Bazylika Bożego Narodzenia i pamięć o żłóbku w Betlejem

Relikwie przechowywane dziś w Bazylice Matki Bożej Większej składają się z pięciu cienkich elementów wykonanych z drewna sykomory, tradycyjnie utożsamianych z fragmentami żłóbka, w którym – według relacji ewangelicznej – Maryja złożyła Jezusa po Jego narodzeniu.

Bardzo stara tradycja wiąże ich obecność w Rzymie z kultem rozwijającym się wokół miejsc związanych z Narodzeniem Pańskim oraz z postacią św. Hieronima, który przez długi czas, między IV a V wiekiem, mieszkał w Betlejem. Kult żłóbka w znaczący sposób przyczynił się do ukształtowania liturgicznej i dewocyjnej tożsamości rzymskiej bazyliki, która już w starożytności była określana również jako Santa Maria ad Praesepe, czyli „Najświętsza Maryja przy Żłóbku”.

Dwa stulecia sztuki wokół Świętej Kołyski

W 1802 roku Giuseppe Valadier, jeden z najważniejszych przedstawicieli neoklasycyzmu w Rzymie, zaprojektował niezwykły relikwiarz przeznaczony do przechowywania świętych fragmentów drewna – dzieło w formie kołyski, będące wizualnym przywołaniem tajemnicy Narodzenia Pańskiego.

Kilka dziesięcioleci później Pius IX nadał Świętej Kołysce nową, uroczystą oprawę monumentalną. W latach 1861–1864 rzymski architekt Virginio Vespignani zrealizował przed Ołtarzem Papieskim wielką Confessio, wykorzystując niezwykłe bogactwo wielobarwnych marmurów – około siedemdziesięciu odmian, w dużej mierze pochodzących z prowadzonych wówczas wykopalisk w Rzymie i Ostii. W ten sposób powstało jedno z najważniejszych XIX-wiecznych przedsięwzięć artystycznych we wnętrzu bazyliki.

Ten kompleks został objęty nowymi pracami, których celem jest połączenie ochrony relikwii z najbardziej zaawansowanymi wymogami konserwatorskimi.

Nowa gablota

Projekt powstał z konieczności wymiany obecnej konstrukcji wewnętrznej, wykonanej z drewnianych paneli, która nie zapewnia już odpowiednich i stabilnych warunków przechowywania. Nowa gablota zostanie zaprojektowana zgodnie z aktualnymi kryteriami stabilności, bezpieczeństwa i kontroli mikroklimatu, a jednocześnie zostanie zintegrowana z historyczną obudową oraz złożonym aparatem architektonicznym Confessio.

Za Świętą Kołyską powstanie nowe niebieskie tło mozaikowe, wykonane ze szklanych emalii i złotych kamyków, które będzie symbolicznie przywoływać niebo Narodzenia Pańskiego.

Droga wiary i sztuki

W czasie prac konserwatorskich relikwiarz zostanie przeniesiony na jeden z bocznych ołtarzy prawej nawy, w pobliżu Kaplicy Sykstyńskiej, umożliwiając wiernym zbliżenie się do Świętej Kołyski.

Wybór tego miejsca ma również sugestywne znaczenie ikonograficzne: relikwia zostanie umieszczona w dialogu z obrazem „Zwiastowanie” Pompea Batoniego, dziełem XVIII-wiecznego malarstwa rzymskiego. Zwiastowanie anioła Maryi znajdzie więc w przestrzeni bazyliki swoje symboliczne dopełnienie w materialnej pamięci o Narodzeniu Pańskim. Takie zestawienie przekształci tymczasową ekspozycję w prawdziwą drogę wiary i sztuki.

W Wigilię Święta Kołyska zostanie przeniesiona do Ołtarza Papieskiego

Podziel się cytatem

24 grudnia, zgodnie z tradycją bazyliki, Święta Kołyska zostanie uroczyście przeniesiona do Ołtarza Papieskiego, gdzie pozostanie przez cały okres Bożego Narodzenia. W uroczystość Objawienia Pańskiego relikwiarz powróci ostatecznie do swojej historycznej niszy, gdzie będzie już na niego czekać nowa gablota oraz odnowione mozaikowe niebo.

Prace zostaną przeprowadzone pod nadzorem Dyrekcji Muzeów i Dziedzictwa Kulturowego Gubernatoratu Państwa Watykańskiego, a ich realizację powierzono firmie Progetto Arte Poli z Werony.