Czy wiesz, co wyznajesz? Czy wiesz, w co wierzysz? Zastanawiałeś się kiedyś nad tym? Jeśli nie, zostań z nami. Jeśli tak, tym bardziej zachęcamy do tego duchowego powrotu do podstaw z portalem niedziela.pl. Przewodnikiem będzie nam Katechizm Kościoła Katolickiego oraz Youcat – katechizm Kościoła katolickiego dla młodych.

Czy papież rzeczywiście jest nieomylny?

Tak. Ale! PAPIEŻ wypowiada się w sposób nieomylny tylko wtedy, gdy uroczystym aktem kościelnym („ex cathedra") ogłasza dogmat, tzn. gdy przedstawia obowiązujące rozstrzygnięcia w sprawach wiary i moralności. Nieomylny charakter mogą mieć również decyzje Kolegium Biskupów pozostającego w łączności z papieżem, np. decyzje soboru powszechnego.

Nieomylność papieża nie ma nic wspólnego z jego nieskazitelnością moralną. Nieomylny jest właściwie Kościół, ponieważ Jezus obiecał mu Ducha Świętego, który zachowa go w prawdzie i poprowadzi ku jej coraz głębszemu poznaniu. Kiedy nagle oczywista prawda wiary zostanie zanegowana lub błędnie zinterpretowana, Kościół musi wypowiedzieć decydujące słowo, które stwierdzi, co jest prawdą, a co fałszem. Tym słowem jest głos papieża. Jako Następca Piotra i pierwszy z biskupów jedynie on ma pełnię władzy, aby sporną kwestię sformułować tak, żeby ta jako „pewna do wierzenia" była przedłożona wierzącym po wszystkie czasy. Mówi się wówczas, że PAPIEŻ ogłasza dogmat. Taki dogmat w swej treści nigdy nie zawiera czegoś nowego. Dogmat ogłasza się bardzo rzadko. Ostatni pochodzi z 1950 roku.

Za: Youcat polski. Katechizm Kościoła Katolickiego dla młodych. Edycja Świętego Pawła, 2011.

Czy papież zawsze ma rację?

Gdybym napisał, że papież zawsze ma rację, popełniłbym błąd. Czy w ogóle znalazł się na ziemi człowiek, który nigdy się nie myli? Człowiek ma prawo zapomnieć o czymś, ze zmęczenia „zgubić się” w swojej wypowiedzi, pomylić się. Papież jest człowiekiem.

Gdybym napisał, że papież nie jest nieomylny też popełniłbym błąd, gdyż w określonym rozumieniu obowiązuje nas przyjęcie tego, co jest zapisane w Katechizmie Kościoła Katolickiego: „Nieomylnością tą cieszy się na mocy swego urzędu Biskup Rzymu, głowa Kolegium Biskupów, gdy jako najwyższy pasterz i nauczyciel wszystkich wiernych, który swoich braci umacnia w wierze, ogłasza definitywnym aktem naukę dotyczącą wiary lub moralności” (KKK 891).

Dogmat o nieomylności papieża ogłoszono na Soborze Watykańskim I. W 1870 r. uchwalono Konstytucję dogmatyczną o Kościele, w której znalazła się wykładnia na temat władzy papieża nad Kościołem i jego nieomylności. Od razu po ogłoszeniu dogmatu rozpętała się zacięta dyskusja na ten temat. Dziś źródło konfliktu upatruje się m.in. w błędnym tłumaczeniu na język niemiecki łacińskiego słowa infallibilitas (nieomylność). Słowo to przetłumaczono na Unfehlbarkeit, co każdy Niemiec zrozumie jako niemożność popełnienia jakiegokolwiek uchybienia w rozumieniu różnych aspektów życiowych. Aby dobrze rozumieć tę kwestię, warto sięgać do źródła.

Według treści dogmatu, papież jest nieomylny wyłącznie wtedy, gdy wypowiada się ex cathedra, czyli z tronu. Chodzi o tzw. nauczanie uroczyste, mocą swego urzędu i w określonym celu, a adresatem owego nauczania staje się cały Kościół. Tak rozumianą nieomylność Ojca Świętego potwierdził Sobór Watykański II w Konstytucji dogmatycznej o Kościele w 1964 r., dodając, że prymat papieża dopełniony jest przez Kolegium Biskupów, które wraz z biskupem Rzymu, jako głową, stanowi podmiot najwyższej i pełnej władzy nad całym Kościołem. Kiedy zatem katolik ma obowiązek przyjąć treści pochodzące od papieża, uznając jego nieomylność? Papież występuje z najwyższym autorytetem wtedy, kiedy to wyraźnie sam podkreśla, kiedy wypowiada się w sprawach wiary i moralności i czyni to z zamiarem zobowiązania wiernych całego Kościoła do posłuszeństwa. Upraszczając, a zarazem nie wyczerpując zagadnienia – takim nauczaniem nie będą środowa katecheza w czasie audiencji, niedzielne rozważanie przed modlitwą Anioł Pański czy też odpowiedź dana dziennikarzom. Nie oznacza to jednak, że w tych wypowiedziach słowa papieża nie mają dla nas znaczenia. Niemniej jednak życie Kościoła ustaliło, że ważniejsze pouczenia papież podaje w dokumentach takich jak encykliki, bulle czy konstytucje apostolskie. Nie należy zatem, gdy mówi się o nieomylności papieża, zestawiać ze sobą na równi jego wolnej wypowiedzi z treścią zawartą w dokumentach kościelnych. W tym kontekście warto przywołać wypowiedź św. Jana Pawła II, który podczas audiencji ogólnej 24 marca 1993 r. podkreślił, że „nieomylność przysługuje Biskupowi Rzymu nie jako osobie prywatnej, ale [tylko wtedy] gdy pełni on urząd pasterza i nauczyciela wszystkich chrześcijan. Ponadto cieszy się on nią nie na mocy władzy samej w sobie i przez siebie samego sprawowanej, ale «ze względu na swą najwyższą władzę apostolską»” oraz „z Bożą pomocą, obiecaną mu w św. Piotrze”.

Papież w swoim nauczaniu ex cathedra wciąż wyjaśnia dylematy wiary i moralności wiernych. Dziś mamy wiele pytań o stanowisko Kościoła odnośnie do in vitro, aborcji, eutanazji, tzw. małżeństw homoseksualnych itd. Wierni oczekujący na stanowisko papieża zadają pytania: czy coś się zmieni w danej kwestii? Czy zostaną przez Kościół przesunięte granice? Czy papież zauważy w końcu, że świat się zmienia? Nieomylność papieża w odpowiedzi na tego typu dylematy nigdy nie będzie związana ze współczesnymi trendami i potrzebami wiernych. Jest związana przede wszystkim z wiernością Objawieniu Bożemu.

Za: O. Oskar Michał Maciaczyk, Papież jest nieomylny? Niedziela Ogólnopolska 8/2022.

Więcej pytań i odpowiedzi dotyczących wiary: Katechizm Wielkopostny.