Reklama

Bo dzieci potrzebują autorytetów

2015-06-16 11:33

Z prof. Janem Tadeuszem Dudą o roli ojca w życiu rodziny rozmawia Maria Fortuna-Sudor
Niedziela Ogólnopolska 25/2015, str. 44-45

Tadeusz Warczak
Prof. Jan T. Duda z żoną – prof. Janiną Milewską-Dudą i Prezydentem elektem RP podczas tegorocznej procesji Bożego Ciała w Krakowie

Prof. Jan Tadeusz Duda, krakowianin, kieruje Katedrą Informatyki Stosowanej na AGH, jest radnym Sejmiku Małopolskiego. Prywatnie – jest mężem (od 45 lat) prof. Janiny Milewskiej-Dudy i ojcem trojga dzieci, spośród których najstarszy syn – Andrzej Duda został wybrany przez naród na Prezydenta RP.

MARIA FORTUNA-SUDOR: – Panie Profesorze, uczestniczył Pan w wydarzeniu przekazania prezydentowi elektowi uchwały PKW o wyborze na Prezydenta RP. Co w takiej sytuacji myśli ojciec?

PROF. JAN T. DUDA: – To jest radość prawdziwa, o której czytamy w „Kwiatkach św. Franciszka...”. Czyli taka, za którą stoją bardzo trudne wyzwania. Mam świadomość, że to początek drogi, że ten wybór to wskazanie Opatrzności. Nie do tego, żeby się cieszyć, tylko do ciężkiej pracy. Myślę o tym, że Andrzej uzyskał ze strony społeczeństwa wielki kredyt zaufania, że czeka go bardzo trudna misja.

– Czy patrząc na swego pierworodnego po jego narodzeniu, myślał Pan, kim on zostanie, gdy dorośnie?

– Rodzic ma prawo widzieć w swoim dziecku giganta. Sprowadza się to do zasady: „Każdy nosi buławę marszałkowską w plecaku”. Mówię, że gdy się rodzi dziecko, to rodzi się nowy kosmos. Rodzice muszą go odkryć i jakoś wkomponować w inne kosmosy. Względem naszych dzieci nie mieliśmy jakichś konkretnych planów. Chcieliśmy, aby były one szanowanymi ludźmi, dobrymi i mądrymi.
Któryś z angielskich polityków wyznał, że od dziecka marzył, aby zostać premierem. Skomentowałem to w domu, że trzeba sobie stawiać ambitne cele – chcieć pełnić ważne misje. Nie po to, aby osiągać wysokie stanowiska, lecz by w pełni wykorzystywać swoje talenty. Nade wszystko jednak należy wsłuchiwać się w to, co Opatrzność mówi, a nie walczyć z nią. Uważam, że Opatrzność wie, co komu jest pisane, co dla kogo jest dobre. W moim zawodowym języku mówię, że ja nie steruję swoim życiem, tylko modyfikuję parametry rozkładu prawdopodobieństwa, tzn. modyfikuję parametry tego oddziaływania, które Opatrzność na nas zsyła. Rzymianie mawiali: „Kto losu słucha, tego los prowadzi, kto z losem walczy, tego los wlecze”. My zamieniamy słowo „los” na Opatrzność, a to istotna różnica, bo według Rzymian los był ślepy i złośliwy. W naszym przekonaniu Opatrzność jest zawsze dobra.

– Został Pan ojcem dosyć wcześnie, bo w wieku 23 lat. To dobry czas na zakładanie rodziny, na stawanie się jej głową?

– Mieliśmy po 21 lat, gdy się pobieraliśmy, bo znaleźliśmy się dla siebie. W tej sprawie radziłem się mego ojca, który był bardzo mądrym człowiekiem. Pytałem, jak powinienem postąpić, a on powiedział krótko: „Żenić się należy wtedy, kiedy się znajdzie odpowiednią osobę”. Uznałem to za akceptację mej decyzji. Przez pierwszy rok nawet nie mieszkaliśmy razem; żona studiowała w Łodzi, ja – w Krakowie. Andrzej urodził się po blisko dwóch latach. To rodzicielstwo było dla nas wielką radością, szczególnie że spotkało się z bardzo radosną reakcją rodziny. Mimo że mieliśmy, tak patrząc po ludzku, fatalne warunki do startu.

