Rdz 3, 9-15. 20 <- KLIKNIJ

Po upadku Bóg wychodzi ku człowiekowi oraz pyta: „Gdzie jesteś?”. To pytanie nie służy zdobyciu informacji. Wprowadza człowieka w prawdę o jego miejscu. Adam ukrywa się wśród drzew ogrodu. Lęk zastępuje dawną bliskość.

Człowiek widzi swoją nagość oraz bezbronność. Kolejne pytania Boga porządkują odpowiedzialność: „Kto ci powiedział?”, „Czy zjadłeś?”. Adam przerzuca winę na kobietę. Kobieta wskazuje węża. Grzech rozbija więź oraz mowę. Zamiast wyznania pojawia się oskarżenie. Bóg nosi w tym rozdziale imię JHWH ’Elohim. Jest Stwórcą i Bogiem bliskim. Słowa skierowane do węża mają charakter wyroku. Wąż, nāḥāš, zostaje skazany na czołganie się i proch. Proch w Biblii przypomina o kruchości, uniżeniu i klęsce.

Bóg ustanawia nieprzyjaźń między wężem a niewiastą oraz między ich potomstwem. Hebrajskie zeraʿ oznacza potomstwo w sensie zbiorowym. Dlatego Biblia Tysiąclecia oddaje ten werset słowami: „ono zmiażdży ci głowę”. Głowa i pięta ukazują walkę, w której zwycięstwo przyjdzie przez cierpienie. Jest to pierwsza zapowiedź nadziei po grzechu.

Późniejsza Biblia wiąże węża z osobowym przeciwnikiem Boga. Księga Mądrości mówi o zawiści diabła (Mdr 2,24). Apokalipsa ukazuje Smoka i Niewiastę w perspektywie całych dziejów zbawienia (Ap 12). Tradycja chrześcijańska czyta Rdz 3,15 jako protoewangelię, czyli pierwszą obietnicę zwycięstwa Boga nad złem.

Na końcu Adam nadaje kobiecie imię Ewa, Chawwa, „żyjąca”. Imię zostaje wypowiedziane po wyroku i po zapowiedzi trudu. Otwiera jednak perspektywę życia mimo winy. Wczesna tradycja chrześcijańska zestawia Ewę i Maryję. Św. Justyn w Dialogu z Tryfonem oraz św. Ireneusz w Adversus haereses widzą w posłuszeństwie Maryi odwrócenie nieposłuszeństwa Ewy. W liturgiczne wspomnienie Najświętszej Maryi Panny, Matki Kościoła, ten wątek prowadzi od „matki wszystkich żyjących” do Maryi, która przy Chrystusie staje się Matką uczniów.

Dz 1, 12-14 <- KLIKNIJ

Wspólnota wchodzi do izby na górze, hyperōon. Takie pomieszczenie mogło służyć spotkaniom i modlitwie. Uczniowie pozostają w mieście świątyni, ale modlą się w domu. Ta przestrzeń stanie się jednym z pierwszych znaków Kościoła: dom, modlitwa, oczekiwanie i jedność. Lista imion apostołów przypomina o ciągłości grona wybranego przez Jezusa, mimo braku Judasza.

Łukasz dodaje, że wszyscy trwali jednomyślnie na modlitwie. Greckie homothymadon opisuje zgodę serc zwróconych ku Bogu. W Dziejach Apostolskich słowo to pojawia się w momentach istotnych dla narodzin wspólnoty. Obok apostołów są kobiety. To ważna pamięć paschalna. Kobiety jako pierwsze usłyszały orędzie o zmartwychwstaniu. Teraz trwają w centrum modlitwy Kościoła. Wspólnota oczekująca Ducha obejmuje tych, których Bóg uczynił świadkami poranka wielkanocnego.

Łukasz wymienia także Maryję, Matkę Jezusa. W Ewangelii Łukasza Maryja usłyszała zapowiedź Ducha przy zwiastowaniu. Teraz czeka wraz z uczniami na dar Ducha dla całego Kościoła. Jej obecność łączy Nazaret, Paschę i Pięćdziesiątnicę. Pojawiają się również bracia Jezusa. Ewangelia Jana wspomina ich wcześniejszy dystans wobec misji Jezusa. Paweł mówi natomiast o ukazaniu się Zmartwychwstałego Jakubowi. W Wieczerniku spotykają się różne drogi dochodzenia do wiary. Kościół rodzi się w modlitwie, cierpliwym oczekiwaniu i jedności.

J 19, 25-34 <- KLIKNIJ

Jan prowadzi wzrok pod krzyż. Wymienia Matkę Jezusa, Marię Magdalenę, Marię związaną z Kleofasem oraz siostrę Matki. Przy Skazańcu trwa grono wiernych. Obok stoi uczeń, którego Jezus miłował. W godzinie odrzucenia rodzi się nowa więź. Jezus mówi do Matki: „Niewiasto, oto syn Twój”. Następnie mówi do ucznia: „Oto Matka twoja”. Zwrot „Niewiasto”, gynai, pojawił się już w Kanie.

Tam Jezus mówił o godzinie, która jeszcze nie nadeszła. Na Golgocie ta godzina właśnie trwa. Jan obejmuje obecność Maryi od początku znaków aż po krzyż.

Uczeń bierze Maryję do siebie, eis ta idia. Zwrot ten wskazuje na przyjęcie do własnej przestrzeni życia. Słowa „od tej godziny” podkreślają chwilę rozstrzygającą. Rodzina uczniów rodzi się ze słowa Jezusa wypowiedzianego z krzyża.

Następnie Jan ukazuje spełnienie Pisma. Jezus mówi: „Pragnę”. Podają Mu kwaśne wino, napój pospolity w świecie żołnierskim. Gałązka hizopu przywołuje noc Paschy, gdy hizopem skrapiano odrzwia krwią baranka. Przywołuje także obrzędy oczyszczenia.

„Wykonało się”, tetelestai, oznacza doprowadzenie dzieła do celu. Jezus skłania głowę i oddaje ducha. Jest to opis śmierci. Jednocześnie otwiera on spojrzenie na dar Ducha zapowiedziany w mowie pożegnalnej. Jan zaznacza, że jest dzień Przygotowania, paraskeuē, i że nadchodzi wielki szabat paschalny. Żołnierze łamią golenie skazańcom, aby przyspieszyć śmierć. Jezus już umarł, dlatego Jego kości pozostają nienaruszone. Jan widzi tu wypełnienie słów o baranku paschalnym: „Kość jego nie będzie złamana”.

Bliski pozostaje także Psalm 34, mówiący o ocaleniu sprawiedliwego. Jeden z żołnierzy przebija bok Jezusa włócznią. Wypływa krew i woda. To potwierdza realność Jego śmierci. Ewangelista zaraz podkreśli, że widział i daje prawdziwe świadectwo. Przywoła również słowa Zachariasza: „Będą patrzeć na Tego, którego przebili” (Za 12,10). Motyw krwi i wody wróci w Pierwszym Liście św. Jana jako świadectwo o Synu Bożym (1 J 5,6-8). Św. Augustyn w Traktatach do Ewangelii Jana 120 łączy krew i wodę z darami Kościoła.

W przebitym boku widzi źródło życia. Nawiązuje do Rdz 2, gdzie kobieta zostaje wzięta z boku Adama. Maryja stoi obok tego źródła. Zostaje dana uczniowi. Jej macierzyństwo obejmuje tych, którzy trwają przy Ukrzyżowanym.