Rdz 3, 9-15. 20 <- KLIKNIJ

Po upadku Bóg wychodzi ku człowiekowi oraz pyta: „Gdzie jesteś?”. To pytanie nie służy zdobyciu informacji. Wprowadza człowieka w prawdę o jego miejscu. Adam ukrywa się wśród drzew ogrodu. Lęk zastępuje dawną bliskość.

Człowiek widzi swoją nagość oraz bezbronność. Kolejne pytania Boga porządkują odpowiedzialność: „Kto ci powiedział?”, „Czy zjadłeś?”. Adam przerzuca winę na kobietę. Kobieta wskazuje węża. Grzech rozbija więź oraz mowę. Zamiast wyznania pojawia się oskarżenie.

Bóg nosi w tym rozdziale imię JHWH ’Elohim. Jest Stwórcą oraz Bogiem bliskim. Słowa do węża mają charakter wyroku. Wąż, nāḥāš, zostaje skazany na czołganie się oraz proch. Proch w Biblii przypomina o kruchości, uniżeniu oraz klęsce.

Bóg wprowadza nieprzyjaźń między wężem oraz niewiastą, także między ich potomstwem. Hebrajskie zeraʿ oznacza potomstwo w sensie zbiorowym. Biblia Tysiąclecia oddaje więc: „ono zmiażdży ci głowę”. Głowa oraz pięta ukazują walkę, w której zwycięstwo przyjdzie przez cierpienie. To pierwsza zapowiedź nadziei po grzechu.

Późniejsza Biblia wiąże węża z osobowym przeciwnikiem Boga. Mdr 2,24 mówi o zawiści diabła. Ap 12 ukazuje Smoka oraz Niewiastę w perspektywie całych dziejów zbawienia. Tradycja chrześcijańska czyta Rdz 3,15 jako protoewangelię, pierwszą obietnicę zwycięstwa Boga nad złem.

Na końcu Adam nadaje kobiecie imię Ewa, Chawwa, „żyjąca”. Imię pada po wyroku oraz po zapowiedzi trudu. Otwiera perspektywę życia mimo winy. Wczesna tradycja chrześcijańska zestawia Ewę oraz Maryję. Św. Justyn w Dialogu z Tryfonem oraz św. Ireneusz w Adversus haereses widzą w posłuszeństwie Maryi odwrócenie nieposłuszeństwa Ewy. W święto Matki Kościoła ten wątek prowadzi od „matki wszystkich żyjących” do Maryi, która przy Chrystusie staje się Matką uczniów.

Dz 1, 12-14 <- KLIKNIJ

Łukasz opisuje czas między Wniebowstąpieniem oraz Pięćdziesiątnicą. Apostołowie wracają z Góry Oliwnej do Jerozolimy. Odległość zostaje nazwana drogą szabatową. Chodzi o dystans dopuszczalny w praktyce żydowskiej w dzień odpoczynku, około dwóch tysięcy łokci.

Wspólnota wchodzi do izby na górze, hyperōon. Takie pomieszczenie mogło służyć spotkaniom oraz modlitwie. Uczniowie pozostają w mieście świątyni. Modlą się jednak w domu. Ta przestrzeń stanie się jednym z pierwszych znaków Kościoła: dom, modlitwa, oczekiwanie oraz jedność.

Lista imion apostołów przypomina ciągłość grona wybranego przez Jezusa, mimo braku Judasza. Łukasz dodaje, że wszyscy trwali jednomyślnie na modlitwie. Greckie homothymadon opisuje zgodę serc skierowanych ku Bogu. W Dziejach pojawia się w chwilach ważnych dla narodzin wspólnoty.

Obok apostołów są kobiety. To ważna pamięć paschalna. Kobiety jako pierwsze usłyszały orędzie o zmartwychwstaniu. Teraz trwają w centrum modlitwy Kościoła. Wspólnota oczekująca Ducha obejmuje tych, których Bóg uczynił świadkami poranka wielkanocnego.

Łukasz wymienia Maryję, Matkę Jezusa. W Ewangelii Łukasza Maryja usłyszała zapowiedź Ducha przy zwiastowaniu. Teraz czeka wraz z uczniami na dar Ducha dla całego Kościoła. Jej obecność łączy Nazaret, Paschę oraz Pięćdziesiątnicę.

Pojawiają się także bracia Jezusa. Ewangelia Jana wspomina ich wcześniejszy dystans wobec misji Jezusa. Paweł wspomina ukazanie się Zmartwychwstałego Jakubowi. W Wieczerniku spotykają się różne drogi dochodzenia do wiary. Kościół rodzi się w modlitwie, cierpliwym oczekiwaniu oraz jedności.

J 19, 25-34 <- KLIKNIJ

Jan prowadzi wzrok pod krzyż. Wymienia Matkę Jezusa, Marię Magdalenę, Marię związaną z Kleofasem oraz siostrę Matki. Przy skazańcu trwa grono wiernych. Obok stoi uczeń, którego Jezus miłował. W godzinie odrzucenia rodzi się nowa więź.

Jezus mówi do Matki: „Niewiasto, oto syn Twój”. Następnie mówi do ucznia: „Oto Matka twoja”. Zwrot „Niewiasto”, gynai, pojawił się w Kanie. Tam Jezus mówił o godzinie, która jeszcze nie nadeszła. Na Golgocie ta godzina trwa. Jan obejmuje obecność Maryi od początku znaków aż po krzyż.

Uczeń bierze Maryję do siebie, eis ta idia. Zwrot wskazuje na przyjęcie do własnej przestrzeni życia. „Od tej godziny” podkreśla chwilę rozstrzygającą. Rodzina uczniów rodzi się ze słowa Jezusa wypowiedzianego z krzyża.

Następnie Jan pokazuje spełnienie Pisma. Jezus mówi: „Pragnę”. Podają Mu kwaśne wino, napój pospolity w świecie żołnierskim. Gałązka hizopu przywołuje noc Paschy, gdy hizopem skrapiano odrzwia krwią baranka. Przywołuje także obrzędy oczyszczenia.

„Wykonało się”, tetelestai, oznacza doprowadzenie dzieła do celu. Jezus skłania głowę oraz oddaje ducha. To opis śmierci. Jednocześnie otwiera on spojrzenie na dar Ducha zapowiedziany w mowie pożegnalnej. Jan zaznacza, że jest dzień Przygotowania, paraskeuē, oraz że nadchodzi wielki szabat paschalny.

Żołnierze łamią golenie skazańcom, aby przyspieszyć śmierć. Jezus już umarł, więc Jego kości pozostają nienaruszone. Jan widzi tu wypełnienie słów o baranku paschalnym: „Kość jego nie będzie złamana”. Bliski jest także Ps 34 o ocaleniu sprawiedliwego.

Jeden z żołnierzy przebija bok włócznią. Wypływa krew oraz woda. To potwierdza realność śmierci Jezusa. Ewangelista zaraz podkreśli, że widział oraz daje prawdziwe świadectwo. Przywoła też Zach 12,10: „Będą patrzeć na Tego, którego przebili”. Motyw krwi oraz wody wróci w 1 J 5,6-8 jako świadectwo o Synu Bożym.

Św. Augustyn w Traktatach do Ewangelii Jana 120 łączy krew oraz wodę z darami Kościoła. W przebitym boku widzi źródło życia. Nawiązuje do Rdz 2, gdzie kobieta zostaje wzięta z boku Adama. Maryja stoi obok tego źródła. Zostaje dana uczniowi. Jej macierzyństwo obejmuje tych, którzy trwają przy Ukrzyżowanym.