Nowo odkryta chrześcijańska kronika świata z początku VIII wieku oferuje nowe spojrzenie na przełomy polityczne i religijne od późnego antyku do powstania islamu. Na to spektakularne znalezisko historyk z Instytutu Badań Mediewistycznych Austriackiej Akademii Nauk (ÖAW) natknął się podczas przeglądania zdygitalizowanych rękopisów z klasztoru św. Katarzyny na górze Synaj w Egipcie. O odkryciu i wstępnych wynikach badań poinformowała ÖAW w komunikacie prasowym.

Rękopis, który pierwotnie został napisany w języku syryjskim, a następnie przetłumaczony na arabski, jest obecnie analizowany przez naukowców z Austriackiej Akademii Nauk. Pierwsze wyniki ich pracy opublikowano niedawno w czasopiśmie „Medieval Worlds”.

Wynika z tego, że rękopis jest nieznaną wcześniej kroniką świata z około 712/713 r. n.e. Jest on jednym z najwcześniejszych zachowanych źródeł chrześcijańskich dotyczących ekspansji imperium arabsko-islamskiego i daje nowe spojrzenie na wydarzenia na Bliskim Wschodzie przed i po powstaniu islamu. Kronika opisuje przełomy polityczne i religijne VII wieku, w tym powstanie islamu i wojny arabsko-bizantyjskie. „Od chwili zidentyfikowania przeze mnie i wstępnej analizie tekstu jestem coraz bardziej pewny, że jest to nieznana dotąd chrześcijańska kronika świata” - powiedział Pirtea.

Kronika napisana pierwotnie w języku syryjskim, a następnie przetłumaczona na arabski, przetrwała jedynie w XIII-wiecznym manuskrypcie, którego strony były uszkodzone i częściowo sklejone. Naukowcy mogli po raz pierwszy szczegółowo zbadać to dzieło dzięki digitalizacji wysokiej rozdzielczości elektronicznej Biblioteki Wczesnych Rękopisów oraz ogólnie dostępnym zdjęciom na stronie Cyfrowej Biblioteki Rękopisów Synaju.

Anonimowy kronikarz podbojów arabskich

W dziele znanym obecnie jako „Kronika Maronicka z 713 roku” anonimowy kronikarz opowiada całą historię ludzkości, od Adama po polityczne i teologiczne debaty czasów jemu współczesnych. „Dzieło napisane w syryjskiej wspólnocie chrześcijańskiej tradycyjnie związanej z Konstantynopolem, ale stopniowo dystansującej się od stolicy bizantyjskiej z powodu sporów teologicznych, oferuje unikalną perspektywę na temat przemian wschodniej części Morza Śródziemnego w późnym antyku i wczesnym okresie islamskim” - powiedział Pirtea.

Według niego, jeden z najcenniejszych historycznie fragmentów kroniki dotyczy VII wieku. Kronika opisuje wojnę bizantyjsko-sasanidzką z lat 602-628, rozwój islamu, wczesne podboje arabskie i późniejsze konflikty arabsko-bizantyjskie.

Co ciekawe, zauważa Pirtea, autor kroniki wydaje się być dobrze poinformowany nie tylko o wydarzeniach w Syrii i na Bliskim Wschodzie, ale także o rozwoju sytuacji na Bałkanach, Sycylii i w Rzymie. Zdaniem naukowca, kronika może być ściśle powiązana z zaginionym źródłem z VIII wieku, z którego korzystało wielu późniejszych historyków. To odkrycie stanowi klucz do rekonstrukcji całej tradycji wczesnośredniowiecznej historiografii syryjskiej. Po raz pierwszy pozwala nam ono bezpośrednio zrekonstruować zagubioną wcześniej perspektywę na historię Bliskiego Wschodu w pierwszym wieku islamu.

Badacz z Austriackiej Akademii Nauk (ÖAW) pracuje obecnie nad wydaniem krytycznym i pełnym tłumaczeniem kroniki, aby udostępnić ją międzynarodowej społeczności akademickiej.

Ostateczna publikacja jest dostępna w Medieval Worlds pod adresem WWW.DOI.ORG.