Urszula Buglewicz: Pani Minister, jaka jest geneza Kongresu Przywódców Religii Świata i Tradycyjnych?

Aida Balajewa, Minister Kultury i Informacji Kazachstanu: 13 lutego 2003 roku, występując na Międzynarodowej Konferencji Pokoju i Zgody, która odegrała istotną rolę w zbliżeniu religii, kultur i narodów oraz zgromadziła przedstawicieli organizacji chrześcijańskich, muzułmańskich i żydowskich, Kazachstan wysunął pomysł zwołania Zjazdu liderów światowych i tradycyjnych religii w Astanie. Ta inicjatywa stała się odpowiedzią na aktualną potrzebę dialogu między religiami i kulturami. Dzięki swojej historii tolerancji i zgody międzykulturowej, Kazachstan stał się naturalnym miejscem realizacji takiego forum. Warto zaznaczyć, że Kościół Katolicki poparł tę ideę jako jeden z pierwszych.

W jaki sposób Kongres wpływa na budowanie dialogu międzyreligijnego w Kazachstanie?

Zjazd liderów światowych i tradycyjnych religii stał się ważnym narzędziem wzmacniania trwałego modelu dialogu międzyreligijnego w Kazachstanie, łącząc międzynarodowy autorytet kraju z wewnętrzną stabilnością i kulturą tolerancji. W warunkach społeczeństwa wielonarodowego i wielowyznaniowego, Zjazd jest symbolem szacunku do różnych tradycji religijnych. Wspiera i rozwija politykę „jedności w różnorodności”, kształtując kulturę wzajemnego szacunku i pokojowego współistnienia. Szczególne znaczenie ma wychowanie młodego pokolenia: Zjazd propaguje ideę, że różnice religijne nie powinny stać się przyczyną konfliktów, a wręcz przeciwnie, mogą być źródłem wzajemnego wzbogacenia, współpracy i duchowego rozwoju.

Jakie działania podejmuje Ministerstwo Kultury i Informacji, by promować współistnienie różnych religii?

Ministerstwo, w ramach wypracowanej polityki państwowej, promuje wartości duchowe i kulturowe narodu kazachstańskiego poprzez organizację platform dialogu, inicjatywy kulturalne, działalność edukacyjną, wsparcie działalności Zjazdu liderów światowych i tradycyjnych religii oraz działania przeciwdziałające szerzeniu się radykalnej ideologii religijnej. Duży nacisk kładzie się na programy wychowujące młode pokolenie w duchu kultury pokoju i zgody. Ważną rolę odgrywają projekty kulturalne i międzyreligijne: wsparcie wystaw, festiwali, forum, na których związki religijne prezentują swoje tradycje. Kluczową częścią naszej działalności jest promowanie Dnia Duchowej Zgody (18 października), jako symbolu dialogu i współpracy religii w Kazachstanie.

Czy prowadzona jest współpraca z instytucjami religijnymi i kulturalnymi z innych krajów, a szczególnie z Watykanem?

Kazachstan buduje trwałe więzi ze światowymi ośrodkami religijnymi, w tym z Watykanem. Watykan od samego początku wspiera Zjazd liderów światowych i tradycyjnych religii w Astanie (od 2003 roku). Przedstawiciele Stolicy Apostolskiej regularnie biorą udział w zjazdach. W 2001 roku Kazachstan odwiedził papież Jan Paweł II, co stało się ważnym symbolem dialogu międzyreligijnego. W 2022 roku do Astany przyjechał papież Franciszek, podkreślając rolę Kazachstanu jako „mostu między Wschodem a Zachodem”. Kazachstan i Watykan rozwijają kontakty dyplomatyczne i kulturalne, obejmujące współpracę w zakresie edukacji, ochrony tradycyjnych wartości oraz dialogu religijnego. O jedności poglądów świadczy podpisana w 2022 roku Umowa dodatkowa do Umowy o stosunkach wzajemnych między Stolicą Apostolską a Kazachstanem, w której stwierdza się: „Kazachstan podziela globalną wizję Kościoła katolickiego opartą na ideałach dobra, sprawiedliwości, solidarności i współczucia. Kościół katolicki z życzliwością uznaje rolę Kazachstanu w promowaniu dialogu międzykulturowego i międzyreligijnego”.

Jak na płaszczyźnie porozumienia i pokoju postrzegane jest chrześcijaństwo, a szczególnie Kościół katolicki?

Ważną częścią naszego wielowyznaniowego kodu kulturowego jest wyznanie chrześcijańskie, w szczególności katolicyzm. Kościół rzymskokatolicki wniósł znaczny wkład w rozwój życia duchowego kraju i zajmuje ważne miejsce w historii jako część dziedzictwa kulturalnego. Szczególne znaczenie ma jego działalność w zakresie edukacji i działalności charytatywnej, które wzmacniają zaufanie i przyczyniają się do stabilności społecznej. Dlatego tak cenny jest wkład Kościoła rzymskokatolickiego: jest on niezawodnym partnerem w dialogu, pokoju i humanizmie.

Czy w podejmowanych działaniach obecni są Polacy?

Na początku XX wieku na obszarach Akmolinskiej i Semipalatyńskiej zamieszkiwały wspólnoty polskich osadników-katolików. Później, w latach 1930-1950, masowe deportacje doprowadziły do powstania dużych osiedli katolickich, wśród których znajdowała się znaczna społeczność polska. Pomimo ciężkich warunków, Polacy zdołali zachować swoją wiarę i tradycje narodowe, a także wnieść swój wkład w rozwój kultury Kazachstanu. Obecnie w Kazachstanie działa znacząca polska diaspora katolicka. Polscy misjonarze i duchowni służą w kościołach Kazachstanu, wzmacniając więzi naszego kraju z Watykanem. Również przedstawiciele polskiego duchowieństwa biorą udział w wydarzeniach Zjazdu liderów światowych i tradycyjnych religii, promując idee dialogu i tolerancji. Ośrodki i organizacje kulturalne Polski we współpracy z naszym Ministerstwem organizują dni kultury polskiej, wystawy, koncerty, przedstawienia teatralne; aktywnie uczestniczą w programach zachowania dziedzictwa kulturowego. Współpraca kazachstańskich i polskich uczelni w dziedzinie religioznawstwa, historii i kulturoznawstwa wnosi istotny wkład w rozwój nauki i edukacji. Warto podkreślić, że Polska wspiera Kazachstan jako forum dla dialogu międzyreligijnego.