– No właśnie, nie mieli Państwo odpowiednich warunków. Czy hotel asystencki to właściwe miejsce na wychowanie dziecka?

– Każde miejsce jest dobre na wychowanie dziecka. Słyszę biografie osób, które się wychowały w slumsach i też wyrosły na wspaniałych ludzi. Zresztą, patrząc na ten hotel z perspektywy czasu, uważam, że dla Andrzeja to było świetne środowisko. Myśmy tam stworzyli swoiste forum dyskusyjne. Prowadziliśmy rozmowy często na poważne tematy, a dzieci krążyły między nami, bawiły się swoimi autkami i słuchały, chłonęły tę atmosferę. Przyjęliśmy zasadę, że dziecko jest tak samo ważne jak dorosły. Pozwalaliśmy Andrzejowi zabierać głos w dyskusjach, wyrażać własne zdanie, chociaż nie wszystkim się to podobało. Uważaliśmy, że dziecko ma prawo czuć się pełnoprawnym członkiem społeczeństwa. W tym hotelu asystenckim były też inne dzieci, co zapewniało towarzystwo rówieśników. Oni do dzisiaj utrzymują ze sobą kontakty. Myślę więc, że to miejsce stanowiło dużo bardziej uspołeczniające środowisko niż zamknięcie się w jakimś domu. Chociaż nie radzę, żeby wracać do tych czasów (śmiech). Chciałem tylko powiedzieć, że nie wszystko, co źle wygląda, jest naprawdę złe.

– Niektórzy rodzice twierdzą, że łatwiej im było wychowywać córki niż synów, inni – odwrotnie. A jak to było w Pana przypadku?

– Mam bardzo duży szacunek do różnorodności płci. Natura kobiety jest dla mnie tajemnicą nieprzeniknioną. Zachowywałem delikatny dystans do dziecięcych problemów córek. Na pewno nie byłem ich powiernikiem. Tu widziałem większą rolę żony, ale córki zawsze mogły liczyć na moją radę czy pomoc. Natomiast z Andrzejem rozmawialiśmy szczerze na każdy temat. Gdy syn był już starszy, przyznał, że nie mówił mi pewnych rzeczy, bo nie chciał, abym się o niego bał. Do dziś mamy dobry kontakt i gdy się spotykamy, dyskutujemy o różnych życiowych problemach.

– W jednym z wywiadów z Prezydentem elektem znalazłam stwierdzenie: „Pan wygląda jak chodząca reklama z Krakowa: miły, śliczny, uczesany, z dobrego domu...”. Jaki był ten dom profesorskiej rodziny Dudów? Proszę podać jego trzy najważniejsze cechy.

– Przekazaliśmy dzieciom przeświadczenie, że ciężką pracą dochodzi się do prawdziwej satysfakcji z życia. Po drugie, że trzeba sobie stawiać ambitne cele. Po trzecie, trzeba zachować dystans do siebie i szacunek do innych. Jesteśmy uczuleni na tzw. bufonadę. Nie czekamy na wyróżnienia. Czasem żartuję, że każdy zaszczyt, każdy honor wydłuża moje męki czyśćcowe po śmierci (śmiech).

– Popełniał Pan błędy wychowawcze?

– A kto ich nie popełnia! Jak popełniłem błąd, to dziecko przepraszałem i to czasem budziło kontrowersje. Do najbardziej dyskusyjnych należą sytuacje, kiedy dziecko popełnia błąd niechcący. Wtedy jest dylemat, czy je karcić. Z własnego dzieciństwa pamiętam, że miałem poczucie krzywdy, gdy w takiej sytuacji dostałem karę. Ale jako dorosły zdałem sobie sprawę, że dziecko trzeba też uczyć odpowiedzialności za to, co robi, żeby sobie uświadamiało konsekwencje.
Uważam, że o problemach wychowania dzieci trzeba dyskutować, korzystać z doświadczeń innych i dzielić się swoimi. Bo to są bardzo ważne sprawy, a nie ma ludzi nieomylnych. Ze swymi dziećmi też debatuję na te tematy. Najlepsze metody podpowiada mądra miłość do dziecka i poczucie odpowiedzialności za jego przyszłość.

