.

- W swojej książce powołuje się Pani na słowa Jana Pawła II, który przypomina, że "w osobie upośledzonej odbija się moc i wielkość Boga". Świat Myszki - dziecka z chorobą Downa - jest bliższy harmonii świata Bożego, ona sama oczyszcza go ze zbędnego balastu informacyjno-konsumpcyjnego, od którego jesteśmy coraz bardziej uzależnieni. Czy uważa Pani, że w tym mieści się prawda o dzieciach nazywanych "Darem Pana", ponieważ uczą na nowo odczytywać znaczenie słów: wiara, nadzieja, miłość?

- Tak. Wszelka odmienność, włącznie - a raczej zwłaszcza - z odmiennością tego rodzaju, to pewien test na to, jak pojmujemy nasze człowieczeństwo. Obawiam się, że przechodzimy przez ten test z bardzo niedobrymi ocenami. Nie tylko wobec upośledzonych dzieci, ale wobec wszelkiej odmienności, każdego "obcego".
Na ostatnich kartkach mojej książki jest taki dialog pomiędzy moją "poczwarką" a Głosem - dla mnie bardzo ważny: "A mój tata?" - pyta Myszka. "Kocha cię" - odpowiada Głos. "Jak?" - pyta dziewczynka. "Jak siebie samego" - mówi Głos. "Czy to jest wielka miłość?" - pyta Myszka. "Największa, na jaką stać człowieka" - odpowiada surowo Głos. Przeraża mnie, mimo wszystko, że to jest rzeczywiście największa miłość, na jaką nas stać, w której jedyną miarą jest pewien szczególny rodzaj naszego samouwielbienia. Otóż wydaje mi się, że wobec tych dzieci nasze samouwielbienie instynktownie maleje... To jest aż nadto wystarczający powód, by nazywać je "Darem Pana".

- Czy uważa Pani, że współczesna kultura, nasycona papierowym, pełnym iluzji światem gier komputerowych, nowinek internetowych, pełna ekspansji mediów wkraczających w wyobraźnię odbiorcy, niesie ze sobą jakieś niebezpieczeństwa, że zawęża nasze możliwości poznawcze, oducza wrażliwości, oddala od naturalnego zachwytu światem, jaki dany jest Myszce i wszystkim dzieciom nazywanym "upośledzonymi"?

- Nie tylko w Poczwarce, ale i we wcześniejszych moich książkach wciąż daję wyraz przekonaniu, że w szumie informacyjnym, w pogoni za konsumpcją, w maniackim gromadzeniu dóbr, w szczególnym nad-komforcie Cywilizacji (przez duże "C") gubimy pewien rodzaj wrażliwości. Wręcz sami ją sobie okaleczamy. Dlatego w Poczwarce pada sformułowanie, że to nie Myszka jest ułomna, ułomni są jej rodzice. To my jesteśmy upośledzeni. To my, jak Barbie, zostawimy kiedyś po sobie szafę pełną rzeczy i więcej nic. Tymczasem mamy tylko jedno życie i naprawdę najłatwiej gubi się jego sens pośród mnogości gadżetów. Mylą się nam cele i narzędzia. To, co jest tylko narzędziem - jak na przykład internet, z którego sama korzystam - staje się naszym celem. Podstawą budowania społecznego prestiżu już nie jest nasz charakter - ale ilość nagromadzonych rzeczy. Moja Myszka-poczwarka patrzy czystym wzrokiem i widzi to, czego my już nie dostrzegamy, bo jesteśmy z tym oswojeni. Myślę, że nie tylko dzieci upośledzone, ale w ogóle dzieci mają zdolność do takiego czystego spojrzenia - ale nie umiemy z tego skorzystać. I bardzo szybko staramy się "wymodelować" dziecko na nasz własny, bardzo niedoskonały wzór i podobieństwo.

- Wraca Pani wciąż do problemu cierpienia, najboleśniejszych stron naszej egzystencji, i czyni je tematem swych powieści. Stawia Pani trudne pytania, przed którymi na co dzień uciekamy, uważając, że to nie nas one dotyczą. Dlaczego w nich upatruje Pani źródło twórczej inspiracji?

