Reklama

Cień Piłsudskiego

2017-11-08 11:46

Witold Dudziński
Edycja warszawska 46/2017, str. 6

Artur Stelmasiak
Kazimierz Sosnkowski

Rankiem 10 listopada 1918 r. zwolniony przez Niemców z Magdeburga Józef Piłsudski nie wracał do Warszawy sam. Towarzyszył mu wieloletni współpracownik, który był zawsze w cieniu Marszałka.

Tamten i kolejne oraz poprzednie dni były w historii Polski tak ważne, że musiały obrosnąć legendami i mitami: Rzeczpospolita odzyskiwała niepodległość po 123 latach niewoli. Nie rugowano z nich Kazimierza Sosnkowskiego, ale w opowieściach o pamiętnym listopadzie sprzed 99 lat, wiele miejsca dla niego nie było. Postać, osobowość i mit Marszałka nie pozwalały na zbyt wiele uwagi dla wielu ważnych postaci, nie tylko dla jego wieloletniego współpracownika i zastępcy.

Triumfalny wjazd

Gdy 10 listopada rano zwolniony z więzienia w Magdeburgu Józef Piłsudski wracał do Warszawy pociągiem z Berlina, na Dworcu Warszawsko-Wiedeńskim, tonącym we mgle, czekała na niego jedynie niewielka grupa ludzi, a nie – jak chciała potem legenda – tłum rozentuzjazmowanych warszawiaków.

Na dowód na triumfalny wjazd, ówczesna prasa pokazywała zdjęcia z powitania Piłsudskiego przyjeżdżającego do Warszawy... dwa lata wcześniej. Na peronie, w miejscu dzisiejszego ronda Dmowskiego, znajdowali się wówczas tylko jego najbliżsi współpracownicy m.in. z Polskiej Organizacji Wojskowej i wysłannicy Rady Regencyjnej.

Reklama

– Jestem gotowy do podjęcia zadań, jakie mnie czekają – miał powiedzieć Piłsudski przed wysłuchaniem raportu Witold Koca, komendanta POW. Piłsudski przywitał się z księciem Zdzisławem Lubomirskim, członkiem Rady Regencyjnej, który miesiąc wcześniej ogłosił polską deklarację niepodległości, rotmistrzem Rostworowskim, jego adiutantem i prezydentem stolicy Piotrem Drzewieckim.

Niemniej informacja o przyjeździe Komendanta rozeszła się błyskawicznie po Warszawie. Pod dom na ul. Moniuszki, gdzie miał zamieszkać, schodziły się tłumy. Ledwo się ulokował, a już zaczęły przybywać do niego kolejne delegacje.

Osobisty urok

Nikt za bardzo wtedy, a szczególnie potem nie zwracał uwagi na towarzyszącego mu Kazimierza Sosnkowskiego. Tymczasem Sosnkowski był przy Piłsudskim niemal bez przerwy od wielu miesięcy. Zanim wspólnie zajęli kwartał w twierdzy w Magdeburgu, działy się rzeczy, o których potem czytało się z wypiekami na twarzy.

Sosnkowski poznał Piłsudskiego kilkanaście lat wcześniej, gdy wstąpił do PPS i jej Organizacji Bojowej. Postać starszego o 18 lat działacza wywarła na nim wielkie wrażenie. „Osobisty urok Piłsudskiego, czar jego płomiennego słowa i siła argumentacji, miłość Polski, idealizm społeczny, poczucie tradycji i godności narodowej, wszystko to wywarło na mnie wrażenie porywające” – pisał po latach.

Bliżej współpracowali po powołaniu Związku Walki Czynnej, która tworzył Sosnkowski, i Związku Strzeleckiego. W zreorganizowanym w 1912 r. Związku komendantem głównym był Piłsudski, jego zastępcą – Sosnkowski.

Zastępca Komendanta

Po wybuchu I wojny światowej, Sosnkowski koordynował mobilizację organizacji strzeleckich, Odprawił wymarsz Pierwszej Kompanii Kadrowej, która została przekształcona w 1. pułk strzelców, potem w 1. pułk Legionów Polskich i w I Brygadę Legionów Polskich. Kazimierz Sosnkowski został zastępcą komendanta Józefa Piłsudskiego, jak również szefem jego sztabu.

Kilkakrotnie z powodzeniem zastępował w dowodzeniu brygadą nieobecnego Piłsudskiego. Do pierwszego takiego przypadku doszło w połowie sierpnia 1914 r., gdy pod Kielcami legioniści po raz pierwszy starli się z Rosjanami.

Gdy jesienią 1916 r. Józef Piłsudski, w proteście wobec uchylania się przez Niemców i Austriaków od deklaracji na temat przyszłego statusu ziem polskich, złożył rezygnację ze stanowiska dowódcy I Brygady i z Legionów. Zastąpił go, na jego rozkaz, Sosnkowski (szybko zresztą został przez Austriaków zdymisjonowany). Po tzw. kryzysie przysięgowym, w lipcu 1917 r. obaj zostali aresztowani przez Niemców i uwięzieni w Magdeburgu.

Gdy w Niemczech wybuchła rewolucja, a cesarz Wilhelm II uciekł do Holandii, Piłsudski z Sosnkowskim zostali uwolnieni. Traktowani przez Niemców z wielką kurtuazją, przez Berlin wrócili do Warszawy.

Pan sytuacji

Rada Regencyjna początkowo przewidywała dla Piłsudskiego funkcję ministra spraw wojskowych w gabinecie endeckiego premiera Józefa Świeżyńskiego. Sam zainteresowany nic o tym nie wiedział. Jeszcze w Magdeburgu przyniesiono Piłsudskiemu niemiecką gazetę, gdzie ukazała się jego fotografia, jako szefa tego resortu.

Józef Świeżyński powołany został na premiera przez Radę Regencyjną jeszcze 23 października 1918 r. Szybko podjął działania zmierzające do utrwalenia ogłoszonej 7 października niepodległości, m.in. uczestniczył w organizacji sił zbrojnych.

Jednak brak powodzenia różnych jego działań (m.in. bezskutecznie zabiegi o uwolnienie), brak poparcia nawet wśród działaczy narodowych, konflikt z Radą Regencyjną, lewicą i próba przejęcia władzy na własnych warunkach – uznana przez Radę Regencyjną za zamach stanu – zakończył się jego dymisją.

Na polu bitwy pozostawał już tylko Piłsudski. Choć nie od razu. Gdy wrócił do Warszawy, w imieniu lubelskiego Tymczasowego Rządu Ignacy Daszyński zaoferował mu naczelne dowództwo wojskowe. Piłsudski jednak odmówił. To on czuł się panem sytuacji. I tak rzeczywiście było.

Kilka dni później Rada Regencyjna, zdając sobie sprawę, że tylko Piłsudski jest zdolny do sprawowania rządów, przekazała mu całą władzę i rozwiązała się. Rozwiązaniu uległ też rząd lubelski. Zakulisowe rozmowy na ten temat toczyła się w tymczasowym mieszkaniu Komendanta przy ul. Moniuszki 2a. Tylko częściowo uczestniczył w nich Sosnkowski.

Generał brygady

O ile Piłsudski od razu włączył się w negocjacje polityczne, a za chwilę w kierowanie procesem odzyskiwania niepodległości i stanął na jego czele, to Sosnkowski koncentrował się na tworzeniu Wojska Polskiego, stopniowo zajmując w nim coraz wyższe stanowisko. Początkowo realizował doraźne zadania zlecane przez Piłsudskiego, a jednym z pierwszych było doprowadzenie do niełatwej neutralizacji niemieckiej załogi garnizonu warszawskiego, zachowującego się agresywnie wobec Polaków. Doprowadził do podpisania umowy z niemiecką Radą Żołnierską o rozbrojeniu i odtransportowania Niemców z Warszawy i Łodzi.

Jeszcze w listopadzie 1918 r. Sosnkowski został mianowany dowódca Okręgu Generalnego Warszawa WP i awansowany na stopień generała brygady (generała podporucznika). Jego pierwszymi zadaniami było tworzenie nowych formacji wojskowych i zabezpieczenie stolicy przed zakusami różnych sił politycznych, zwłaszcza komunistów, które chciały dokonać zamachu stanu.

Jedyny kandydat

W odrodzonej Rzeczypospolitej kilkakrotnie miał zajmować stanowisko ministra obrony (spraw wojskowych), a podczas wojny polsko-bolszewickiej kierował nie tylko resortem, ale i obroną Warszawy. Piłsudski miał do Sosnkowskiego na tyle zaufania, by w poufnej rekomendacji dla prezydenta uznać generała za jedynego, oprócz Rydza-Śmigłego, kandydata na funkcję naczelnego wodza w razie wybuchu kolejnej wojny.

Tej oceny nie zmieniła nieudana próba samobójcza Sosnkowskiego. W dniach zamachu majowego – kiedy Piłsudski nie wtajemniczył swojego wiernego zastępcy w plany przewrotu, a on miał wybierać między lojalnością wobec prawowitego rządu, a sprawcą zamachu – strzelił sobie w serce. Mimo tej chwili słabości, Marszałek miał mu ufać do końca swoich dni.

Tagi:
Kazimierz Sosnkowski

Bohaterski generał

2018-11-14 11:43

Ks. Adam Stachowicz
Edycja sandomierska 46/2018, str. VI

Szkoła w Antoniowie od 4 lat nosi imię gen. Kazimierza Sosnkowskiego. W 100-lecie odzyskania niepodległości społeczność szkolna, a także okoliczni mieszkańcy modlitwą oraz odsłonięciem i poświęceniem pomnika uczcili bohatera walk niepodległościowych

Ks. Adam Stachowicz
Przed budynkiem szkoły w Antoniowie stanął monumentalny pomnik gen. Kazimierza Sosnkowskiego

Jak zauważył dyrektor szkoły i jednocześnie pomysłodawca przedsięwzięcia Tadeusz Stopyra: – W 2014 r. naszej szkole zostało nadane imię gen. Kazimierza Sosnkowskiego. Generał w 1938 r. wmurowywał kamień węgielny pod budynek naszej szkoły. Od nadania imienia rozwijał się pomysł postawienia pomnika. Przed dwu laty zawiązany został komitet jego budowy z myślą o upamiętnieniu 100. rocznicy odzyskania niepodległości. Generał jest postacią wiodącą na tym pomniku jako symbol tych, którzy walczyli o Polskę, o niepodległość, ale trochę zostali zapomniani – zaznacza dyrektor placówki.

Uroczystości patriotyczne rozpoczęły się w świątyni parafialnej w Pniowie. Zebranych powitał proboszcz ks. Marek Mazur. Eucharystii przewodniczył bp Edward Frankowski, modląc się wraz z kapłanami z dekanatu. W liturgii, oprócz społeczności szkolnej i parafialnej, uczestniczyła Kompania Honorowa wystawiona przez 3. Batalion Inżynieryjny z Niska, przedstawiciele lokalnych władz samorządowych, harcerze i liczne poczty sztandarowe.

Prawdziwy patriotyzm

W homilii ks. Piotr Tylec podkreślał: – 11 listopada każdego roku przeżywamy rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości po 123 latach niewoli. W tym roku rocznica szczególna, bo dokładnie 100 lat temu miało miejsce to jakże ważne dla naszej historii narodowej wydarzenie. Niepodległość naszej Ojczyzny nie rodziła się jednak tylko w ówczesnej przestrzeni geopolitycznej, ale zabiegali i walczyli o nią konkretni ludzie, a wśród nich Kazimierz Sosnkowski, którego pomnik chcemy dziś poświęcić i odsłonić. Jego przykład jest nam dzisiaj potrzebny! We współczesnej Polsce coraz mniej jest prawdziwych patriotów. Nie tych, którzy patriotami mienią się od uroczystości do uroczystości, od wiecu do wiecu, ale tych którzy miłują swoją Ojczyznę wierną, codzienną służbą. Na nic się nie przyda rocznica 100-lecia odzyskania niepodległości, jeżeli nie zapali w nas ducha prawdziwego patriotyzmu! Pozostanie po niej kilka publikacji, pomników i tablic, które szybko przykryją się patyną obojętności – zaznaczał kaznodzieja.

Poświęcenie

Po Mszy św. zebrani przemaszerowali przed budynek szkoły. Tu uroczystość rozpoczęło podniesienie flagi państwowej oraz odegranie Mazurka Dąbrowskiego. Następnie po odsłonięciu pomnika gen. Kazimierza Sosnkowskiego bp Edward Frankowski dokonał jego poświęcenia. Po okolicznościowych wystąpieniach żołnierze wystrzelili salwę honorową, a pod pomnikiem zostały złożone wieńce i wiązanki kwiatów. Ostatnia część uroczystości odbyła się w budynku szkoły na sali gimnastycznej. Młodzież w patriotycznym przedstawieniu ukazała losy rozdartej i jednoczącej się Ojczyzny. Miłym akcentem końcowym był majestatycznie wykonany Polonez.

Życie dla Ojczyzny

Kazimierz Sosnkowski w działalność niepodległościową zaangażował się już w 20. roku życia, w 1905 r. Rok później spotkał Józefa Piłsudskiego, z którym był związany przez długie lata. Już w sierpniu 1906 r. przeprowadził akcję zbrojną, która przeszła do historii pod nazwą krwawej środy, podczas której rozbił kilka posterunków policji. W wyniku tej akcji Rosjanie wycofali się na kilka dni z Warszawy. Była to pierwsza większa polska akcja zbrojna po powstaniu styczniowym.

Następnie angażował się w działalność Związku Strzeleckiego, gdzie był najbliższym współpracownikiem Piłsudskiego. Na bazie tej organizacji powstała Kompania Kadrowa, która dowodzona przez Piłsudskiego i Sosnkowskiego wyruszyła z Krakowa do Kielc z zamiarem walki z Rosją o niepodległą Polskę. Miało to miejsce w nocy z 5 na 6 sierpnia 1914 r. Sosnkowski był jednym z głównodowodzących w I Brygadzie Legionów, gdzie dowodził w największej bitwie Legionów pod Kostiuchnówką w dniach 4-6 lipca 1916 r. W pierwszym dniu bitwy wraz z Piłsudskim stali na pierwszej linii w huraganowym ogniu artylerii.

Od lipca 1917 r. ci dwaj wielcy Polacy zostali uwięzieni przez Niemców w twierdzy magdeburskiej ze względu na odmowę współdziałania z państwami centralnymi. Po zakończeniu I wojny światowej i odzyskaniu przez Polskę niepodległości zajął się organizacją armii dla wskrzeszonego państwa. Zwiększył on liczbę żołnierzy ze 100 tys. na przełomie 1918/1919 do blisko miliona w 1920 r. Często mówi się, że głównym strategiem i architektem zwycięstwa Polski w wojnie polsko-radzieckiej w 1920 r. był Piłsudski, ale to właśnie Sosnkowski wykuł miecz, który w rękach Piłsudskiego okazał się zwycięskim orężem.

Warte podkreślenia jest to, że gen. Sosnkowski nie przegrał żadnej bitwy, przez co okazał się utalentowanym dowódcą. W latach 20-tych i 30-tych XX wieku pracował głównie w ministerstwie spraw wojskowych i Generalnym Inspektoracie Sił Zbrojnych. Podczas kampanii wrześniowej w 1939 r. brał udział w obronie Lwowa, gdzie również w ostatnich bojach walczył z karabinem w ręku na pierwszej linii. Następnie Sosnkowski uciekł na Węgry, a później do Francji, gdzie wszedł do rządu Sikorskiego. Pełnił funkcję komendanta głównego Związku Walki Zbrojnej. Od lipca 1943 r. był naczelnym wodzem Polskich Sił Zbrojnych. Sprzeciwiał się wszelkim ustępstwom wobec sowietów, a podczas Powstania Warszawskiego zażądał pomocy od aliantów, co ostatecznie doprowadziło do jego dymisji.

Po wojnie zamieszkał w Kanadzie, podejmował próby jednoczenia polskiej emigracji. Niemal zapomnianym faktem jest to, że dzięki zabiegom Sosnkowskiego Pieśń Legionów Polskich we Włoszech, popularnie zwana Mazurkiem Dąbrowskiego, stała się hymnem Rzeczpospolitej Polskiej.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Franciszek: prawdziwym obliczem miłości jest miłosierdzie

2019-07-14 13:17

st, pb (KAI) / Watykan

Prawdziwym obliczem miłości jest miłosierdzie wobec potrzebującego - powiedział papież Franciszek w rozważaniu poprzedzającym modlitwę „Anioł Pański”, którą odmówił z wiernymi zgromadzonymi na placu św. Piotra w Watykanie.

Grzegorz Gałązka

Komentując „słynną przypowieść o «miłosiernym Samarytaninie», która była odpowiedzią Jezusa na zadane mu pytanie: „Kto jest moim bliźnim?”, papież wyjaśnił, że Jezus wybrał Samarytanina na pozytywną postać przypowieści, aby „przezwyciężyć uprzedzenia” i ukazać, że „nawet cudzoziemiec, nawet ten, kto nie zna prawdziwego Boga i nie uczęszcza do Jego świątyni, może zachowywać się zgodnie z Jego wolą, odczuwając współczucie dla potrzebującego brata i pomagając mu na wszelkie sposoby, jakimi dysponował”.

- Jezus proponuje jako wzór Samarytanina, który miłując brata jak siebie samego okazuje, że kocha Boga całym swoim sercem, całą swoją mocą, a jednocześnie wyraża prawdziwą religijność i pełne człowieczeństwo - wskazał Franciszek.

Wyjaśnił, że „to nie my, według naszych kryteriów, określamy, kto jest bliźnim, a kto nim nie jest, lecz to osoba potrzebująca musi móc rozpoznać, kto jest jej bliźnim, czyli kto jej «okazał miłosierdzie»”. - Wniosek ten wskazuje, że prawdziwym obliczem miłości jest miłosierdzie wobec potrzebującego życia ludzkiego. W ten sposób stajemy się prawdziwymi uczniami Jezusa i objawia się oblicze Ojca: „Bądźcie miłosierni, jak Ojciec wasz jest miłosierny”. W ten sposób przykazanie miłości Boga i bliźniego staje się jedyną i konsekwentną zasadą życia - podkreślił papież.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Częstochowa: otwarcie wystawy "Śladami Jezusa"

2019-07-15 19:36

B. Sz.

Bożena Sztajner/Niedziela

W dniu 15 lipca 2019 roku Częstochowie otwarta została wystawa ”Śladami Jezusa”, przedstawiająca jedną z najważniejszych historii naszej cywilizacji w taki sposób, w jaki jeszcze nigdy nie została opowiedziana.

Zobacz zdjęcia: Otwarcie wystawy "Śladami Jezusa"

Wystawa składa się z ośmiu multimedialnych sal, które pozwalają przenieść się do Jerozolimy z roku 33, aby poznać kolejne rozdziały historii Jezusa z Nazaretu w formie wciągającej opowieści.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem