Rdz 11, 1-9 <- KLIKNIJ

Opowieść o Babel zaczyna się od jednej mowy oraz jednakowych słów. Tekst dotyka pragnienia pełnej kontroli nad światem oraz przyszłością. Ludzie osiadają na równinie Szinear. Budują miasto oraz wieżę z wierzchołkiem w niebie. Zaplecze historyczne przywołuje

Mezopotamię: cegła wypalana zastępuje kamień, smoła służy jako spoiwo.

Słowa „uczyńmy sobie imię” odsłaniają ambicję samouwielbienia. Imię w Biblii oznacza pamięć, pozycję oraz trwałość. Budowa ma również cel polityczny. Ludzie chcą uniknąć rozproszenia. Strach przed rozproszeniem rodzi projekt jednego miejsca, jednej kontroli oraz jednej pamięci o sobie.

„Pan zstąpił, aby zobaczyć” to antropomorfizm. Ukazuje dystans między ludzką ambicją oraz Bogiem. Wieża ma sięgać nieba według zamiaru budowniczych. Bóg jednak „zstępuje”, aby ją obejrzeć. Pycha człowieka pozostaje mała wobec Pana.

Pomieszanie języków wiąże się w hebrajskim z czasownikiem balal, „mieszać”. Nazwa Babilon w języku akadyjskim kojarzyła się z „bramą boga”, Bab-ilu. Autor natchniony wiąże ją z pomieszaniem. Projekt mający zatrzymać rozproszenie kończy się rozproszeniem.

W wigilię Pięćdziesiątnicy Babel staje się biblijnym zapleczem dla daru Ducha. Różne języki pozostają rzeczywistością świata. Duch nie niszczy różnic. Nadaje im kierunek ku głoszeniu. Jedność budowana na lęku oraz ambicji rozpada się. Jedność dana przez Boga rodzi słuchanie oraz zrozumienie.

Wj 19, 3-8a. 16-20b <- KLIKNIJ

Synaj jest miejscem narodzin ludu słuchającego Boga. Bóg przypomina wyjście z Egiptu. Mówi o niesieniu Izraela na orlich skrzydłach. To obraz ochrony, drogi przez pustynię oraz ojcowskiej troski. Bóg wyprowadził lud nie tylko z niewoli. Wyprowadził go ku sobie.

Pada określenie segullāh, „szczególna własność”. W świecie starożytnym oznaczało cenny skarb króla. Cała ziemia należy do Boga. Izrael otrzymuje jednak szczególne powołanie. Ma słuchać głosu Pana oraz strzec przymierza. Ma być królestwem kapłanów oraz narodem świętym. Kapłaństwo ludu oznacza życie skierowane ku Bogu oraz świadectwo pośród narodów.

Lud odpowiada jednym głosem: „Uczynimy wszystko, co Pan nakazał”. To chwila zgody przed późniejszymi buntami pustyni. Tekst pokazuje, że przymierze zaczyna się od daru Boga. Odpowiedź człowieka ma być posłuszeństwem.

Druga część opisuje teofanię. Grzmoty, błyskawice, gęsty obłok oraz głos trąby tworzą język objawienia. Ogień oraz dym mówią o świętości Boga. Góra drży. Lud drży. Mojżesz wchodzi w przestrzeń spotkania. Bóg zstępuje w ogniu. Mojżesz mówi. Bóg odpowiada głosem.

W wigilię Pięćdziesiątnicy ogień Synaju pomaga rozumieć ogień Ducha. Bóg udziela się realnie. Jego słowo tworzy lud. Dar Ducha prowadzi dalej tę samą historię. Bóg przemawia, zbiera wspólnotę oraz uczy posłuszeństwa, które daje życie.

Ez 37, 1-14 <- KLIKNIJ

Ezechiel mówi do wygnańców w Babilonii. Lud stracił ziemię, świątynię oraz polityczną ciągłość. Wizja doliny pełnej kości pokazuje stan beznadziei. Kości są bardzo wyschłe. Obraz dotyka śmierci oraz długiego czasu po śmierci. Nadzieja po ludzku wygasła.

Bóg pyta proroka: „Synu człowieczy, czy te kości mogą ożyć?”. Ezechiel odpowiada: „Panie Boże, Ty to wiesz”. Oddaje Bogu granicę własnego poznania. Następnie otrzymuje polecenie prorokowania nad kośćmi. Słowo zaczyna działać. Pojawia się szum. Kości się łączą. Pojawiają się ścięgna, ciało oraz skóra.

Dalej pada drugie polecenie. Prorok ma wezwać tchnienie. Hebrajskie ruach oznacza tchnienie, wiatr oraz ducha. Tekst korzysta z całego bogactwa tego słowa. Samo złożenie ciała nie wystarcza. Życie przychodzi przez tchnienie Boga.

Wyjaśnienie dotyczy całego domu Izraela. Kości oznaczają lud mówiący: „Wyschły kości nasze, zginęła nadzieja nasza”. Bóg zapowiada otwarcie grobów oraz powrót na ziemię. Najpierw chodzi o odnowę ludu po wygnaniu. Tekst stał się także jednym ze źródeł biblijnej nadziei na wskrzeszenie.

W wigilię Pięćdziesiątnicy najważniejsze jest połączenie słowa oraz ruach. Proroctwo oraz Duch działają razem. Bóg daje życie tam, gdzie człowiek widzi rozpad, pamięć klęski oraz wyschniętą nadzieję.

Jl 3, 1-5 <- KLIKNIJ

Joel zapowiada czas, w którym Duch zostanie wylany „na wszelkie ciało”, kol basar. To wyrażenie rozszerza horyzont daru. W Starym Testamencie duch bywa dany sędziom, królom oraz prorokom dla szczególnej misji. U Joela dar obejmuje synów oraz córki, starców oraz młodzieńców, niewolników oraz niewolnice.

Proroctwo oznacza mówienie w imieniu Boga dla zbudowania ludu. Nie służy ciekawości o przyszłość. Dar Ducha przełamuje społeczne zamknięcia. Bóg przemawia przez tych, których człowiek mógłby pominąć: młodych, starych, kobiety oraz ludzi bez pozycji społecznej.

Druga część przynosi znaki kosmiczne: krew, ogień, słupy dymu, ciemne słońce oraz księżyc jak krew. To język prorocki oraz apokaliptyczny. Opisuje dzień rozstrzygnięcia. Świat zostaje postawiony wobec Boga.

Kulminacja jest prosta: „Każdy, kto wezwie imienia Pana, będzie zbawiony”. Wezwanie imienia oznacza uznanie Boga jako Zbawcy oraz wejście pod Jego opiekę. Piotr cytuje ten fragment w dniu Pięćdziesiątnicy. Numeracja Joela różni się w tradycji hebrajskiej oraz greckiej. Dlatego w liturgii pojawia się Jl 3, natomiast w wielu komentarzach Jl 2.

Rz 8, 22-27 <- KLIKNIJ

Paweł opisuje stworzenie jako rzeczywistość jęczącą oraz cierpiącą w bólach rodzenia. Świat nosi piękno stworzenia. Doświadcza też przemijania, kruchości oraz bólu. Apostoł włącza w ten jęk także uczniów. Oni również wzdychają, oczekując odkupienia ciała.

Pojawia się napięcie między darem już otrzymanym oraz pełnią jeszcze oczekiwaną. Duch zostaje nazwany pierwszym darem, aparchē. To słowo oznacza pierwszą część zbiorów, zapowiedź pełni plonu. Duch jest początkiem przyszłości Boga w sercu wierzących.

Najbardziej przejmujące zdania dotyczą modlitwy. Człowiek nie wie, jak ma się modlić zgodnie z potrzebą. Duch przychodzi z pomocą słabości. Greckie synantilambanetai oznacza podjęcie ciężaru razem z kimś. Duch chwyta ciężar z drugiej strony.

Duch wstawia się za świętymi w niewyrażalnych westchnieniach, stenagmois alalētois. Paweł nie opisuje ucieczki od świata. Mówi o modlitwie głębszej niż słowa. Bóg, który bada serca, zna zamysł Ducha. Duch wstawia się zgodnie z wolą Boga.

Tekst prowadzi do spokojnej ufności. Modlitwa trwa także wtedy, gdy człowiek nie umie znaleźć słów. Duch porządkuje wnętrze, podtrzymuje nadzieję oraz zanosi do Boga to, czego człowiek sam nie umie wypowiedzieć.

J 7, 37-39 <- KLIKNIJ

Jan umieszcza słowa Jezusa w czasie Święta Namiotów, Sukkot, w ostatnim oraz najbardziej uroczystym dniu. Święto przypominało wędrówkę przez pustynię. Było także dziękczynieniem za plony. W Jerozolimie towarzyszył mu obrzęd wody. Kapłan przynosił wodę. Modlitwa łączyła prośbę o deszcz z pamięcią Bożej opieki.

W tym kontekście Jezus staje oraz woła: „Jeśli ktoś jest spragniony, niech przyjdzie do Mnie i pije”. Pragnienie w Biblii oznacza najgłębszą potrzebę człowieka. Prorocy mówią o wodzie na pustyni, o źródłach zbawienia oraz o rzece wypływającej ze świątyni. Izajasz zaprasza spragnionych do wody. Ezechiel widzi wodę niosącą życie.

Jezus dodaje: „Kto wierzy we Mnie, z jego wnętrza popłyną strumienie wody żywej”. Greckie koilia oznacza wnętrze człowieka. Dwa odczytania są możliwe. Jedno widzi źródło w wierzącym, który dzięki Duchowi staje się miejscem przepływu daru. Drugie odnosi obraz do Jezusa jako źródła, od którego płynie życie. Jan natychmiast wyjaśnia, że Jezus mówi o Duchu, którego mieli otrzymać wierzący.

Dar Ducha łączy się u Jana z uwielbieniem Jezusa. Uwielbienie obejmuje krzyż, zmartwychwstanie oraz powrót do Ojca. Później z przebitego boku Jezusa wypłyną krew oraz woda. Ten obraz dopowie tajemnicę źródła życia. W wigilię Pięćdziesiątnicy Jezus nie zawstydza pragnienia człowieka. Kieruje je ku sobie. Daje Ducha jak wodę żywą.

Dz 2, 1-11 <- KLIKNIJ

Dzieje Apostolskie opisują Pięćdziesiątnicę w Jerozolimie. To święto pielgrzymkowe, pięćdziesiąt dni po Passze. W judaizmie odpowiada mu Święto Tygodni, Szawuot, związane z żniwami oraz z pamięcią daru Prawa. Uczniowie pozostają razem. Wspólnota trwa w oczekiwaniu. Nagle pojawia się szum jak uderzenie gwałtownego wiatru. Greckie pnoē oznacza podmuch.

Pneuma oznacza Ducha. Języki jakby z ognia spoczywają na każdym. Ogień przywołuje Synaj, gdzie Bóg objawił się w ogniu oraz dał słowo. Teraz Duch napełnia uczniów. Daje im mówić. Mówią innymi językami, glōssais heterais, tak jak Duch im pozwala. Inicjatywa należy do Boga. Pielgrzymi słyszą ich w swoich językach, tē idia dialektō. Cud dotyczy mówienia oraz słuchania. Wielkie dzieła Boga stają się zrozumiałe dla ludzi z wielu krajów.

Lista narodów obejmuje rozległą mapę świata znanego Łukaszowi: Partów, Medów, Elamitów, mieszkańców Mezopotamii, Judei, Kapadocji, Pontu, Azji, Frygii, Pamfilii, Egiptu, Libii, Rzymu, Krety oraz Arabii. Są tam Żydzi oraz prozelici. Diaspora wraca do Jerozolimy. Słyszy Ewangelię w językach swoich domów.

W centrum mowy uczniów są wielkie dzieła Boga. Duch porusza ludzką mowę ku prawdzie. Babel mówiło o pomieszaniu języków oraz rozproszeniu. Pięćdziesiątnica nie usuwa różnic. Uczy wspólnego słuchania. Duch tworzy lud świadków z ludzi wielu języków oraz miejsc.

1 Kor 12, 3b-7. 12-13 <- KLIKNIJ

Paweł pisze do Koryntu, miasta portowego, pełnego kultów, retoryki oraz rywalizacji o prestiż. W takim środowisku łatwo pomylić dar Boga z talentem, pozycją oraz widowiskowością. Apostoł zaczyna od kryterium podstawowego: nikt bez Ducha Świętego nie może wyznać „Panem jest Jezus”.

Słowo „Pan”, Kyrios, w greckiej Biblii oddaje imię Boga Izraela. Wyznanie ma więc wielką wagę. Nie jest zwykłym hasłem. Oznacza publiczne uznanie Jezusa za Pana oraz wejście pod Jego władzę. W pierwotnym Kościele takie wyznanie wiązało się z chrztem oraz z przynależnością do wspólnoty.

Następnie Paweł wymienia różne dary, charismata, różne posługi, diakoniai, oraz różne działania, energēmata. Wszystko prowadzi do jednego źródła: ten sam Duch, ten sam Pan, ten sam Bóg. Różnorodność zostaje uwolniona od rywalizacji. Każdy przejaw Ducha jest dany dla wspólnego dobra.

Korynt potrzebował takiego pouczenia. Rozdziały 12–14 pokazują wspólnotę, w której dary mogły stać się powodem przewagi jednych nad drugimi. Paweł porządkuje spojrzenie. Dar jest służbą. Duch działa dla budowania całego Kościoła.

Obraz ciała był znany w świecie grecko-rzymskim jako metafora państwa. Często służył utrzymaniu porządku społecznego. Paweł nadaje mu sens ewangeliczny. Jedno ciało żyje dzięki wielu członkom. Każdy ma wartość, ponieważ wszyscy zostali zanurzeni w jednym Duchu.

„W jednym Duchu zostaliśmy ochrzczeni w jedno ciało”: Żydzi oraz Grecy, niewolnicy oraz wolni. Różnice społeczne nie znikają z historii. Tracą jednak władzę nad wartością człowieka w Kościele. Wszyscy zostali napojeni jednym Duchem. Dar z wysoka przenika codzienność. Uczy wzajemnej służby.

J 20, 19-23 <- KLIKNIJ

Jan prowadzi czytelnika do wieczoru pierwszego dnia tygodnia. Pierwszy dzień przypomina początek stworzenia. Zmartwychwstanie otwiera nowy początek. Uczniowie siedzą za zamkniętymi drzwiami z obawy przed przywódcami, którzy doprowadzili do śmierci Jezusa. Zamknięcie nie zatrzymuje Zmartwychwstałego.

Jezus staje pośrodku oraz mówi: „Pokój wam”. Hebrajskie šālôm oznacza ład życia, pojednanie oraz bezpieczeństwo w obecności Boga. Jezus powtarza ten dar. Pokój staje się fundamentem wspólnoty po krzyżu.

Następnie pokazuje ręce oraz bok. Rany pozostają widzialne. Zmartwychwstały jest tym samym Jezusem, który został ukrzyżowany. Rany stają się znakiem wierności do końca. Uczniowie radują się, gdy widzą Pana. Radość paschalna rodzi się ze spotkania, nie z zapomnienia męki.

Jezus mówi: „Jak Ojciec Mnie posłał, tak i Ja was posyłam”. Czasownik apostellō streszcza życie Syna jako Posłanego. Misja uczniów ma źródło w misji Jezusa. Mają świadczyć o Ojcu przez Jezusa, w Duchu.

Następnie Jezus tchnie na nich. Greckie enephysēsen pojawia się w greckim przekładzie Rdz 2,7, gdzie Bóg tchnie w człowieka tchnienie życia. Pamięć Ez 37 także jest bliska tej scenie. Tchnienie ożywia tam martwe kości. Jan ukazuje dar Ducha jako nowe stworzenie dokonane przez Zmartwychwstałego.

„Weźmijcie Ducha Świętego”. Uczniowie otrzymują życie z wysoka oraz zdolność niesienia życia innym. Ostatnie zdania mówią o odpuszczaniu grzechów. Odpuszczenie należy do Boga. Jezus przekazuje uczniom udział w swojej misji pojednania. Jan używa czasowników aphiēmi, odpuścić, oraz krateō, zatrzymać. Chodzi o odpowiedzialność za prawdę Ewangelii oraz drogę nawrócenia.

Jan ukazuje dar Ducha w wieczór Paschy. Łukasz opisuje publiczne objawienie tego daru w dzień Pięćdziesiątnicy. Oba spojrzenia prowadzą do tej samej prawdy. Zmartwychwstały daje pokój, Ducha oraz misję.