Papież nowości

Jorge Mario Bergoglio był pierwszym papieżem w historii Kościoła, pochodzącym z Ameryki Łacińskiej, a zarazem pierwszym papieżem wywodzącym się z zakonu jezuitów. Jako pierwszy w historii przyjął również imię Franciszek, nawiązując do duchowości św. Franciszka z Asyżu i ideału Kościoła ubogiego.

Jego pontyfikat przyniósł także nowe gesty prostoty. Papież zdecydował się zamieszkać w Domu św. Marty, rezygnując z apartamentów w Pałacu Apostolskim. W ten sposób chciał podkreślić styl życia bliższy codzienności i wspólnocie, który stał się jednym z charakterystycznych znaków jego pontyfikatu.

Papież podróżnik

Podczas swojego pontyfikatu papież Franciszek odbył 47 podróży zagranicznych, odwiedzając ponad 65 krajów świata. W Polsce przebywał w dniach 27-31 lipca 2016 roku z okazji 31. Światowych Dni Młodzieży w Krakowie. Podczas pięciodniowej wizyty odwiedził m.in. Kraków, Częstochowę, gdzie modlił się na Jasnej Górze, oraz były niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau.

Najdłuższą podróżą jego pontyfikatu była 12-dniowa wizyta w Azji i Oceanii (2-13 września 2024 roku). W jej trakcie papież pokonał ponad 30 tysięcy kilometrów, odwiedzając cztery państwa: Indonezję, Papuę-Nową Gwineę, Timor Wschodni oraz Singapur.

Oprócz podróży zagranicznych, papież Franciszek odbył także dziesiątki wizyt duszpasterskich na terenie Włoch. Odwiedzał m.in. Lampedusę, gdzie modlił się za migrantów ginących na Morzu Śródziemnym, Asyż związany ze św. Franciszkiem, a także Neapol, Turyn, Bolonię, Florencję, Mediolan, Palermo, Bari czy Genuę. Wielokrotnie udawał się również do regionów dotkniętych trzęsieniami ziemi w środkowych Włoszech.

Podróże te miały często charakter duszpasterski i społeczny. Papież spotykał się z ubogimi, migrantami, więźniami oraz wspólnotami lokalnymi.

Papież teolog

Podczas swojego pontyfikatu Franciszek ogłosił cztery encykliki: Lumen fidei (2013), Laudato si’ (2015), Fratelli tutti (2020) oraz Dilexit nos (2024). W swoich dokumentach podejmował najważniejsze wyzwania współczesnego świata i Kościoła. Wiele miejsca poświęcał problemowi ubóstwa i wykluczenia społecznego, podkreślając konieczność solidarności z najuboższymi. Zwracał także uwagę na odpowiedzialność człowieka za stworzenie i ochronę środowiska naturalnego oraz na potrzebę budowania pokoju i dialogu między narodami.

Jednocześnie przypominał o duchowych fundamentach życia chrześcijańskiego: wierze, miłości Boga oraz potrzebie odnowy życia Kościoła.

Papież peryferii

Podczas swojego pontyfikatu papież Franciszek mianował ponad 140 nowych kardynałów, z których wielu pochodziło z tzw. „peryferii Kościoła”, czyli krajów Azji, Afryki, Ameryki Łacińskiej czy Oceanii. Wśród nich znaleźli się także hierarchowie z państw, w których wcześniej nie byli kreowani kardynałowie, m.in. z Tongi, Brunei, Republiki Środkowoafrykańskiej czy Mongolii. W ten sposób Papież chciał podkreślić powszechność Kościoła i sprawić, by głos wspólnot katolickich z różnych kontynentów był wyraźniej słyszany w centrum Kościoła.

Wśród kreacji kardynalskich papieża Franciszka znaleźli się również hierarchowie z Polski. W 2018 roku kardynałem został abp Konrad Krajewski, do niedawna papieski jałmużnik, który w imieniu Papieża prowadził dzieła miłosierdzia wobec ubogich i potrzebujących na całym świecie, a który wczoraj został przez Leona XIV mianowany arcybiskupem metropolitą Łodzi. W 2023 roku godność kardynalską otrzymał ówczesny arcybiskup łódzki Grzegorz Ryś, który obecnie jest metropolitą krakowskim.

Papież Synodów

W czasie swojego pontyfikatu Papież Franciszek zwołał kilka synodów biskupów, które podejmowały kluczowe wyzwania duszpasterskie współczesnego Kościoła.

Pierwszym z nich był Synod o rodzinie (2014-2015), którego owocem była adhortacja apostolska Amoris laetitia. Kolejnym był Synod o młodzieży (2018), podsumowany adhortacją Christus vivit. W 2019 roku odbył się Synod dla Amazonii, po którym papież ogłosił adhortację Querida Amazonia. Najbardziej rozbudowanym procesem pontyfikatu był Synod o synodalności (2021-2024), obejmujący konsultacje wiernych na całym świecie i pogłębiający wizję Kościoła jako wspólnoty, współodpowiedzialnej za misję ewangelizacji.

Papież kanonizacji

Podczas pontyfikatu papieża Franciszka kanonizowano ponad 900 błogosławionych, co czyni go jednym z papieży, którzy ogłosili największą liczbę świętych w historii Kościoła. Wśród najbardziej świętych, przez niego ogłoszonych, znaleźli się m.in. św. Jan Paweł II, św. Jan XXIII oraz św. Matka Teresa z Kalkuty. Szczególnym wydarzeniem była kanonizacja dwóch Papieży jednocześnie w 2014 roku, w której uczestniczyli papież Franciszek oraz papież emeryt Benedykt XVI.

Papież czasu pandemii

Pontyfikat papieża Franciszka przypadł także na czas globalnego kryzysu, związanego z pandemią COVID-19. Jednym z najbardziej poruszających momentów tego okresu była samotna modlitwa papieża na pustym Placu św. Piotra, 27 marca 2020 roku. W deszczowy wieczór Franciszek modlił się przed krucyfiksem z kościoła San Marcello al Corso oraz ikoną Matki Bożej Salus Populi Romani, prosząc Boga o ustanie pandemii i o nadzieję dla świata.

Na zakończenie nabożeństwa papież udzielił nadzwyczajnego błogosławieństwa Urbi et Orbi, transmitowanego do milionów ludzi na całym świecie. Obraz samotnego papieża, modlącego się na pustym Placu św. Piotra stał się jednym z najbardziej symbolicznych momentów jego pontyfikatu.

Papież Maryjny

Pontyfikat papieża Franciszka naznaczony był także głęboką pobożnością maryjną. Każdą ze swoich podróży apostolskich rozpoczynał i kończył modlitwą przed ikoną Matki Bożej Salus Populi Romani w bazylice Santa Maria Maggiore w Rzymie. Z tym miejscem związana była jego szczególna duchowa więź. Papież jeszcze za życia zdecydował, że pragnie zostać pochowany właśnie w tej bazylice. Dlatego po uroczystościach pogrzebowych, które odbyły się 26 kwietnia 2025 roku na Placu św. Piotra, trumna z ciałem papieża została przewieziona do bazyliki Santa Maria Maggiore. Tam spoczął w jednym z najstarszych sanktuariów maryjnych Wiecznego Miasta.