Kongres zgromadzi ponad 100 delegacji z ok. 60 państw. Wśród uczestników znajdą się przywódcy duchowi chrześcijaństwa, islamu, buddyzmu, judaizmu, hinduizmu, taoizmu, zaratustrianizmu i szintoizmu, a także przedstawiciele organizacji międzynarodowych, środowisk naukowych, politycznych i społecznych. W kontekście dramatycznych wojen, kryzysów humanitarnych, migracji i niepokojów w różnych częściach świata, zgromadzeni podejmą główny temat „Dialog religii: synergia dla przyszłości”. Stolicę Apostolską reprezentować będzie kard. George Jacob Koovakad, prefekt Dykasterii ds. Dialogu Międzyreligijnego, a Polskę bp Adam Bab, biskup pomocniczy diecezji lubelskiej i przewodniczący Rady ds. Ekumenizmu oraz Zespołu ds. Kontaktów z Polską Radą Ekumeniczną Konferencji Episkopatu Polski.

W programie kongresu znajdą się m.in. sesja plenarna VIII Kongresu Przywódców Religii Świata i Tradycyjnych pod przewodnictwem Prezydenta Kazachstanu Kassym-Żomarta Tokajewa; sesja pod przewodnictwem Przewodniczącego Senatu Parlamentu Republiki Kazachstanu - Szefa Sekretariatu Kongresu Przywódców Religii Świata i Tradycyjnych Maulena Aszymbajewa; sesja poświęcona ochronie miejsc kultu pod auspicjami Sojuszu Cywilizacji Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz II Forum Młodych Przywódców Religijnych pod hasłem „Młodzież na rzecz pokojowego współistnienia: synergia dla przyszłości”.

Pierwszy Kongres w Astanie odbył się w 2003 roku; był odpowiedzią na bezprecedensowe ataki terrorystyczne w Stanach Zjednoczonych z 11 września 2001 roku i pogłębiające się w świecie podziały międzycywilizacyjne i międzyreligijne. Jak informują organizatorzy, Kazachstan zaproponował zorganizowanie forum, które zgromadziłoby światowych przywódców duchowych przy jednym stole. Pomysł, zrodzony zaledwie kilka tygodni po atakach i podczas wizyty papieża Jana Pawła II w Kazachstanie (22-25 września 2001 roku), zyskał poparcie przywódców większości głównych religii świata i religii tradycyjnych. W pierwszym kongresie uczestniczyło 17. delegacji reprezentujących buddyzm, chrześcijaństwo, islam, hinduizm, judaizm, taoizm i szintoizm. Na zakończenie pierwszego Kongresu uczestnicy przyjęli Deklarację wzywającą do wzmocnienia i rozwoju dialogu międzyreligijnego jako kluczowego narzędzia wspierania pokoju i harmonii między narodami.

W ciągu ostatnich 20 lat w stolicy Kazachstanu odbyło się siedem Kongresów, które zyskały szerokie uznanie na najważniejszych forach międzynarodowych poświęconych promowaniu dialogu między cywilizacjami i religiami. W poprzednim, VII Kongresie, udział wziął papież Franciszek. Pierwsze lata odegrały kluczową rolę w nawiązywaniu i rozwijaniu dialogu międzyreligijnego, aktualnie organizatorzy skupiają się na zjednoczeniu przywódców religijnych we wspólnym wysiłku na rzecz rozwiązania najpilniejszych wyzwań stojących przed ludzkością. Już za kilka dni uczestnicy Kongresu podejmą tematy m.in. potencjału religii w budowaniu pokoju i roli dyplomacji duchowej w łagodzeniu napięć między krajami i narodami; podejścia do budowania dialogu i wspierania pokojowego współistnienia różnych religii i kultur w kontekście współczesnego rozwoju człowieka, czy historycznego spojrzenia na dialog międzyreligijny jako fundament wzmacniania synergii między religiami w kierunku zrównoważonej przyszłości. Rezultatem VIII Kongresu będzie Deklaracja uczestników z przesłaniem do społeczności międzynarodowej.