– Co w roli ojca jest, Pana zdaniem, najtrudniejsze?

– Generalnie problemem współczesnych mężczyzn, z których większość to ojcowie, jest niedocenianie czy wręcz negowanie ich roli w rodzinie. Uważam, że mężczyźni mają z natury predyspozycje do działań długofalowych, strategicznych, a kobiety lepiej sobie radzą w działaniach codziennych, operacyjnych. W spokojnych czasach w życiu codziennym nie ma wielu problemów strategicznych. Toteż można powiedzieć, że mężczyźni tracą pole samorealizacji i mogą się czuć marginalizowani. Szczególnie jeśli kobieta jest przedsiębiorcza, przebojowa. Oczywiście, to dobrze, że ona jest taka, ale mądra żona powinna zadbać o to, aby mąż miał pewność, że jest ważny. Pozycja mężczyzny w domu jest istotna również z tego powodu, że dzieci potrzebują autorytetów. To nieprawda, że one chcą mieć tylko luz. Nie, dzieci oczekują, żeby ktoś im wskazał, gdzie są granice. I teraz pojawia się pytanie, jak ten autorytet budować.

– No właśnie, jak?

– Powiem coś, co płynie z serca – wspólną modlitwą. Myślę, że rodziny powinny się codziennie razem modlić. Mnie się wydaje, że to jest niezwykle cenne, kiedy wieczorem klękamy i przyznajemy się np. do tego, że nie wszystko się w tym dniu udało. Wtedy się buduje autorytet rodzica. Nawet jeśli coś mu się nie udaje. Mężczyzna musi uwierzyć, że dla swoich dzieci jest autorytetem, niezależnie od obiektywnych, nie zawsze korzystnych okoliczności. Jest autorytetem, bo zawsze ma dużo do zaoferowania w sferze ducha, a dzieci tego oczekują od ojca.

– A o co w tej chwili modlą się Państwo Dudowie, rodzice Prezydenta elekta?

– Jesteśmy dumni ze wszystkich naszych dzieci. Wierzymy, że każde z nich ma w życiu swoją misję. Modlimy się o siłę i mądrość do wypełniania tych misji, czyli brania na siebie odpowiedzialności za społeczeństwo w mniejszym lub większym zakresie. I o modlitwę w tej intencji dla naszego syna prosimy również Czytelników „Niedzieli”.

Tagi:
wywiad tata ojcostwo Duda Andrzej

Kompetencje cyfrowe ojców tematem przewodnim 
XI Międzynarodowego Forum Tato.Net

2019-11-21 08:02

Informacja prasowa

Jedenaste Międzynarodowe Forum Tato.Net przeszło do historii. Nie ustają natomiast dyskusje o jego świadectwach i wartościach. Eksperci tegorocznego Forum zachęcają ojców do stania się przewodnikami po cyfrowym świecie dla swoich dzieci. Jednocześnie zwracają uwagę na rolę ojca, który nie zapomina o wprowadzaniu dzieci do realnego świata: realizacji pasji, budowania relacji i rozwijania niecyfrowych umiejętności. W spotkaniu wypełnionym  wykładami, panelami i warsztatami wzięło udział sześciuset ojców z Europy i obu Ameryk. 

