Zgromadzonych na sali plenarnej gości powitał rzecznik Konferencji Episkopatu Polski ks. Leszek Gęsiak SJ. Przypomniał, że pomimo wojen i historycznych zawirowań Polska nigdy nie utraciła swojej tożsamości narodowej, a to, co zawsze jednoczyło naród polski, to wiara w jedynego Boga.

Przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski abp Tadeusz Wojda SAC przedstawił we wprowadzeniu najważniejsze sprawy, którymi żyje dzisiaj Kościół katolicki w Polsce, oraz kwestie bilateralne między Państwem i Kościołem. „W historii naszej państwowości, od czasu chrztu Mieszka I w 966 roku, chrześcijaństwo i Kościół zawsze stanowiły ważny punkt odniesienia. Na naszej, polskiej ziemi, przyszedł na świat jeden z najbardziej znanych Polaków na świecie: papież św. Jan Paweł II, którego 20. rocznicę śmierci obchodziliśmy kilka dni temu” - podkreślił. Następnie abp Wojda przekazał syntetyczną informację na temat dzisiejszego obrazu Kościoła w Polsce, dotyczącą struktury Konferencji Episkopatu Polski oraz życia religijnego Polaków.

BP KEP

Spotkanie Przedstawicieli Konferencji Episkopatu Polski z Korpusem Dyplomatycznym (Warszawa, 8.04.2025 r.)

Kościół w Polsce - ważnym głosem w debacie publicznej

„Obraz Kościoła jest integralnie wpisany w obraz zmian społecznych. Nie możemy mówić o zmieniających się danych w Kościele bez zauważenia, w jak wielkim kryzysie jest polskie społeczeństwo pod względem demografii, rozpadu rodzin, redefinicji małżeństwa, spadku dzietności, itp. Jak będzie się zmieniała Polska pod względem demograficznym i kulturowym, tak będzie się również zmieniał obraz Kościoła. Szczególnym punktem, który naznaczył religijność Polaków, był niewątpliwie pontyfikat św. Jana Pawła II z jego wpływem na zmiany polityczne i społeczne w społeczeństwie” - wskazał Przewodniczący Episkopatu. Dodał, że mimo postępującej sekularyzacji społeczeństw europejskich, która dotyka także Polski, a także dotykających coraz bardziej społeczeństwa konsekwencji laickiego modelu życia, „Kościół w Polsce wciąż jest ważnym głosem w debacie publicznej i ostoją chrześcijańskich wartości w kształtowaniu postaw moralnych i etycznych”.

Do kwestii zmian wprowadzanych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w zasadach organizacji lekcji religii w szkołach i przedszkolach publicznych oraz propozycji likwidacji tzw. Funduszu Kościelnego odniósł się w swoim przedłożeniu zastępca przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski abp Józef Kupny, który zarazem pełni funkcję współprzewodniczącego Komisji Wspólnej Przedstawicieli Rządu RP i KEP.

Lekcje religii i Fundusz Kościelny

„Naszym zdaniem zmiany dotyczące łączenia klas są krzywdzące czy wręcz dyskryminujące dla osób wierzących. Naruszają prawo oświatowe i podstawowe zasady pedagogiczne. Wprowadzają też poważne problemy w zakresie realizacji programu lekcji religii. Zmiany zostały wprowadzone bez wymaganego przez prawo porozumienia ze stroną kościelną. Ministerstwo Edukacji Narodowej nie uwzględniło opinii i postulatów przedstawianych w spotkaniach przez Kościoły i związki wyznaniowe” - przyznał abp Kupny. Następnie omówił działania, jakie Konferencja Episkopatu Polski podjęła w tej kwestii oraz zapowiedział, że Episkopat Polski rozważa aktualnie podjęcie stosownych interwencji w instytucjach międzynarodowych.

BP KEP

Spotkanie Przedstawicieli Konferencji Episkopatu Polski z Korpusem Dyplomatycznym (Warszawa, 8.04.2025 r.)

Odnosząc się do sprawy Funduszu Kościelnego, abp Kupny wskazał, że „istotne jest, aby przyjąć rozwiązanie będące w zgodzie z postanowieniami Konkordatu, a także konstytucyjną zasadą konsensualnej formy regulacji relacji między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi”. Przypomniał, że w Konkordacie przyjęto, iż sprawy wymagające nowych rozwiązań będą regulowane w drodze nowych umów. Wskazał, że Zespół ds. Finansowania Kościoła działający przy Kościelnej Komisji Konkordatowej jest gotów do podjęcia prac w dialogu z przedstawicielami rządu. Podkreślił zarazem, że „nie ustały racje istnienia Funduszu Kościelnego” i „nie może zatem być mowy o likwidacji Funduszu Kościelnego, ale o jego przekształceniu w nowy system”.

„Do dyskusji na te tematy ze stroną rządową jesteśmy zawsze gotowi i merytorycznie przygotowani. Niestety, o wiele trudniejszą sprawą okazało się osiągnięcie porozumienia, zwłaszcza w temacie obecności lekcji religii w szkołach” - podkreślił abp Kupny.

Misja Kościoła

Na temat spraw duszpasterskich Kościoła w Polsce mówił podczas spotkania metropolita warszawski abp Adrian Galbas SAC. „Kościół w Polsce, jak i na całym świecie, przeżywa trudne chwile. Jesteśmy w ogniu sekularyzacji polegającej na wyeliminowaniu lub ograniczeniu roli religii w życiu publicznym” - zaznaczył. Dodał, że proces ten objął także Europę, a w Polsce pojawił się później, ale „z dużą siłą”. Zaznaczył, że proces laicyzacyjny przyspieszył szczególnie po roku 2019.

Abp Galbas odniósł się również do tego, co można w tej sytuacji zrobić. Pośród środków zaradczych wymienił bardzo szeroką refleksję, którą podejmuje się w Kościele, a której przykładem jest Synod o synodalności zwołany przez papieża Franciszka. „Taka refleksja była bardzo uczciwie prowadzona zarówno na tym poziomie najniższym w diecezjach, jak i na poziomie Konferencji Episkopatu Polski” - przyznał.

Jako drugi środek Metropolita Warszawski wymienił intensyfikację działań, które są celem aktywności Kościoła, czyli ewangelizację. „Głoszenie Chrystusa to jest misja Kościoła. To jest nasze pierwsze zadanie i wszystkie inne muszą mu być podporządkowane” - ocenił. „A więc sprawowanie sakramentów, głoszenie słowa Bożego i przewodzenie ludowi Bożemu” - uściślił. Abp Galbas zwrócił także uwagę, że w obecnych czasach dużej uwagi duszpasterskiej wymagają rodzina i młodzież.

Spotkanie podsumował nuncjusz apostolski w Polsce abp Antonio Guido Filipazzi, który jest zarazem dziekanem korpusu dyplomatycznego. „Mam nadzieję, że spotkanie to pozwoliło wszystkim lepiej poznać polskie społeczeństwo” - zaznaczył.