Tygodniowe spotkanie było czasem poszukiwania „nowych odpowiedzi na nowe pytania”. Spojrzenie Kościoła jest „trzeźwe i realistyczne”, a zarazem uważne na zmiany zachodzące w obszarze relacji międzyludzkich i powołania małżeńskiego. „Razem w zmieniającym się świecie” to jeden z tytułów, które znajdą się w dokumencie podsumowującym spotkanie zorganizowane w Watykanie w dniach od 7 do 14 października pod hasłem: „Dziesięć lat po Amoris laetitia: głosić dziś Ewangelię razem z rodzinami”.

W spotkaniu z dziennikarzami uczestniczyli: arcybiskup Guayaquil w Ekwadorze kard. Luis Gerardo Cabrera Herrera; arcybiskup metropolita Malty i sekretarz pomocniczy Dykasterii Nauki Wiary Charles Jude Scicluna; nigeryjski kapłan Stanislaus Chu Ilo, profesor Uniwersytetu DePaul w Chicago w Stanach Zjednoczonych; o. Giacomo Costa, konsultor Sekretariatu Generalnego Synodu i koordynator metodologii spotkania; abp Philippe Bordeyne, rektor Papieskiego Instytutu Jana Pawła II dla Studiów nad Małżeństwem i Rodziną oraz koordynator grona ekspertów; a także Solange Gregory Schila i Alisson Roberto Schila – małżeństwo uczestniczące w spotkaniu.

Podsumowanie obrad

Jako pierwszy zabrał głos o. Costa, który opisał atmosferę dni poświęconych wspólnej refleksji. Uczestnicy przeżywali je w duchowej bliskości z Papieżem przebywającym w Poliklinice Gemelli. Uczestnicy obrad przekazali Ojcu Świętemu wiadomość, na którą odpowiedział, że zapozna się z owocami pracy, a w odpowiednim czasie przedstawi swoje refleksje.

O. Costa określił przeprowadzone prace jako „intensywne”, ale zarazem konstruktywne, szczególnie dzięki konfrontacji różnych wrażliwości i punktów widzenia.

Wśród poruszanych zagadnień znalazła się kwestia zapewnienia duchowej i konkretnej pomocy osobom doświadczającym przemocy oraz nadużyć w rodzinie. Wsparcie to powinno być udzielane „niezwłocznie”, ze szczególnym uwzględnieniem ochrony dzieci i osób znajdujących się w trudnej sytuacji. Podkreślono również potrzebę ograniczania stygmatyzacji, która może towarzyszyć decyzji o zwróceniu się po pomoc w chwilach kryzysu.

Podczas obrad przedstawiono przykłady rodzinnych domów, które „budują pokój”, m.in. poprzez przyjmowanie migrantów. Jak zauważył o. Costa, zaangażowanie rodzin nie powinno ograniczać się do „najbliższych relacji”, lecz obejmować również sferę polityczną, gospodarczą i społeczną. Rozmawiano także o udziale rodzin w formacji kapłanów.

Ostatnią część spotkania poświęcono prezentacji raportu podsumowującego. Następnie odbyła się dyskusja najpierw w grupach, a później na sesji plenarnej. Uznano, że dokument wiernie odzwierciedla przebieg rozmów, zgłoszono jednak kilka konstruktywnych uwag, których celem było jeszcze mocniejsze podkreślenie jego „wymiaru misyjnego”.

Obrady zamknął kard. Kevin Joseph Farrell, prefekt Dykasterii ds. Świeckich, Rodziny i Życia. Zwrócił uwagę na znaczenie procesu oceny i przyjmowania nauczania zawartego w Amoris laetitia. Proces ten rozwija się poprzez „nowe sposoby rozumienia”, a wspólne spotykanie się, by je przyjmować i przyswajać, stanowi dobrą praktykę duszpasterską.

Dokument podsumowujący

„Razem w zmieniającym się świecie” oraz „Młodzi i odkrywanie powołania małżeńskiego” – to dwa z głównych tematów raportu podsumowującego spotkanie.

Przedstawiając zasadnicze zagadnienia dokumentu, abp Bordeyne wyjaśnił, że prace rozpoczęły się od słuchania, a następnie doprowadziły do wspólnego opracowania wyłonionych problemów. Jednym z najbardziej widocznych punktów wspólnych była świadomość, że w ciągu ostatnich dziesięciu lat we wszystkich krajach przyspieszyły przemiany dotyczące rodzin, małżeństwa oraz związanych z nim obyczajów.

Pierwszym z omawianych tematów była kruchość ludzkiej kondycji – pojęcie fundamentalne dla adhortacji Amoris laetitia, któremu poświęcono cały jej ósmy rozdział. Drugim obszarem refleksji stały się przemiany społeczne i gospodarcze oraz ich wpływ na rodziny.

Jak podkreślił hierarcha, punktem odniesienia w mierzeniu się z tymi przemianami jest katolicka nauka społeczna. Leon XIV określił ją nie jako magiczną różdżkę, lecz jako żywą tradycję, która przygotowuje nas do znajdowania nowych odpowiedzi na nowe pytania.

Prace przebiegały ze świadomością, że Kościół jest wezwany do konfrontowania się ze zmianami i rozwojem ludzkiego życia, również w zakresie małżeństwa i seksualności. Chodzi o „trzeźwe i realistyczne spojrzenie” na rzeczywistość, które – choć wystawiane na próbę przez zachodzące przemiany – pozostaje ożywiane nadzieją.

Z obrad wyłoniła się także potrzeba budowania bliskości oraz wzajemnego uczenia się między rodzinami a Kościołem. Jak zauważono, obie te rzeczywistości są do siebie podobne. Zadaniem duszpasterzy nie jest przede wszystkim osądzanie rodzin, lecz ich słuchanie.

Abp Bordeyne przytoczył przykład kapłana, który nie potrafił rozwiązać problemu rodziny zmagającej się z nadmiernym korzystaniem z telefonów komórkowych podczas posiłków. Samo wysłuchanie rodziny pozwoliło jednak zmienić sposób podejścia do trudności. Gdy kilka dni później rodzina ponownie odwiedziła kapłana, powiedziała: „Nadal mamy ten sam problem, ale staramy się przeżywać go z większym dystansem i mniejszym napięciem”.

W trakcie rozmów poruszono również kwestie, które w różnych częściach świata mają odmienne znaczenie i są różnie postrzegane, m.in. wspólne zamieszkiwanie par bez zawarcia małżeństwa.

„Kiedy dwoje młodych ludzi decyduje się na małżeństwo, stają się w swoim pokoleniu nośnikami przemian swoich czasów” – podsumował hierarcha.

Świadectwa uczestników

Wdzięczność za ponowne postawienie „rodziny w centrum Kościoła” wyraził abp Scicluna. Przypomniał, że już dziesięć lat temu adhortacja apostolska papieża Franciszka wzywała do „nawrócenia duszpasterskiego”, zachęcając, by najpierw słuchać rodzin, a dopiero później je osądzać.

Kard. Cabrera Herrera wskazał na cztery cechy rodzinnych domów, które wyłoniły się z watykańskich obrad: modlitwę, komunię, formację i misję. Ich wspólnym mianownikiem jest towarzyszenie rodzinom. Powinno być ono rozwijane nie tylko w środowiskach, w których poszczególne osoby prowadzą swoją działalność, lecz także z myślą o dobru całego Kościoła.

Ks. Chu Ilo podzielił się doświadczeniem towarzyszenia rodzinom w Afryce. Podkreślił, że „nie wszystkie problemy można rozwiązać, ale Kościół musi umieć przemawiać poprzez słuchanie”.

Myśl tę potwierdzili również Solange Gregory Schila i Alisson Roberto Schila. Opowiedzieli, że dzięki podejściu uwzględniającemu nie tylko słabości rodzin, lecz także ich zasoby i bogactwo, pogłębiło się w nich „poczucie przynależności do Kościoła”.