Michał Gmitruk
Od lewej dr Dariusz Cupiał, Krystian Hanke, Przemysław Babiarz, Andrzej Mierzejewski, Dariusz Kowalski, Piotr Lisek, Arkadiusz Rubajczyk

Patronat honorowy nad Forum objął, jak co roku, Prezydent RP Andrzej Duda. Tegoroczne Forum Tato.Net odbyło się w Pałacu i Folwarku Łochów w sobotę 16 listopada pod hasłem „Mądrość i skuteczność”. Spotkanie otworzył twórca inicjatywy Tato.Net, dr Dariusz Cupiał. Następnie, Prof. dr hab. Kazimierz Korab w swoim wystąpieniu wraz z synem zwrócili uwagę na pułapkę bycia wyłącznie skutecznym bez mądrości i zaprosił do bycia rozważnymi ojcami (patrząc daleko, szeroko i głęboko). Goście zagraniczni rekomendowali ojcom kochanie swoich żon miłością służebną (dr Ken Canfield) i przekazywanie dzieciom, że są jedyne w swoim rodzaju (Jay Payleitner). W wystąpieniu dotyczącym kompetencji cyfrowych ojców, Artur Józefiak zachęcał ojców by byli przewodnikami w cyfrowym świecie, ale też nie zapominali o otwieraniu dzieciom drzwi do realnego świata: realizacji pasji, budowania relacji i rozwijania niecyfrowych umiejętności.

Michał Gmitruk
Laureaci nagrody MAX i goście Gali Tato.Net

Jak podkreślili organizatorzy z Inicjatywy Tato.Net, Forum było spotkaniem unikatowym. Towarzyszyło mu przekonanie, że „mocni ojcowie muszą trzymać się razem”, jak powiedział dr Ken Canfield. Idea jest prosta: zamiast nieustannie narzekać na kryzys ojcostwa, lepiej spotkać się w społeczności ojców, aby wzajemnie się wspierać.

Praktycznym odzwierciedleniem tegorocznego hasła był program Forum Tato.Net, który składał się z trzech części:

– część pierwsza: „Mądrość i skuteczność- aspekt osobisty. Co mnie napędza? Jak ojciec może lepiej dbać o własny rozwój?”, – część druga: Blok grup tematycznych – warsztaty, panele, seminaria. Przestrzeń aktywności dla wszystkich uczestników, – część trzecia: “Mądrość i skuteczność w relacjach rodzinnych i społecznych. Wyzwania, rozwiązania, dobre praktyki”.

Ważnym punktem programu były również „Męskie rozmowy o ojcostwie”, podczas których usłyszeliśmy wartościowe i praktyczne świadectwa niejednego taty. Wśród gości spotkania pojawili się znani ojcowie: Andrzej Mierzejewski (kabaret Smile), dziennikarze Rafał Porzeziński, Przemysław Babiarz i Krystian Hanke, sportowiec Piotr Lisek, aktor Dariusz Kowalski, prof. dr hab. Kazimierz Korab oraz goście zagraniczni m.in. muzyk Richie Ray, zwany kiedyś królem salsy i doktor Ken Canfield z USA. Po raz pierwszy do Polski przyjechał Jay Payleitner, autor bestsellerowych książek skierowanych do ojców, promując swoją pierwszą książkę przełożoną na język polski „52 rzeczy, których syn potrzebuje od taty”.

Forum poprzedziła uroczysta Gala MAX Tato.Net. Podczas uroczystej kolacji, w piątek 15 listopada, zostały wręczone statuetki MAX oraz TOPDADS. W tym roku nagrody MAX zostały przyznane w trzech kategoriach: utwór, osoba i organizacja. W kategorii utwór, Kapituła Rady Programowej Tato.Net uhonorowała dziennikarza Krystiana Hanke z Programu Trzeciego Polskiego Radia za cykl audycji promujących zaangażowane ojcostwo „ Projekt Tata 3”. Piotr Szlązak - tata wspaniałej małej Marysi zmagającej się z chorobą nowotworową  został nagrodzony w kategorii „Ojciec”. Tato.Net doceniło Piotra za niezłomną walkę o zdrowie Marysi poprzez akcję #KotekMarysi. W kategorii instytucja nagrodzona została firma Montersi.pl, jako wyraz uznania dla znaczącego wkładu w tworzenie kultury odpowiedzialnego ojcostwa w miejscu pracy. Wyróżnienie TOPDADS trafiło do firmy Orange promującej w swojej kampanii reklamowej „Mamy wielką moc. Mamy wielką odpowiedzialność.” pozytywny wizerunek ojca.

Gościem specjalnym gali byli Grupa MoCarta, Wise The Gold Pen oraz król salsy Richie Ray. Galę poprowadził Tomasz Wolny.

Patronami medialnymi XI Międzynarodowego Forum Tato.Net byli: TVP 2, Program Trzeci Polskiego Radia i Katolicka Agencja Informacyjna.

Mecenasem głównym Forum Tato.Net była Energa w ramach realizacji strategii CSR grupy Energa. Sponsorami spotkania byli Orange, montersi.pl, grupa Arche, Student Travel (sponsorzy srebrni), Fundusz Inicjatyw Obywatelskich, visitZakopane.pl i KGHM Polska Miedź (sponsorzy wspierający). Darczyńcami spotkania została Fundacja Orlen oraz Pałac Cieleśnica. Partnerami spotkania byli: Michał Gmitruk Production (serwis foto), Ziaja, Polskie Linie Lotnicze LOT, Rycerze Kolumba, Towarzystwa Biznesowe, Prasek Mobility, Abanana Advertising, Tab2 Digital, Media Visage, Panomedia, Drukarnia Adarmar, Logos, Mt28, Mężczyźni św. Józefa i Droga Odważnych.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

U św. Łucji w Syrakuzach

2012-12-13 09:34

Margita Kotas

MARGITA KOTAS

13 grudnia to dzień wspomnienia św. Łucji, męczennicy z Syrakuz, żyjącej na przełomie III i IV wieku.

Teatr grecki, Latomie - kamieniołomy ze słynnym Uchem Dionizjosa, grotą, której nazwę nadał malarz Caravaggi, grób Archimedesa, rozsławione utworem Karola Szymanowskiego Źródło Aretuzy - to tylko niektóre z licznych zabytków miasta położonego nad Morzem Jońskim, które nieprzerwanie przez 27 stuleci posiadało ogromne znaczenie gospodarcze i kulturalne. Współczesne Syrakuzy na Sycylii rozsławia Płacząca Matka Boża, której sanktuarium wybudowane w kształcie ludzkiej łzy odwiedzane jest przez tysiące pielgrzymów z całego świata. 6 listopada 1994 r., podczas wizyty w Syrakuzach świątynię tę poświęcił Papież Jan Paweł II Nieco w cieniu Matki Bożej, z której oczu 29 sierpnia 1953 r. na niewielkim wizerunku w małym mieszkaniu rodziny Angelo i Antoniny Janusso popłynęły łzy, patronuje rodzinnemu miastu św. Łucja, której relikwie znajdują się w katedrze na wyspie Ortigia, wyspie przepiórek - jak tłumaczy się jej nazwę.

Mostem Umbertino z lądu stałego przedostajemy się na wyspę, na starówkę Syrakuz. Spacerem docieramy do Piazza Duomo, gdzie obok ratusza miejskiego ulokowanego w Palazzo del Senato wznosi się katedra S. Maria del Piliero zbudowana w latach 1728-53. W jej projekt włączono starożytną świątynię Minerwy, której potężne kolumny oglądać można przechodząc wzdłuż północnej ściany świątyni. Jedna z kaplic prawej nawy bocznej katedry poświęcona jest św. Łucji i przechowuje się w niej relikwie - żebro i lewe ramię świętej. Niemal nieustannie trwa tu modlitwa. Święta, będąca m.in. patronką ociemniałych, do czego „zobowiązuje” ją imię oznaczające „pełna światła”, wzywana jest najczęściej w przypadku chorób oczu.

Istnienie Łucji jest potwierdzone historycznie w sposób bezsprzeczny, zwłaszcza od czasu, gdy odnaleziono grób męczennicy w katakumbach Syrakuz.

Przyszła święta urodziła się w Syrakuzach około 286 r. Już jako dziecko złożyła ślub dozgonnej czystości. Kiedy jej matka powzięła plany wydania jej za mąż za poganina, Łucji udawało się czas jakiś odkładać datę ślubu. Wkrótce z pomocą młodej chrześcijance przyszedł Bóg. Gdy matka Łucji ciężko zachorowała, córka namówiła ją, by odbyła pielgrzymkę do grobu św. Agaty w Katanii. Matka rzeczywiście odzyskała zdrowie i uznając to za cud postanowiła spełnić jedyne życzenie Łucji - zezwoliła, by ta pozostała dziewicą i mogła żyć samotnie. Niestety z tą decyzją nie chciał się pogodzić narzeczony. Zadenuncjował Łucję u namiestnika cesarza Dioklecjana, prześladowcy chrześcijan. Wkrótce aresztowana Łucja poddana została okrutnym torturom. Bezskutecznie. Postanowiono wysłać ją zatem do domu rozpusty. Związaną Łucję miano przewieźć ulicami miasta na wozie zaprzężonym w osły, by stała się pośmiewiskiem zebranych. Ponieważ jednak osłom nie udało się poruszyć wozu. Wówczas namiestnik kazał oblać chrześcijankę wrzącym olejem. I tym razem Łucja nie poniosła najmniejszej szkody. Żołnierze zatem otrzymali rozkaz ścięcia jej mieczem. Prawdopodobnie Łucja poniosła śmierć męczeńską 13 grudnia 304 r.

Wczasach bizantyńskich nad grobem św. Łucji wzniesiono kościół, który mimo iż wiele razy przebudowywany, przetrwał do dziś. Świątynia św. Łucji znajduje się obecnie w nowej części Syrakuz, a z kościoła wchodzi się do wczesnochrześcijańskich katakumb, w których odnaleziono grób Świętej.

ZOBACZ FOTOGALERIE Z SYRAKUZ

Modlitwa

Święta Łucjo,
Ty w godzinie próby wolałaś, aby pozbawiono Cię oczu
zamiast wyprzeć się Chrystusa i zgubić swoją duszę.
Ale Bóg w cudowny sposób Ci je przywrócił
jako nagrodę za Twoje męstwo i niewzruszoną wiarę
i ustanowił Cię patronką w chorobach oczu
[w tym miejscu podajemy intencję]

O wspaniała święta Łucjo, proszę Cię,
byś chroniła mój wzrok i przywróciła zdrowie moim oczom.
Pomóż mi, proszę, zachować zdolność widzenia,
aby moje źrenice mogły podziwiać piękno stworzenia,
blask słońca, kolory kwiatów i uśmiech dzieci.

Zachowaj od skazy również oczy mojej duszy,
moją wiarę, która prowadzi mnie do Boga,
pozwala mi Go poznawać, rozumieć Jego naukę,
dostrzegać Jego miłość do mnie.

I spraw, abym nigdy nie zboczył(a) ze ścieżki,
która wiedzie tam, gdzie Ty, święta Łucjo, przebywasz
w otoczeniu aniołów i innych świętych.

Święta Łucjo, stój na straży moich oczu i mojej wiary.
Amen.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Portugalia: więźniowie pomogli w budowie gigantycznej szopki w Bradze

2019-12-13 19:19

mz (KAI/AE) / Braga

Więźniowie z zakładu karnego w Bradze w północno-zachodniej Portugalii pomogli przygotować jedną z największych w tym kraju żywych szopek w miejscowości Priscos. Na powierzchni ponad 30 tys. m kw. powstała tam scenografia z czasów narodzin Jezusa. Do 12 stycznia kilkuset statystów będzie przedstawiało sceny biblijne. Współodpowiedzialny za budowę szopki ks. João Torres powiedział, że w pracach przy budowie 90 scen uczestniczyło łącznie ponad 40 więźniów.

Ks. Jerzy Uchman

Priscos jest jednym z etapów szlaku bożonarodzeniowych żłóbków, do których odwiedzenia co roku zachęca archidiecezja Bragi. Na trasie zwiedzający mogą zobaczyć m.in. szopkę w tamtejszej katedrze, w muzeum Piusa XII, a także w kilkunastu parafiach miasta i okolicznych miejscowości.

Oryginalny projekt w Priscos ruszył po raz pierwszy jako owoc wystosowanego w 2006 r. przez portugalskich biskupów apelu, aby w okresie Adwentu i Bożego Narodzenia bardziej eksponować postać Dzieciątka Jezus.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem