Reklama

Testament Prymasa Glempa

2017-01-25 09:38

Milena Kindziuk
Niedziela Ogólnopolska 5/2017, str. 26-27

Ryszard Rzepecki
Prymas senior Józef Glemp w swej rezydencji w Wilanowie

Gdy chory na nowotwór Ksiądz Prymas wyczuwał, że nieuchronnie zbliża się kres jego życia, wracał pamięcią do różnych wydarzeń. I pisał kolejne wersje swego testamentu. Ostatnia, zaktualizowana, jest datowana na 15 lutego 2012 r., została napisana tuż przed poważną operacją. Niecały rok później – 23 stycznia 2013 r. kard. Józef Glemp odszedł do Pana. Od jego śmierci mijają właśnie cztery lata

Bywa niekiedy w historii ludzi i narodów, że czyjś testament ma charakter osobnego niemal utworu, przesłania dla potomnych. Tak było chociażby w przypadku św. Jana Pawła II. Jego zapiski składające się na tzw. Ostatnią wolę, sukcesywnie aktualizowane, urosły już do rangi symbolu i zostały nawet wydane jako osobny tekst Papieża Polaka. A dziś dla wielu mogą nawet stanowić formę rekolekcji.

Testament kard. Glempa ma podobny charakter i wykracza daleko poza zwykłe dyspozycje dotyczące tylko losów rzeczy, które były jego własnością. Dlatego zresztą kiedy kard. Kazimierz Nycz czytał jego fragmenty na pogrzebie Prymasa, był wyraźnie wzruszony, a na zakończenie powiedział: „Taki właśnie był nasz Ksiądz Prymas!”.

Jaki zatem był kard. Józef Glemp w świetle swego testamentu?

Reklama

Dziękuję moim Rodzicom...

Przede wszystkim kard. Glemp bardzo wyraźnie zdawał sobie sprawę ze swojej choroby. Wiedział, że jest ona śmiertelna, stąd początkowy zapis, że dokument jest sporządzany po raz kolejny, tym razem „na kilka dni przed trudną operacją i ewentualnym leczeniem”. Sama choroba jednak nie jest tematem rozważań Księdza Prymasa, widać raczej ufne zdanie się na wolę Bożą. I akceptację faktu, że to Bóg decyduje o wszystkim. W Księdzu Prymasie nie ma buntu. Jego miejsce zajmuje – paradoksalnie, jak mogłoby się wydawać – dziękczynienie.

Ksiądz Prymas pisze: „Najpierw dziękuję za łaskę wiary i skutki z niej płynące, które mnie, niegodnego, doprowadziły do przejęcia sukcesji prymasowskiej po Słudze Bożym, Prymasie Tysiąclecia, Stefanie Wyszyńskim”. Od razu widać zarazem, że to tekst mocno osadzony w „kościelności”. Sam Prymas mówił zresztą o sobie, że „jest człowiekiem kościelnym”.

Kard. Glemp z wdzięcznością i sentymentem już na samym początku wspomina lata dziecinne i dom rodzinny w Rycerzewie na swych ukochanych Kujawach: „Dziękuję moim pobożnym Rodzicom za dar życia i za budzenie ideałów, które pozwoliły dążyć do wydobycia się z biedy”.

Jeśli ktoś znał Księdza Prymasa osobiście, wie, jak bardzo szczere i ważne były to słowa. Pochodził bowiem ze stosunkowo ubogiej, wiejskiej rodziny, doskonale wiedział, czym jest głód (dorastał w latach 30. XX wieku), i do końca życia czuł zapach chleba, który raz w tygodniu piekła jego matka i którego nawet kromka nie mogła się zmarnować; albo smak mącznych zacierek na mleku, które jako chłopiec całymi latami jadł na śniadanie. Doceniał wysiłek matki. „Zapamiętałem ją jako kobietę świętą, stojącą w fartuchu, przy piecu w kuchni. Całe życie z oddaniem zajmowała się domem”– powiedział mi kiedyś w wywiadzie.