- Nasza kultura zmierza w niepokojącą stronę. Zaczynamy lubić wyłącznie to, co jest lekkie, łatwe, przyjemne. Kultura ma być rozrywką i - tak jak hamburger z McDonald´sa - ma dostarczyć przelotnej przyjemności. I nie powinna zaboleć, bo to już nie jest przyjemne. Takie ma być kino, książka, muzyka, plastyka. A ja tymczasem myślę, że powinno być wręcz przeciwnie. Sztuka jest po to, aby odcisnąć w nas pewien ślad. Jeśli ten ślad jest bolesny, to jest tym mocniejszy i trwalszy. A książka to jedna z nielicznych już dziś możliwości usłyszenia własnych myśli. Lub sprawdzenia, czy jeszcze w ogóle się je ma. Nie szukam twórczej inspiracji w cierpieniu. Po prostu widzę, że jest go wokół tak wiele, że trudno pisać powieść głównie po to, by udawać, że go nie ma.
Uwaga!
Na hasło: "Niedziela" Czytelnicy mogą nabyć tę książkę w Wydawnictwie Literackim z 15-procentowym rabatem.

Reklama

Bp Mendyk: po złożeniu oświadczenia rodziców religia jest przedmiotem obowiązkowym

2019-03-18 07:06

BPKEP / Warszawa (KAI)

Religia nie jest przedmiotem dodatkowym. Jest to przedmiot do wyboru, który staje się obowiązkowy po złożeniu stosownego oświadczenia przez rodziców lub pełnoletnich uczniów - podkreśla w oświadczeniu przewodniczący Komisji Wychowania Katolickiego Konferencji Episkopatu Polski, bp Marek Mendyk.

Archiwum
Bp Marek Mendyk

Oświadczenie zostało wydane w związku z informacjami o próbach ograniczania przez organ prowadzący zajęć z nauczania religii w przedszkolach i szkołach publicznych. Argumentując zasadność lekcji religii w szkołach, bp Mendyk przywołuje art. 109 ust. 2 Ustawy Prawo oświatowe z dnia 14 grudnia 2016 r. oraz rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach.

"Życzenie rodziców lub pełnoletnich uczniów w formie pisemnej ma zawierać wolę udziału w zajęciach z religii. Domaganie się deklaracji innej treści lub dawanie rodzicom do wypełnienia przygotowanych wcześniej formularzy z zapisem: „religia (tak/nie)” jest niezgodne z obowiązującym prawem. Oświadczenie nie musi być ponawiane każdego roku. Deklaracja raz złożona obowiązuje do czasu jej ewentualnego wycofania" - wskazuje przewodniczący Komisji Wychowania Katolickiego KEP.

Bp Mendyk przypomina, że nauczanie religii odbywa się w ramach tygodniowego rozkładu zajęć szkolnych w wymiarze dwóch godzin tygodniowo. "Nie ma podstaw do organizowania zajęć z religii wyłącznie na pierwszych bądź tylko ostatnich godzinach lekcyjnych. Uczniom, którzy nie uczęszczają na lekcje religii, szkoła ma zapewnić opiekę na czas trwania tych zajęć" - czytamy w oświadczeniu.

Biskup podkreśla też, że w przedszkolach zajęcia z religii uwzględniane są w ramowym planie dnia, a zgodnie z wyjaśnieniami MEN, podstawa programowa jest realizowana przez cały czas pobytu dziecka w przedszkolu i nie można jej utożsamiać z czasem bezpłatnego nauczania, wychowania i opieki. Wynika z tego, że nauka religii w przedszkolu może się odbywać zarówno w czasie bezpłatnego nauczania, wychowania i opieki, jak i poza nim.

"Przedszkole i szkoła mają obowiązek zorganizowania zajęć z religii dla grupy nie mniejszej niż 7 uczniów danej klasy lub oddziału. Łączenie klas dla grup większych niż 7 uczniów jest możliwe, jeśli dotyczy to również innych przedmiotów nauczanych w szkole" - zaznacza bp Mendyk. Dodaje również, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach, rozważanych zawsze indywidualnie, na pisemną prośbę dyrektora szkoły, zgodę na zmniejszenie wymiaru godzin z religii do jednej tygodniowo, może wyrazić jedynie biskup diecezjalny.

Publikujemy treść oświadczenia:

Oświadczenie Komisji Wychowania Katolickiego KEP w sprawie organizowania zajęć z religii w publicznych przedszkolach i szkołach

W związku z informacjami, jakie docierają do Komisji z różnych miejsc w sprawie prób ograniczania przez organ prowadzący zajęć z nauczania religii w przedszkolach i szkołach publicznych, przypominamy:

1. Zgodnie z art. 109 ust. 2 Ustawy Prawo oświatowe z dnia 14 grudnia 2016 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 996), „formami działalności dydaktyczno-wychowawczej szkoły są także zajęcia edukacyjne, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy o systemie oświaty”. Religia nie jest przedmiotem dodatkowym. Jest to przedmiot do wyboru, który staje się obowiązkowy po złożeniu stosownego oświadczenia przez rodziców lub pełnoletnich uczniów. Stanowi o tym rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach (Dz. U. Nr 36, poz. 155, z późn. zm.).

2. Życzenie rodziców lub pełnoletnich uczniów w formie pisemnej ma zawierać wolę udziału w zajęciach z religii. Domaganie się deklaracji innej treści lub dawanie rodzicom do wypełnienia przygotowanych wcześniej formularzy z zapisem: „religia (tak/nie)” jest niezgodne z obowiązującym prawem. Oświadczenie nie musi być ponawiane każdego roku. Deklaracja raz złożona obowiązuje do czasu jej ewentualnego wycofania.

3. Nauczanie religii odbywa się w ramach tygodniowego rozkładu zajęć szkolnych w wymiarze dwóch godzin tygodniowo. Nie ma podstaw do organizowania zajęć z religii wyłącznie na pierwszych bądź tylko ostatnich godzinach lekcyjnych. Uczniom, którzy nie uczęszczają na lekcje religii, szkoła ma zapewnić opiekę na czas trwania tych zajęć.

W przedszkolach zajęcia z religii uwzględnia się w ramowym rozkładzie dnia. Zgodnie z wyjaśnieniami MEN, podstawa programowa jest realizowana przez cały czas pobytu dziecka w przedszkolu i nie można jej utożsamiać z czasem bezpłatnego nauczania, wychowania i opieki.

Nauka religii w przedszkolu może się odbywać zarówno w czasie bezpłatnego nauczania, wychowania i opieki, jak i poza nim.

4. W szczególnie uzasadnionych przypadkach, rozważanych zawsze indywidualnie, na pisemną prośbę dyrektora szkoły, zgodę na zmniejszenie wymiaru godzin z religii do jednej tygodniowo, może wyrazić jedynie biskup diecezjalny.

5. Zgodnie z ww. rozporządzeniem, przedszkole i szkoła mają obowiązek zorganizowania zajęć z religii dla grupy nie mniejszej niż 7 uczniów danej klasy lub oddziału. Łączenie klas dla grup większych niż 7 uczniów jest możliwe, jeśli dotyczy to również innych przedmiotów nauczanych w szkole.

6. Ilekroć w cytowanym rozporządzeniu jest mowa o organizowaniu zajęć z religii w publicznych przedszkolach – odnosi się to do wszystkich grup przedszkolnych, a nie tylko do najstarszych.

Jednocześnie przypominamy, że prawo wyraźnie rozgranicza odpowiedzialność za działalność szkoły pomiędzy władzą samorządową a władzami państwowymi. Jakiekolwiek próby podważania przez organ prowadzący zapisów zawartych w ww. rozporządzeniu wykraczają poza jego kompetencje.

bp Marek Mendyk przewodniczący Komisji Wychowania Katolickiego Konferencji Episkopatu Polski

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Peregrynacja obrazu św. Józefa w Żaganiu-Moczyniu

2019-03-18 23:32

Kamil Krasowski

Obraz św. Józefa z sanktuarium w Kaliszu zakończył peregrynację w parafii św. Józefa w Żaganiu-Moczyniu i dzisiejszego wieczoru nawiedził Żary.

Maria Romer
Spotkanie dzieci z SP nr 3 im. św. Jana Pawła II ze św. Józefem
Zobacz zdjęcia: Peregrynacja obrazu św. Józefa w Żaganiu-Moczyniu
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem