Obchody XXIX Dnia Judaizmu w Kościele katolickim w Polsce obchodzono w tym roku pod hasłem „Twój lud będzie moim ludem, a Twój Bóg – moim Bogiem” (Rt 1,16) zainaugurowany w Muzeum Żydów Mazowieckich w Płocku przy ul. Kwiatka 7.

Dyrektor instytucji, Leonard Sobieraj zwrócił uwagę, że muzeum mieści się w dawnej bożnicy. Przypomniał, że w czasie II wojny światowej w Płocku mieszkało prawie 10 tys. Żydów (na 34 tys. wszystkich mieszkańców), którzy zostali wywiezieni do obozów – najpierw w Działdowie, a później w Treblince. Zabytkowy budynek XIX-wiecznej Małej Synagogi został odrestaurowany w latach 2011-13 staraniem powołanego specjalnie społecznego Stowarzyszenia Synagoga Płocka. – Jest to miejsce organizacji wielu działań, uroczystości, imprez kulturalnych – koncerty muzyczne, spektakle teatralne, spotkania z ciekawymi ludźmi, edukacja. Wszystko to ma służyć zbliżeniu i dialogowi polsko-żydowskiemu. Wydaje mi się, że to się udaje – mówił Leonard Sobieraj.

Biskup płocki Szymon Stułkowski przypomniał, że w Płońsku urodził się Dawid Ben Gurion – jeden z głównych założycieli państwa żydowskiego oraz pierwszy premier Izraela, a na Mazowszu żyło wielu ważnych przedstawicieli świata żydowskiego. – Chcemy się uczyć tej historii. (…) Dziękuję, że będziemy dzisiaj tę lekcję przeżywać razem, wpatrując się w historię, ale myśląc o przyszłości i modląc się razem, to też jest dla nas bardzo ważne – mówił bp Stułkowski.

Prezydent Płocka, Andrzej Nowakowski zwrócił uwagę, że miasto jest dumne ze wspólnej historii Polaków i Żydów mieszkających w mieście, a współcześni dbają o pamięć o Płocczanach przez wieki zamieszkujących miasto. Zaznaczył, że świadectwem tej pamięci jest Muzeum Żydów Mazowieckich, które zostało zrewitalizowane i stało się miejscem „spotkania religii i kultur”.

Ambasador Izraela w Polsce, Yaakov Finkelstein odwołał się do deklaracji „Nostra aetate” i zauważył, że Kościół katolicki wzywa swoich wiernych do dialogu i współpracy z innymi religiami. Przypomniał też przesłanie papieża Leona XIV na 59. Światowy Dzień Pokoju, w którym Ojciec Święty zachęca do budowania mostów z innymi, zwracając uwagę, że dialog jest najbardziej efektywnym sposobem działania na każdym polu. – Dialog musi być nie tylko prowadzony, ale musi być widoczne, że jest prowadzony – mówił ambasador, podkreślając, że ludzie w Polsce w ostatnich latach zrobili w tym obszarze bardzo dużo i świat musi to zobaczyć. – Ta widoczność jest bardzo ważna, ponieważ zło w mediach i mediach społecznościowych jest bardzo wyraźnie widoczne – dodawał, zaznaczając, że niestety religia często jest wykorzystywana jako pretekst do wojny. – Teraz, bardziej niż kiedykolwiek, potrzeba duchowości, modlitwy i zbliżenia między religiami, jako języka pokoju – mówił Yaakov Finkelstein. Podkreślił też wagę konkretnych działań (wskazał na utrzymanie dziedzictwa żydowskiego w Polsce – cmentarzy, miejsc związanych z kulturą) oraz wspólnych działań Polaków i Żydów np. na rzecz ekologii. Zachęcił też do pielgrzymowania do Ziemi Świętej, modlenia się tam i bycia świadkami też miejsc masakry. – Odwiedźcie choć raz Izrael – zapraszał ambasador. – Niech będzie dialog, niech będzie działanie, niech będzie partnerstwo, niech będzie światłość – zakończył.

– My mamy obowiązek modlić się i pamiętać, ale też starać się zrozumieć coś z tego najgorszego ludobójstwa w historii świata – mówił Naczelny Rabin Polski, Michael Schudrich, podkreślając, że nie można milczeć wobec słów czy aktów antysemityzmu. Przypomniał słowa błogosławionej pamięci Mariana Turskiego, że „Auschwitz nie spadło z nieba” i nie wydarzyłby się Holocaust bez milczenia dobrych ludzi. Zwrócił uwagę na obowiązek walczenia z antysemityzmem i wszelkimi formami rasizmu i nienawiści. – Za dużo bólu, za dużo tragedii, za dużo śmierci. Modlimy się o pokój – mówił Michael Schudrich, mając na myśli Ukrainę, Izrael, Iran i sytuację chrześcijan w Nigerii. Modlił się Psalmem 29 i odmówił modlitwę za zmarłych Żydów płockich, polskich i europejskich, którzy zginęli w Zagładzie.

Kard. Grzegorz Ryś zainicjował modlitwę „Ojcze nasz”, a później modlił się spontanicznie. – Boże Abrahama, Boże Izaaka, Boże Izraela, Boże Jezusa Chrystusa błogosławimy Cię za ten dzień spotkania; błogosławimy Cię za ten dzień wspólnoty, dzień bycia razem; błogosławimy Cię za tak ogromny dar, jakim jest pamięć; błogosławimy Cię za dar pamięci, w której mogą żyć ciągle wszyscy, których świat uważa za umarłych i zabitych; błogosławimy Cię za pamięć o wspólnocie Żydów i chrześcijan wielowiekowej; błogosławimy Cię także za tę pamięć o wydarzeniach trudnych między nimi; błogosławimy Cię za jedną i drugą pamięć, bo jedna i druga jest ważna, ale chcemy kontynuować to co dobre; błogosławimy Cię za pamięć, która chce być odpowiedzialna, twórcza, która chce budować dalej. Chcemy się w Tobie, Panie Boże, odnajdywać jak w jednej rodzinie – w Tobie, który jesteś miłością, bądź błogosławiony. Bądź błogosławiony też za dar nadziei, która jest silniejsza niż całe to zło, którym w tak straszny sposób poniewieramy Twoje dzieło stworzenia; bądź błogosławiony za tę nadzieję, która jest mocniejsza, która nas prowadzi ku Tobie, razem – zakończył.

Następnie uczestnicy wydarzenia przeszli ulicami: Synagogalną, Jerozolimską, Grodzką, Rynkiem Kanoniczym i Tumską na plac przed katedrą, krótko zatrzymując się przy miejscach związanych z historią płockich Żydów.

O godz. 12.00, w opactwie pobenedyktyńskim przy ul. Tumskiej 2 odbyła się sesja pod tytułem: „Pamięć i nadzieja”. W jej ramach s. Katarzyna Kowalska NDS –współprzewodnicząca Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów, poprowadziła rozmowę z prof. Janem Grosfeldem – wieloletnim członkiem Komitetu Episkopatu Polski do Dialogu z Judaizmem oraz rabinem Icchakiem Chaimem Rapoportem.

– Pamięć to nie jest tylko wspominanie, ale pamięć jest czynem, dobrym przykładem – zauważył rabin Rapoport.

– Słowo, w którym zakorzeniony jest lud Boga, dzieje się dzisiaj. (…) Nie, że pamiętamy, robimy „obchody ku czci”, ale że Słowo ma zawsze wymiar aktualizacyjny, aktualny – mówił prof. Jan Grosfeld, wskazując na specyfikę monoteizmu żydowskiego dotyczącą pamięci i podkreślając moc tego Słowa i jego stwórczy charakter. Zaznaczył, że w ten sposób zwykli ludzie biorą współodpowiedzialność za stwórcze dzieło Boga.

Rabin Rapoport dodał, że „robimy mówiąc” i podkreślił, że „słowo tworzy więcej” niż czyn.

– Nadzieja nie może być odcięta od historii, musi być oparta o to, czego doświadczyliśmy. Jeżeli chrześcijanin, albo Żyd nie doświadczył osobiście tego, że Bóg jest wierny, że jest dobry, nie będzie wiedział, jak ma taką obietnicę przeżywać – mówił prof. Jan Grosfeld.

Rabin Icchak Chaim Rapoport radził, żeby nauczyciele Słowa Bożego byli dla swoich uczniów bardziej rodzicami niż tylko nauczycielami. – Ludzie muszą czuć, że ten, który przedstawia im Słowo Boże, jest ich ojcem – mówił rabin.

Prof. Jan Grosfeld zwrócił uwagę, że monoteizm żydowski ma niezwykłą trwałość, którą zawdzięcza wymiarowi aktualizacyjnemu, że Słowo Boga nie tylko jest przekazywane z pokolenia na pokolenia, ale żyje, że „Tora jest życiem”. Zaznaczył, że w chrześcijaństwie to „Jezus jest życiem”.

Podsumowując, s. Katarzyna Kowalska zauważyła, że wspólna rozmowa katolickiej zakonnicy, profesora politologii i rabina, którzy wzajemnie się słuchają i mogą się od siebie uczyć, daje nadzieję i doświadczenie Boga.

O godz. 15.00 w Bazylice Katedralnej odbyło się nabożeństwo Słowa Bożego z udziałem chóru „Pueri et Puellae Cantores Plocenses”. Motywem przewodnim nabożeństwa była kwestia znaczenia Ludu Boga w judaizmie i w chrześcijaństwie. Czytania biblijne ze Starego i Nowego Testamentu (Rut 1,15-18.22, Iz 56,1-8, Łk 19, 1-10) zostały opatrzone komentarzami żydowskim oraz chrześcijańskim.

– Lud Boga sięga o wiele dalej niż sięga ludzki wzrok albo wyobrażenia. Lud Boga sięga dalej, bo w Bogu jest niesłychana pasja gromadzenia ludzi, zbierania ich. Właściwie cała historia zbawienia się do tego sprowadza, że Bóg gromadzi ludzi, zły ich rozprasza – mówił kard. Grzegorz Ryś. – Nie będziecie nigdy szczęśliwi, jeśli chcecie być szczęśliwi sami – mówił metropolita krakowski, komentując fragment Księgi proroka Izajasza. Zauważył, że „Bóg ma za swoje owce takie, które nie należą do nas”, skąd płynie zachęta do „otworzenia serca”, „poszerzenia namiotu”. W ten sposób odniósł się do komentarza Pawła Włodkowica, który mówił, że „Chrystus ma takie owce, które nie należą do Kościoła”.

Komentując historię Rut, kardynał przypomniał znaczenie imienia jej teściowej Noemi – „moja słodycz”, która po stracie męża i synów prosiła, by nazywać ją Mara, czyli „moja gorycz”. Zaznaczył, że Bóg ma zdolność odwracania porządku – czynienia tego co słodkie gorzkim i na odwrót. – Tylko miłość odwraca porządek. Miłość bezinteresowna potrafi przekraczać to, co przez ludzi jest ustawione, spetryfikowane – mówił metropolita krakowski. – Pan Bóg wprowadził Rut w sam środek swojego ludu, ponieważ złożył w jej serce miłość odwracającą porządek. A to jest istota przynależności do ludu Boga – odnaleźć w sobie taką miłość – mówił kard. Grzegorz Ryś.

Rabin Boaz Pash zauważył, że w Izraelu zawsze była idea zbierania od wszystkich narodów czegoś dla siebie. W ten sposób odniósł się do historii Moabitki Rut. – Zbieramy iskry, z których budujemy królestwo dla oświecania całego świata, które będzie rozpraszało ciemności wszystkich – mówił rabin, podkreślając, że Bóg Izraela, jest Bogiem dla wszystkich, a przez Niego wszyscy ludzie związani są ze sobą.

Nabożeństwu towarzyszyła prezentacja wystawy „Byli sąsiadami. Ludzkie wybory i zachowania w obliczu Zagłady”.

Na zakończenie, bp Szymon Stułkowski podziękował Komitetowi ds. Dialogu z Judaizmem na czele z jego przewodniczącym kard. Grzegorze Rysiem, że XXIX Dzień Judaizmu w Kościele katolickim w Polsce odbywał się w Płocku. – Dziękuję, że mogliśmy modlić się razem z wyznawcami judaizmu o ducha dialogu i łaskę wspólnego świadectwa – mówił biskup płocki.