Ideały, o których wspomina w testamencie kard. Glemp, to m.in. tradycje patriotyczne, miłość do literatury i narodowej historii, wpajana mu przede wszystkim przez ojca, uczestnika powstania wielkopolskiego i wojny polsko-bolszewickiej 1920 r. „Pamiętam, że w sieni wisiały szabla i czapka żołnierska. Ojciec miał też pistolet. Przechowywał w domu również ordery i medale wojskowe, wśród nich Krzyż Walecznych” – opowiadał Ksiądz Prymas, gdy pytałam go o to, jak zapamiętał swego ojca. Nie wiedziałam wtedy, że te słowa znajdą odzwierciedlenie w testamencie...

Uwagę zwraca też użyte w dokumencie określenie rodziców jako „pobożnych”. Wcześniej kard. Glemp wiele razy podkreślał, że zarówno jego matka, jak i ojciec oraz rodzeństwo funkcjonowali na co dzień w rytmie życia religijnego i kościelnego, a wiara była czymś naturalnym. „Kiedy poznawałam wiarę? To tak jakby zapytać, kiedy poznawałem matkę i ojca. Ja po prostu z nich wyrastam i rosnę ich obecnością, żyję ich wiarą, mówię takim językiem, jakim oni mówią. Podobnie Boga poznawałem już wtedy, gdy uczyłem się znaku krzyża, gdy zaczynałem odmawiać pacierz, czytać Pismo Święte, poznawać wspólnotę Kościoła”.

Na Jasnej Górze uczyłem się kochać Polskę...

Osobną część testamentu kard. Glemp poświęca Jasnej Górze. Czytamy bowiem: „W mojej posłudze Prymasowskiej osobne miejsce zajmuje Jasna Góra i wszystkie formy czci dla Bogurodzicy tam podejmowane”. Ksiądz Prymas określa to miejsce jako „narodowe sanktuarium” i wyraża wdzięczność ojcom paulinom za ich pracę.

Kard. Glemp podkreśla też, że słowa prymasa wypowiadane właśnie ze Szczytu Jasnogórskiego miały wyjątkowy charakter i że to właśnie prymas powinien z tego miejsca przemawiać do narodu. „(...) Głoszenie Słowa Bożego na Jasnej Górze należy do religijnej tradycji Prymasów w posłudze Ludowi Bożemu w Polsce. Moją wielką radością było głosić Ewangelię na «Wałach» Jasnogórskich (...). Na Jasnej Górze uczyłem się kochać Polskę i rozumieć jej dzieje w łaskawej Opatrzności Boga”. Że tak rzeczywiście było – widać po całym długim sprawowaniu funkcji przez prymasa Glempa. Jego homilie, choćby te z 3 maja czy z 15 sierpnia, nawiązywały do tradycji patriotycznych i stanowiły ważny głos Kościoła w moralnej i etycznej ocenie bieżących wydarzeń społeczno-politycznych.

Są też fragmenty, w których Ksiądz Kardynał dziękuje duchownym, którzy przeżyli obozy koncentracyjne: „Oni emanowali dojrzałym spojrzeniem na świat przez Boga stworzony i jego rozwój” – napisał. Wyraził specjalne dziękczynienie dwóm osobom: prymasowi Wyszyńskiemu i Janowi Pawłowi II, którzy kształtowali jego duchowość.

Nie mogło w testamencie kard. Józefa Glempa zabraknąć miejsca dla Polaków za granicą. To ukochana Polonia bowiem zajmowała w sercu Prymasa miejsce szczególne. Odwiedzał Polaków na całym świecie, na wszystkich kontynentach, i tak chętnie się z nimi spotykał. Dlatego napisał o nich: „Ich miłość do Polski niekiedy może nas zawstydzać, a oczekiwanie, że «Polska będzie Polską», jest potężne”.

Gdy życie zbliża się do pełni lat...

Jeszcze jedno wydaje się ważne: dokument ten wyraźnie pokazuje, jak niewiele dóbr materialnych posiadał kard. Glemp i jak bardzo nie przywiązywał do nich wagi.

Aby nie sprawiać nikomu kłopotu, sporo rzeczy rozdał sam, jeszcze za życia. Napisał: „Część pamiątek i ofiarowanych przedmiotów, jakie otrzymałem podczas nawiedzania wspólnot religijnych w Polsce i na świecie, przekazałem do Archidiecezjalnego Muzeum w Gnieźnie. Część pamiątek znajduje się w Izbie Pamięci w szkole w Kościelcu Kujawskim. Najcenniejsze przedmioty przekazuję jednak do Instytutu Prymasa Józefa Glempa w Inowrocławiu”. To miasto bowiem – Inowrocław – było Księdzu Kardynałowi szczególnie bliskie. Tam się urodził, tam chodził do szkoły, do Liceum im. Jana Kasprowicza, najstarszego na Kujawach, słynnego „Kaspra”, z którym przez całe życie był silnie związany. Tam poznał szkolnych przyjaciół, z którymi co roku regularnie się spotykał, tam wreszcie uprawiał swój ukochany sport! – pchał kulą, rzucał oszczepem, rozgrywał mecze piłkarskie. W Inowrocławiu także został ochrzczony, a potem służył do Mszy św. jako ministrant. Nic więc dziwnego, że to właśnie miasto lat dziecinnych kard. Józefa Glempa stało się „świątynią” pamiątek po nim: zdjęć, rękopisów, kazań, książek, niekiedy z dedykacjami. Dobitnie mówił o tym Ksiądz Prymas, gdy w inowrocławskiej świątyni odprawiał Mszę św. z okazji swoich 80. urodzin: „Gdy życie zbliża się do naznaczonych przez Boga pełni lat, ludzie najchętniej wracają do okolic, gdzie rozpoczęło się ich życie. Inowrocław to miejsce, w którym przyszedłem na świat. Stąd dane mi było, jak przez okno, spozierać na krainę Kujaw, poznawać ludzi i Boga (...)”.

Jakże wymowne i mocne są słowa określające prywatny dobytek kard. Glempa: „Po mojej śmierci sutanny, ubrania liturgiczne, odzież i bielizna – proponuję, aby przeszły do rozrządzenia przez Siostry Elżbietanki”. Prymas Polski, przez 25 lat lider Kościoła w Polsce, arcybiskup gnieźnieński i warszawski, przewodniczący Konferencji Episkopatu, kard. Józef Glemp w swoim testamencie wydaje dyspozycje dotyczące swojego osobistego „majątku”: sutanny, butów, koszuli, piżamy – bo do tego sprowadzało się to przecież w praktyce. Widać tu ogromną pokorę Księdza Prymasa i jego stosunek do życia.

Lektura testamentu prymasa Glempa nieuchronnie prowadzi do wniosku, że rozlicza się on również z sobą samym: „Gorąco przepraszam wszystkich braci i siostry w Chrystusie za przykrości wyrządzone brakiem należnej miłości. Nie zawsze potrafiłem docenić wysiłki i poświęcenie wielu. Żałuję za słowa pochopnej krytyki, za zaniedbania i słabości”.

Na koniec kard. Glemp prosi swą najbliższą rodzinę: siostrę i braci o modlitwę za jego duszę. I powraca do podziękowań: lekarzom – za leczenie, siostrom elżbietankom – za opiekę nad nim w trudnych chwilach cierpienia i choroby, kierowcom – za wspólne przemierzanie tysięcy kilometrów.

„Niech będzie uwielbiony Bóg Ojciec w swojej Opatrzności” – tak kończy swój testament kard. Glemp. Dlatego ze spokojem mógł powiedzieć przed odejściem: „Bardzo chętnie umrę!”.

* * *

Milena Kindziuk
adiunkt w Instytucie Edukacji Medialnej i Dziennikarstwa Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, autorka biografii kard. Józefa Glempa pt. „Ostatni taki prymas”

Tagi:
kard. Józef Glemp

Kard. Nycz: kard. Glemp podejmował mądre i radykalne kroki

2019-01-24 12:44

Gość Warszawski, archwwa.pl, lk / Warszawa (KAI)

Żył w niezwykle ciekawych czasach. Zmieniało się radykalnie otoczenie zewnętrze jego funkcji prymasowskiej, zmieniała się także sytuacja wewnątrz Kościoła. Wszystko to wymagało mądrych i radykalnych kroków i on je podejmował - mówił o kard. Józefie Glempie jego następca w archidiecezji warszawskiej kard. Kazimierz Nycz w środę podczas wieczornej Mszy św. w 6. rocznicę śmierci prymasa Polski.

Piotr Drzewiecki

W intencji kard. Józefa Glempa modlili się mieszkańcy stolicy w w warszawskiej bazylice archikatedralnej. W jej podziemiach znajduje się grób śp. prymasa Polski.

Eucharystię koncelebrowali m.in. bp Wiesław Lechowicz, delegat Konferencji Episkopatu Polski ds. duszpasterstwa emigracji polskiej oraz biskupi pomocniczy archidiecezji warszawskiej: Rafał Markowski i Piotr Jarecki.

Metropolita warszawski przypomniał, że jego poprzednik na urzędzie arcybiskupa warszawskiego "żył w niezwykle ciekawych czasach". - Zmieniało się radykalnie otoczenie zewnętrze jego funkcji prymasowskiej, przewodniczącego Episkopatu Polski, a przede wszystkim arcybiskupa Warszawy, a przedtem także Gniezna. Zmieniała się także sytuacja wewnątrz Kościoła. Wszystko to wymagało mądrych i radykalnych kroków i on je podejmował - mówił kard. Nycz.

W Mszy św. uczestniczyli m.in. rektorzy i wykładowcy Wyższego Metropolitalnego Seminarium Duchownego w Warszawie oraz Archidiecezjalnego Seminarium Misyjnego „Redemptoris Mater”, a także przedstawiciele innych stołecznych uczelni, zgromadzeń zakonnych, katolickich stowarzyszeń i wspólnot.

- Wasza obecność świadczy o tym, ile ważnych dzieł prowadził, za ile spraw brał odpowiedzialność, ile rzeczy stworzył. Troska o kapłanów, zgromadzenia zakonne, dwa seminaria duchowne, o katechizację, duszpasterstwo w parafiach - wyliczał kardynał. - Za to wszystko chcemy Panu Bogu podziękować, a równocześnie prosić, by miłosierny Pan przyjął go do swojej chwały i nagrodził jego doczesne, wcale niełatwe życie – podkreślił metropolita warszawski.

Kard. Nycz zaznaczył też, że kard. Józef Glemp „z wielką godnością służył sprawom publicznym, w których po części czuł się mediatorem, bojąc się bardzo, żeby w Polsce nie stało się coś złego, nie polała się krew”. - Z perspektywy lat trzeba przyznać mu rację. W tamtych problemach był naszym przewodnikiem, a przy tym był ciepłym, dobrym człowiekiem, księdzem, biskupem, kardynałem i prymasem Polski – dodał metropolita.

Kard. Józef Glemp urodził się w Inowrocławiu 18 grudnia 1929 r. w rodzinie robotniczej. Po maturze wstąpił do Prymasowskiego Wyższego Seminarium Duchownego w Gnieźnie. Święcenia kapłańskie przyjął w 1956 r. W 1967 r. został osobistym sekretarzem prymasa Stefana Wyszyńskiego.

W marcu 1979 został biskupem diecezji warmińskiej, sakrę przyjął z rąk prymasa Stefana Wyszyńskiego. Po jego śmierci w maju 1981 został arcybiskupem warszawskim i gnieźnieńskim oraz prymasem Polski.

W 1983 r. otrzymał godność kardynała. Jako ostatni z prymasów przez wiele lat łączył funkcję metropolity warszawskiego i gnieźnieńskiego z funkcją przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski. Jako opiekun polskiej emigracji odwiedzał Polonię na całym świecie.

W 2007 r. kard. Glemp przeszedł na emeryturę. Decyzją papieża Benedykta XVI tytuł prymasa zachował do 80. roku życia, czyli do 2009 r. Zmarł 23 stycznia 2013 r. w Warszawie w wieku 83 lat. Został pochowany w kryptach archikatedry warszawskiej.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Abp Jędraszewski: znowu nam trzeba bronić Polski i Europy

2019-09-17 11:41

Archidiecezja krakowska / Kraków (KAI)

Jesteśmy w obliczu nowych wyzwań, trudności i zagrożeń. Nie tyle politycznych, co kulturowych. Znowu nam trzeba bronić Polski i Europy - powiedział metropolita krakowski abp Marek Jędraszewski w Katedrze na Wawelu podczas Mszy św. sprawowanej w 80. rocznicę agresji sowieckiej na Polskę.

Joanna Adamik/archidiecezja karkowska

W homilii hierarcha przypomniał, że 17 września 1939 dokonał się IV rozbiór Polski. Ambasador RP w Moskwie Wacław Grzybowski został pilnie wezwany do moskiewskiego Komisariatu Spraw Zagranicznych, gdzie odczytano mu uzgodnioną wcześniej z Niemcami notę dyplomatyczną, w której Związek Sowiecki uzasadniał swoją agresję na Polskę z powodu „rozpadu państwa polskiego”, a tym samym konieczności „wzięcia pod swoją opiekę” Ukraińców i Białorusinów.

Ambasador Grzybowski wykazał kłamliwość przytoczonej argumentacji - mówił metropolita - mając świadomość, że rząd polski przygotowuje się do dalszych walk i czeka na obiecaną pomoc ze strony Francji i Anglii. Dodał również, że działania Sowietów są złamaniem paktu o nieagresji.

Wobec braku jednoznacznego rozkazu Wodza Naczelnego, niektóre polskie oddziały podjęły heroiczną walkę, inne poddały się. Rosja sowiecka i III Rzesza podpisały 28 września tzw. traktat o granicach i przyjaźni, zwany też drugim paktem Ribbentrop-Mołotow, przypieczętowując tym samym IV rozbiór Polski. W konsekwencji Armia Czerwona wzięła do niewoli 250 tys. żołnierzy.

– Długo trzeba było czekać w Polsce, by o tych tragicznych wydarzeniach mówić otwarcie - przypomniał abp Jędraszewski. - Dopiero po 1990 r. na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie pojawiła się tablica z napisem: „Obrona granicy wschodniej RP 17 IX – 1 X 1939”. Rozważamy tę tragedię i wsłuchujemy się w głos Chrystusa z dzisiejszej Ewangelii, który lituje się nad płaczem matki: „Na widok [matki, której jedyny syn umarł,] Pan użalił się nad nią i rzekł do niej: «Nie płacz!»”.

Arcybiskup zaznaczył, że choć Polacy płakali nad losem oficerów, żołnierzy i ich rodzin, to nigdy nie poddali się i nie zrezygnowali z dążenia do wolności. - Te straszliwe wydarzenia – 1 i 17 września 1939 r. - nie złamały polskiego ducha, ponieważ wierzono w Boga. Polska, katolicki kraj wydany na łup bezbożnych systemów totalitarnych, nie złamała się, trwając w swoim oporze i przekonaniu, że Bóg użali się na jej losem i że Polska zmartwychwstanie na nowo - mówił abp Jędraszewski.

Przypomniał następnie o długiej drodze Polaków do wolności - przez bitwę o Anglię, Tobruk, Monte Cassino, Powstanie Warszawskie, a po 1945 r. w trakcie powstawania Solidarności i stan wojenny. - Ostatni żołnierze sowieccy opuścili Polskę w dniu symbolicznym, 16 września 1992 r., po 53 latach okupacji. Ale Polska przetrwała dzięki swojej kulturze budowanej na chrześcijańskich wartościach, umacniających jej tożsamość, dających siłę z pokolenia na pokolenie - stwierdził metropolita krakowski.

Na zakończenie arcybiskup zaznaczył, że przed współczesną Polską stoją jednak nowe zadania. – Jesteśmy w obliczu nowych wyzwań, trudności i zagrożeń. Nie tyle politycznych, co kulturowych. Znowu trzeba nam bronić Polski i Europy, a także wracać do fundamentów prawdziwego autentycznego humanizmu, które zawsze były naszą ostoją. Zrąb tego humanizmu tworzą cztery słowa: Bóg, osoba ludzka, rodzina, naród - powiedział.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Patriarcha Bartłomiej u papieża

2019-09-17 17:09

vaticannews.va / Watykan (KAI)

W południe Ojciec Święty spotkał się z ekumenicznym patriarchą Konstantynopola, duchowym zwierzchnikiem Kościołów prawosławnych.

Massimo Finizio / pl.wikipedia.org

Bartłomiej gości w Rzymie w związku z międzynarodowym kongresem na Papieskim Instytucie Wschodnim, którego sam jest absolwentem. Tematem kongresu jest prawo kanoniczne Kościołów wschodnich.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem