Relikwiarz z czaszką świętego został umieszczony w skarbcu bazyliki. Okoliczności sprowadzenia relikwii do Przemyśla pozostają tajemnicą, jednak ich obecność jest związana z długotrwałym kultem. - Już od XVIII wieku, i są na to dokumenty, święty Walenty był czczony jako główny patron archidiecezji przemyskiej i prawdopodobnie z tym jest związana obecność tych relikwii w naszej katedrze – tłumaczył w rozmowie z PAP ks. prał. dr Marek Wojnarowski, dyrektor Muzeum Archidiecezjalnego w Przemyślu.

Historycy zwracają uwagę na wielowymiarowość postaci dawnego biskupa. „Życiorys świętego obrósł legendami i przeinaczeniami. Tak czy inaczej, św. Walenty to postać dość zagadkowa” – napisała dr Małgorzata Dziura z Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej. Walenty, będący biskupem Terni, łączył posługę duchowną z wiedzą medyczną. „Był lekarzem i duchownym. Opiekował się chorymi na epilepsję i inne choroby nerwowe oraz udzielał potajemnie ślubu zakochanym” – wyjaśniła dr Dziura.

Tradycja głosi, że Walenty rzucił wyzwanie cesarzowi Klaudiuszowi II Gockiemu, który zakazał młodym żołnierzom ożenku, wierząc, że bez rodzin będą lepszymi wojownikami. „Walenty zignorował ten zakaz i w tajemnicy udzielał ślubów młodym, zakochanym parom. Niestety, sekret się wydał i Walenty został wtrącony do więzienia, a następnie stracony” – przypomina historyczka.

Męczeńska śmierć przez ścięcie, którą poniósł około 269 roku, stała się fundamentem jego kultu. Jak podkreśla ks. Wojnarowski, do świętego można zwracać się nie tylko w sprawach sercowych. - To nie tylko patron zakochanych, ale także lekarz. Patron chorych na epilepsję i cierpiących, więc także i w tych sytuacjach można zwracać się o jego stawiennictwo – powiedział PAP ks. prałat Wojnarowski.

Wizerunek świętego Walentego prezentowany jest w prezbiterium przemyskiej bazyliki.