Reklama

Postawimy na formację świeckich

2018-01-11 07:13

Artur Stelmasiak
Edycja warszawska 2/2018, str. IV

Artur Stelmasiak
Bp Romuald Kamiński

Artur Stelmasiak: – Ksiądz Biskup zna stolicę i diecezję warszawsko-praską. Jako były kanclerz praskiej kurii współtworzył administrację diecezjalną. Później papież Benedykt XVI w 2005 r. skierował Księdza Biskupa do pracy w rodzinne tereny diecezji ełckiej, a teraz Ekscelencja wraca do stolicy Polski. Jak Ksiądz Biskup dziś się czuje, jak w domu, czy jeszcze trochę, jak w gościach?

BP Romuald Kamiński: – Dwanaście lat to dużo czasu, ale w moim przypadku nie był to czas całkowitego odcięcia się od spraw diecezji warszawsko-praskiej. Często bywałem w Warszawie i miałem kontakt z tym, co dzieje się zarówno w stolicy, jak i w diecezji. Objęcie diecezji nie jest więc jakimś przyjściem z zaświatów. Nie mam bowiem poczucia bym wszystko odkrywał na nowo. Co więcej, gdy w październiku pierwszego dnia rozpakowałem się na Pradze i przyszedłem do biura, to miałem wrażenie jakbym nigdy z niego nie wychodził. Wiedziałem co mam robić, znałem współpracowników, struktury diecezji i parafie.

– Czyli czuje się Ksiądz Biskup jak w domu.

– Chyba tak trzeba powiedzieć, bo to określenie najlepiej oddaje moją sytuację.

– Ale również posługa w diecezji ełckiej jest cennym doświadczeniem. Wydaje mi się, że po tych 12 latach Ksiądz Biskup może spojrzeć z dystansu, świeżym okiem na sprawy Kościoła warszawsko-praskiego. Czy teraz Ekscelencja patrzy inaczej na diecezję, którą dobrze zna?

– Na pewno okres ełcki dał mi możliwość okrzepnięcia w pracy duszpasterskiej biskupa.

– W Ełku Ksiądz Biskup nauczył się być biskupem?

– To nie jest takie trudne (śmiech)... Jak się jest księdzem, to, jako biskup, pozostaje się tym księdzem, tylko ma się trochę szersze pole posługi oraz więcej obowiązków i odpowiedzialności. Ale rzeczywiście w diecezji ełckiej skupiałem się na zwykłych obowiązkach biskupa, czyli wizytowałem parafie, spotykałem się ze wspólnotami i uczestniczyłem w uroczystościach religijnych oraz patriotycznych. Tam nie było tylu ważnych instytucji centralnych, udzielania wywiadów i takiego zainteresowania mediów sprawami diecezji. Okres tych 12 lat był odskocznią od zgiełku wielkiego miasta, kiedy to mogłem wzbogacić się o doświadczenie podstawowej i najważniejszej posługi biskupa.

– Wspomniał Ksiądz Biskup o tym, że w Ełku uczestniczył także w uroczystościach patriotycznych. Ten ważny rys posługi będzie potrzebny w roku 2018, kiedy to obchodzimy 100-lecie odzyskania niepodległości Polski. W rodzinnej diecezji Ekscelencja zaangażowała się w uroczystości upamiętniające Obławę Augustowską, o której mieszkańcy Warszawy i okolic nie wiedzą zbyt wiele.

– Obława Augustowska jest mi bardzo bliska z wielu powodów. Po pierwsze wychowałem się w centrum tych terenów, które zostały brutalnie spacyfikowane latem 1945 roku. Po drugie w Obławie zginął mój dziadek ze strony mamy. Czas mojej posługi w diecezji ełckiej zbiegł się z okresem, gdy coraz głośniej zaczęto mówić o Obławie i jej ofiarach. Z jednej strony Instytut Pamięci Narodowej prowadził śledztwo, a także lokalna społeczność zaczęła organizować uroczystości patriotyczno-religijne, podczas których upamiętniamy ofiary. Na czele organizacji kultywujących pamięć historyczną o Obławie Augustowskiej stoi ks. prał.Stanisław Wysocki, który stracił w tym okresie aż troje bliskich ze swojej rodziny. O tragicznych wydarzeniach z 1945 r. dużo wiedzą mieszkańcy moich rodzinnych terenów, ale historia ta powinna być znana w całej Polsce.

– Czy ta największa zbrodnia w historii powojennej Polski zostanie kiedyś wyjaśniona?

– Ja bym powiedział, że zbrodnia już została wyjaśniona, bo wiemy o jej przebiegu bardzo dużo. Wiemy, kiedy to się stało, dlaczego doszło do tej zbrodni i kto ze strony sowieckiej brał w niej udział. Jednak nadal nie znamy miejsca pochówku ofiar Obławy Augustowskiej.

– Ksiądz Biskup w czasie II wojny światowej stracił jednego dziadka z rąk niemieckich, a drugiego po wojnie z rąk radzieckich. Dlaczego w czasach „pokoju” nadal mordowano Polaków?

– Najczęściej mówimy, że zginęli, bo byli Polakami... Ale Suwalszczyzna, ziemia augustowska, okolice Sokółki i Sejn zawsze były bardzo mocno zakorzenione w tradycji patriotycznej, narodowej i niepodległościowej. Najwidoczniej sowieccy przywódcy zdawali sobie z tego sprawę, że na tak mocnym gruncie polskości będzie im trudno wprowadzić swoje zasady i nową władzę. Doszli więc do wniosku, że teren ten trzeba spacyfikować.

– Już wiemy, że Ksiądz Biskup wywodzi się z terenów i środowiska o mocnych patriotycznych korzeniach. Ale jak to się stało, że młody Rajmund Kamiński trafił do warszawskiego seminarium duchownego przy Krakowskim Przedmieściu?

– O wstąpieniu do seminarium zacząłem coraz intensywniej myśleć w połowie szkoły średniej. Gdy rozmawiałem o tym ze swoim proboszczem z Janówki, on wspomniał o Warszawie. I tak po maturze, którą zdałem w 1975 r. w Białymstoku, przyjechałem do stolicy.

– I trafił Ksiądz Biskup do wielkiego świata.

– Ale to nie było podyktowane jakąś pychą, chęcią sławy, czy pogonią za wielkim światem. Był to przecież czas, kiedy Warszawa borykała się z problemami powołań. W innych diecezjach, gdzie chętnych nie brakowało, było przyzwolenie biskupów, aby młodzi jechali na formację kapłańską właśnie do prymasowskiej Warszawy.

– Tak było w przypadku ks. Jerzego Popiełuszki, ale także wybitny patrolog ks. prof. Józef Naumowicz pochodzi z tego samego terenu, co Ksiądz Biskup.

– Mama ks. Naumowicza pochodzi nawet z mojej parafii. Nas z północno-wschodniej Polski do Warszawy przyjechało bardzo dużo. Gdybyśmy popatrzyli na powołania warszawskie w latach 70. XX wieku, to zobaczymy, że większość kapłanów pochodzi z terenów spoza archidiecezji warszawskiej. A ówczesna diecezja łomżyńska, białostocka i podlaska stanowiły prawdziwe zaplecze w wypełnianiu seminarium przy Krakowskim Przedmieściu.

– To jest proces naturalny, bo przecież Warszawa rozbudowuje się dzięki ludziom, którzy do niej przyjeżdżają. Czy za nimi powinni podążać także „przyjezdne” powołania?

– Podobnie wygląda sytuacja, gdy wysyłamy polskich kapłanów, by otaczali opieką duszpasterską Polaków, którzy w ostatnich latach wyjechali np. na Wyspy Brytyjskie. W moich czasach do Warszawy powołania przyciągał również Prymas Polski kard. Stefan Wyszyński, który prosił innych biskupów, by pomagali w trudnej sytuacji stołecznej archidiecezji. Zresztą on sam pochodził z tej samej, co ja ówczesnej diecezji łomżyńskiej.

– A Ksiądz Biskup nie chciał wrócić w rodzinne strony?

– Po 2-3 latach pojawiała się tęsknota i wątpliwości. Zastanawiałem się, czy nie przenieść się do seminarium w Łomży. Gdy mówiłem o tym swojemu ojcu duchownemu, on szybko wybił z głowy moje rozterki. Powiedział, że na moich rodzinnych terenach jest tyle powołań, że biskupi nie wiedzą co z nimi robić, a tu w archidiecezji warszawskiej jest wiele dużych parafii, w których ciągle brakuje kapłanów do pracy.

– Diecezja warszawsko-praska także się szybko rozbudowuje. Powstają nowe osiedla, w których osiedlają się również osoby przybyłe ze wschodu Polski. Jednocześnie w diecezji brakuje „rąk” do pracy. Czy nie należy otworzyć seminarium warszawsko-praskiego na powołania z innych diecezji?

– Byłoby to całkiem naturalne. Jednak sęk w tym, że problem powołań dotyka także diecezje na wschodzie Polski, bo z tamtych terenów wielu młodych ludzi wyjechało.

– Ale jednak jest tam o wiele większy „procent księdza” na 1000 mieszkańców, niż w diecezji warszawsko-praskiej.

– To prawda, że „nasycenie” kapłanami na Wschodzie jest nadal duże i wystarczy jeszcze na wiele lat. Ale mądry biskup i gospodarz nie myśli tylko o tym, co jest tu i teraz, ale także o tym, co będzie za 20-30 lat.

– Jakie Ksiądz Biskup ma plany na najbliższe tygodnie i miesiące?

– Muszę jak najszybciej wejść w normalny tryb pracy. Z tym nie powinno być problemów, bo jak mówiłem znam diecezję i ludzi, którzy ją tworzą. Można powiedzieć, że jestem w dosyć komfortowej sytuacji.

– Diecezja i diecezjanie też są w komfortowej.

– Mam taką nadzieję... Ale wracając do planów, to zawsze bardzo ważna była dla mnie sprawa właściwej formacji wspólnoty kapłańskiej i dobrych relacji z księżmi. Diecezja jest też bardzo bogata w domy zakonne. Będę się spotykał z przedstawicielami życia konsekrowanego i zapewnię ich o swojej otwartości na ich potrzeby i propozycje. Oprócz tego bardzo ważna jest praca ze świeckimi.

– Dlaczego?

– Moim zdaniem udziału świeckich w Kościele nie możemy lekceważyć, jeżeli naprawdę chcemy troszczyć się o zbawianie ludzi. Choć duchowieństwo jest bardzo ważne i niezbędne w Kościele, to jednak księżą są maleńką cząstką pracowników tej wielkiej Winnicy Pana. Dlatego będę stawiał na formację różnych wspólnot i grup modlitewnych. Dobrze przygotowani świeccy wchodzą na te obszary i w takie społeczności, gdzie kapłan nie jest w stanie nawet zajrzeć. Świeccy mogą dotrzeć do tych środowisk i instytucji, które dla księdza są nieosiągalne. Misja i ewangelizacja Kościoła musi opierać się także świeckich.

– Na łamach „Niedzieli” wielokrotnie o tym pisaliśmy i często zastanawiam się, jak ten „świecki potencjał” powinien być wykorzystany. W cyfrach jesteśmy jednym z najbardziej religijnych narodów na świecie, ale jednocześnie mam wrażenie, że Polacy są dosyć bierni pod względem wynoszenia Ewangelii w przestrzeń publiczną.

– Ale to się poprawia i nie tracę nadziei, że będzie jeszcze lepiej. W Adwencie odwiedzałem różne parafie, by modlić się wspólnie z wiernymi na Roratach. Jak widziałem, że wcześnie rano w zwykły dzień powszedni przed świtem na Mszy św. były tłumy młodych małżeństw z dziećmi, to jestem optymistą. Przecież te rodziny z wielkiego miasta są dziś w głównym nurcie organizowania naszego życia społecznego i prowadzą sprawy naszej Ojczyzny. Oni swój dzień rozpoczynają przy ołtarzu, a chwilę później idą do swoich środowisk, do pracy. Dlatego nie widzę lepszych współczesnych apostołów od dobrze uformowanych świeckich.

– To dołożę łyżeczkę dziegciu... W ostatnich miesiącach byłem świadkiem, jak w młodych warszawskich parafiach zbierane były podpisy pod ustawą #ZatrzymajAborcję. Nie mogę zrozumieć dlaczego tak mało z obecnych na Mszach św. ludzi podpisywało się pod projektem, który ratuje życie bezbronnych i najsłabszych dzieci.

– Dlatego ja wielokrotnie mówiłem, że potrzebna jest nam lepsza i stała formacja świeckich.

– Ale znam nawet ludzi zdawałoby się uformowanych, rozmodlonych, ze wspólnot, którzy przeszli obojętnie i się nie podpisali. Nie słyszałem też o jakimś pospolitym poruszeniu we wszystkich wspólnotach i ich zaangażowaniu w toczącą się batalię o życie i zbieranie podpisów. Jeżeli ten temat jest drażliwy i kontrowersyjny nawet dla uformowanych katolików, to chyba nie jest z nami najlepiej?

– To znaczy, że jakiś element formacji świeckich źle funkcjonuje. Ludzie też mają różną wrażliwość i nie każdy element nauczania Kościoła akceptują w takim samy stopniu.

– W ostatnich latach coraz dotkliwiej w środowisku wielkomiejskim odczuwalny jest również kryzys rodziny. Nie bez znaczenia są też celowe ataki, w których usiłuje się rozmyć wizję normalnej rodziny i jej znaczenie w społeczeństwie. Jak diecezja i poszczególne parafie mogą sobie z tym radzić, aby się przeciwstawić „zachodnim trendom” społecznym?

– Tu nasza diecezja jest w wyjątkowo dobrej sytuacji, bo dziewięć lat pasterskiej opieki księdza arcybiskupa Henryka Hosera zrobiły swoje. Uważam, że jego praca w duszpasterstwie rodzin jest dziś nie do przecenienia, bo abp Hoser wprowadził swój autorski program poradnictwa, który obejmuje absolutnie najszersze spojrzenie na duszpasterstwo rodzin.

– Ale czy program sprawdzony w Afryce zadziała w stolicy Polski?

– Moim zdaniem „materiał ludzki” w Afryce pod wieloma względami był lepszy, bo nieskażony i łatwiejszy do formacji. Jednocześnie w Polsce mamy o wiele większe możliwości formacyjne, bo możemy więcej osób zaangażować w program, a do tego mamy wielu wybitnych specjalistów, których z oczywistych względów nie było w Afryce. Abp Hoser wprowadził w diecezji program dostosowany do polskich warunków, który jest wymagający zarówno dla duszpasterzy, jak i formatorów. Całym sercem będę wspierał i kontynuował ten program, bo jeżeli się w niego zaangażujemy, to wykonamy wspaniałą pracę dla rodzin z terenu diecezji, która będzie wzorcowa dla całego Kościoła w Polsce, a później może przyjdzie czas na inne państwa.

– W czasach, gdy ks. Romuald Kamiński był kanclerzem kurii warszawsko-praskiej, co niedzielę posługiwał wśród niepełnosprawnych w Międzylesiu. Jak do tego doszło?

– Można powiedzieć, że znalazłem się tam przypadkowo... Ale ja wiem, że w zamiarach Bożych nie ma przypadków. Początkowo zastąpiłem raz, drugi księdza, który nie mógł przyjechać, a później stałem się takim duszpasterzem na stałe. Wspólnie z Siostrami Misjonarkami Miłości Matki Teresy z Kalkuty jeździliśmy tam co niedzielę. Przez siedem lat przygotowywaliśmy niepełnosprawnych do Eucharystii, a później odprawiałem im Mszę św.

– I tu znowu powrócę do tematu aborcji. W Polsce obowiązuje prawo, które w brutalny sposób pozbywa się osób niepełnosprawnych, zabijając je przed urodzeniem. Pytam więc ich duszpasterza: Czy niepełnosprawni są społeczeństwu potrzebni?

– Wszystko co Pan Bóg na świat powołuje jest święte i królewskie! Na tym stwierdzeniu powinien być już koniec dyskusji. Jednak druga część tego sporu należy do nas, by ludziom wytłumaczyć niezwykłą wartość każdego życia i wyrobić w nich szacunek do niepełnosprawności.

– To dlaczego w Polsce dyskutujemy nad tym czy wolno zabijać, czy nie wolno? Dlaczego o zakazie aborcji eugenicznej mówi się, że sprawa jest „kontrowersyjna”?

– Ja się nawet denerwuje, że osoby świetnie wykształcone i na wysokim poziomie intelektualnym mają problem z obroną niepełnosprawnych dzieci. Można powiedzieć, że kwestie ochrony życia są pewną łaską zrozumienia prawdziwej rzeczywistości. Ja jeszcze raz powtórzę, że życie jest święte, bo ono jest tchnieniem samego Boga. Dlatego wszyscy jesteśmy prawdziwymi dziećmi Bożymi, a nie jakimś przypadkiem. Żaden człowiek wierzący w Boga nie może mieć „problemu” z ochroną życia, bo każda ingerencja ludzka w to życie jest otwartą walką z Bogiem Świętym.

– Jak już Ksiądz Biskup wrócił do rozpolitykowanej Warszawy, to zadam pytanie polityczne. Co by Ekscelencja poradził parlamentarzystom, którzy będą głosować nad projektem obywatelskim „Zatrzymaj Aborcję”?

– Odpowiedź wcale nie jest trudna... Posłużę się przykładem jednego z twórców Wspólnoty Europejskiej, włoskiego polityka Alcide De Gasperi. Ludzie go pytali: Alcide jak ty to robisz, że twoje słowa są takie jasnei klarowne? On nie odpowiadał tylko wyścignął z kieszeni różaniec. Zachęcam także polskich polityków, by szli śladami Alcide De Gasperi, a wszystko będzie na swoim miejscu. Sercem ich do tego namawiam, bo zwykle jest tak, że nasze pomysły bez Bożej pomocy źle się kończą.

Tagi:
wywiad bp Romuald Kamiński

Ks. Studnicki: kryzys Kościoła powinniśmy przeżywać we wspólnocie

2019-05-22 10:28

rozmawiała Maria Czerska / Warszawa (KAI)

- Nikt w Kościele nie może powiedzieć: to nie moja sprawa, to mnie nie dotyczy – podkreśla ks. Piotr Studnicki, koordynator medialny Centrum Ochrony Dziecka w rozmowie z KAI. Odnosząc się do problemu wykorzystywania małoletnich przez duchownych podkreśla, że czyny przestępców w sutannach rzucają cień na całą wspólnotę, dlatego wiernym tak bardzo potrzebne jest wyjaśnienie i głos ze strony duszpasterzy. Zwraca też uwagę, że potężny kryzys, w jakim znalazł się Kościół, to szansa na wspólnotowe i osobiste nawrócenie.

Eliza Bartkiewicz/episkopat.pl

Ks. Piotr Studnicki: – To bardzo trudny film. Bolesne są świadectwa ofiar, a sceny konfrontacji głęboko przeszywające. Jest on także zawstydzający ponieważ sprawcami tych przestępstw są księża, a wszystko działo się we wspólnocie Kościoła. Zawstydza również odpowiedź Kościoła, która - jak boleśnie obnaża film - jest niewystarczająca.

W filmie widzimy np. jak są przyjmowane przez delegatów osoby pokrzywdzone. Chociaż zgodnie z kościelnymi procedurami osoba pokrzywdzona ma prawo, aby podczas rozmowy z delegatem towarzyszył jej ktoś bliski, członek rodziny, psycholog lub prawnik, osoba towarzysząca zostaje wyproszona. Widać więc, jaki ogrom pracy przed nami, przede wszystkim, aby zmieniać świadomość i wrażliwość, i to zaczynając od pierwszego kroku, jakim jest wysłuchiwanie ofiar.

- Film wywołał ogromną dyskusję. Czy będzie ona miała przełożenie na konkretne działania Kościoła?

- – Mam wielką nadzieję, że okażą się elementami mobilizującymi nas i przyspieszającymi nasze działania na rzecz ochrony dzieci i młodzieży. Liczę, że publiczna debata wywołana filmem braci Sekielskich uwrażliwi nas na temat wykorzystania seksualnego małoletnich w Kościele i społeczeństwie.
Dyskusja wokół filmu ma ogromną wartość. Czasem pojawiają się głosy, że pokazanie zła w Kościele jest atakiem na Kościół. Przeciwnie. W kontekście skandalu wykorzystania seksualnego małoletnich przez duchownych papież Benedykt XVI powiedział, że największe prześladowania i cierpienia Kościoła nie pochodzą z zewnątrz, ale z wnętrza Kościoła. Atakiem na Kościół są przede wszystkim grzechy i przestępstwa ludzi Kościoła. Moment ujawnienia tego zła jest jakimś rodzajem błogosławieństwa. Gdy to straszne zło zostaje nazwane i potępione, mamy szanse się z nim zmierzyć i je odrzucić.
Zdaję sobie równocześnie sprawę, jak niełatwy jest to czas dla wielu osób w ten sposób skrzywdzonych. Tocząca się debata na ten temat – choć tak bardzo potrzebna – u wielu z nich boleśnie otwiera głębokie rany, które w sobie noszą. Musimy mieć tego świadomość i szukać takiego języka, by nie dodawać bólu osobom poranionym.

- Czy film i debata nie jest też szansą, pozytywnym bodźcem dla tych osób?

- – Osobom pokrzywdzonym, które swej historii nie zgłosiły jeszcze organom ścigania lub Kościołowi, może dodać odwagi, aby to uczyniły. Z wyników kwerendy przeprowadzonej przez ISKK jasno widać, że z roku na rok tych zgłoszeń jest więcej, ale dotychczas nie odnotowano jakiejś fali ujawnień, charakterystycznej przy przebiegu tego kryzysu w Kościele w innych krajach. Możemy się spodziewać, że taka bolesna fala jest dopiero przed nami.
Dlatego bardzo potrzebujemy uczyć się słuchać pokrzywdzonych, przyjmować z wdzięcznością i wspierać tych, którzy odważają się mówić o swoim cierpieniu. To wyzwanie dotyczy każdego. Szczególna odpowiedzialność spoczywa na spowiednikach, którzy są często powiernikami najgłębszych i najboleśniejszych ludzkich tajemnic. Choć sami są związani tajemnicą spowiedzi, powinni robić wszystko aby poprzez posługę sakramentalną wzmocnić i zachęcić osobę pokrzywdzoną do zgłaszania swojej krzywdy organom ścigania i Kościołowi. Przykładem może być ks. Jan Kaczkowski. Umiał dostrzec cierpienie osoby, która początkowo wcale nie miała zamiaru ujawniać swojej historii i pomógł jej opowiedzieć o swoim cierpieniu. To jest często konieczne dla rozpoczęcia procesu wewnętrznego uzdrowienia, podobnie zresztą jak fakt ukarania sprawcy.
Myślę, że w tym kontekście konieczne jest rozliczenie tych przypadków, w których pokrzywdzeni nie czuli się wysłuchani. Zgłaszali nadużycie, ale nie zostali przyjęci lub też przełożeni kościelni nie zareagowali w sposób właściwy. W filmie padają też takie zarzuty i wszystkie te sprawy muszą zostać wyjaśnione.

- Przełożeni kościelni będą musieli ponieść konsekwencje?

- – Już w 2002 r. papież Jan Paweł II wskazał, że kryzys ma dwie przyczyny. Pierwszą są przestępcze czyny duchownych względem małoletnich, a drugą – zaniedbania lub błędne decyzje przełożonych. Za opatrznościowy można uznać fakt, że ukazanie się filmu zbiega się w czasie z „Motu Proprio” papieża Franciszka. Dokument ten ustanawia precyzyjne procedury pociągania do odpowiedzialności przełożonych kościelnych, którzy wykazali się rażącymi zaniedbaniami w sprawie przypadków wykorzystywania seksualnego małoletnich przez duchownych. Papież dał więc całemu Kościołowi odpowiednie narzędzia do rozwiązania tego problemu. To będzie wymagało wielkiej mobilizacji, ale Kościół – także w Polsce – będzie się musiał do tego zastosować.

- Co myśli Ksiądz o projekcie powołania niezależnej komisji, która mogłaby się zająć zbadaniem zjawiska wykorzystywania seksualnego dzieci w Kościele?

- – Nie mam wątpliwości, że potrzebne jest otwarcie na kompetentnych ludzi świeckich, do czego zresztą zobowiązuje papież Franciszek w najnowszym dokumencie. Konieczne są też badania historyczne, wyjaśnienie spraw z przeszłości, które do dziś bulwersują opinie publiczną. To wyjaśnianie powinno być maksymalnie transparentne. Trzeba się na to zdobyć ze względu na ewentualnych pokrzywdzonych lub, jeśli oskarżenia są bezpodstawne, z uwagi na dobre imię oskarżanego. Jeśli nie zmierzymy się z niewyjaśnioną przeszłością, będzie ona rzucała cień na teraźniejszość i konsekwentnie podważała naszą wiarygodność.

- Jak wygląda obecnie w Polsce pomoc dla ofiar wykorzystania seksualnego przez duchownych? Czy Kościół ma w tym względzie jakieś systemowe rozwiązania?

- – Wytyczne przyjęte przez Kościół przewidują pomoc prawną, psychologiczna i, o ile osoba sobie tego życzy, także duchową. Musimy jednak uderzyć się w pierś i przyznać, że z realizacją bywa bardzo różnie. Są diecezje, które są lepiej do tego przygotowane, inne zdecydowanie słabiej. Nie mam wątpliwości, że potrzeba w tym względzie o wiele więcej naszej inicjatywy i zbudowania systemu bardziej kompleksowej pomocy.

- Czy możemy mówić, że Kościół znalazł się w kryzysie?

- – Zdecydowanie tak i bardzo ważne, abyśmy w Kościele nauczyli się na ten temat rozmawiać, na różnych poziomach – począwszy od hierarchii, poprzez szeregowych księży i zgromadzenia zakonne, po wiernych świeckich, których przecież obecny kryzys głęboko dotyka. Duszpasterze nie mogą ich zostawić samych. Musimy się zastanawiać, jak przejść to doświadczenie razem, we wspólnocie Kościoła. Widzę tu też rolę do odegrania dla mediów katolickich.
Prowadzone są cykle szkoleń dla księży, kleryków, katechetów, które uwrażliwiają na problem wykorzystania seksualnego nieletnich. Ta tematyka powinna być też podejmowana w parafiach, tak, by wierni mieli szansę usłyszeć podczas kazania w kościele, na czym polega problem, jak należy właściwie reagować i na czym naprawdę polega w tym kontekście dobro wspólnoty.
Otwarta rozmowa jest szczególnie potrzebna, wręcz niezbędna, w parafiach, w których doszło do dramatu wykorzystania nieletnich. Nie może być tak, że wszyscy o tym wiedzą ale panuje milczenie. Transparentna komunikacja jest niezbędna na odbudowanie zaufania. W przeciwnym przypadku ojcowie i matki będą się słusznie obawiać powierzać swe dzieci duszpasterstwu parafialnemu. I to będzie w pełni zrozumiałe. Rodzice musza wiedzieć, że ich dziecko jest bezpieczne.

- Jak my, chrześcijanie, powinniśmy przeżywać ten kryzys?

- – W obecnym kryzysie powinniśmy widzieć szansę na spotkanie z Jezusem. W historii każdego pokrzywdzonego człowiek wierzący winien dostrzec cierpienie samego Jezusa. Chrystus utożsamia się ze skrzywdzonym dzieckiem, mówiąc: „Cokolwiek uczyniliście jednemu z tych braci Moich najmniejszych, Mnieście uczynili”. Papież Franciszek wzywa nas, abyśmy w gniewie osób pokrzywdzonych dostrzegali gniew samego Boga – zranionego i sprofanowanego. Takie spojrzenie wiary służy naszemu nawróceniu.
Ten kryzys jest również szansą na oczyszczenie i umocnienie wspólnoty Kościoła. Przestępcze czyny niektórych rzuciły cień na całą wspólnotę. Nie ma się co dziwić, że to nas wszystkich dotyka i zawstydza. Nikt w Kościele nie może powiedzieć: to nie moja sprawa, mnie to nie dotyczy. W ten sposób z całym realizmem i bólem odczuwamy jak bardzo jesteśmy jednym organizmem.
W tym także powinniśmy widzieć możliwość naśladowanie Jezusa. Przecież on nie cierpiał za własne grzechy ale za grzechy nas wszystkich. Każdy uczeń Jezusa jest też powołany do takiego noszenia grzechów innych. „Jedni drugich brzemiona noście, a tak wypełnicie prawo Chrystusowe”. Do pokutowania za grzechy innych wzywa nas też Matka Boża z Fatimy. Przyjmując i nosząc z godnością osobiście niezasłużone cierpienie wstydu, mam szansę spotkać i naśladować Chrystusa.
Wreszcie, ten kryzys jest też szansą na powszechne przeoranie świadomości i wrażliwości ludzi w kwestii wykorzystania seksualnego małoletnich. Jeśli nie zwyciężą w nas mechanizmy wyparcia i nauczymy się otwarcie rozmawiać na te tematy i odważnie i bezkompromisowo zwalczać wszelkie tego rodzaju patologie, to nasze wspólnoty staną się bardziej bezpieczne dla dzieci i młodzieży. Jeśli nie zabraknie zdrowego rozsądku i dobrej woli do współpracy, to te zmiany będą dotyczyły nie tylko Kościoła, ale także całego społeczeństwa.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

15 tysięcy żołnierzy modliło się w Lourdes o pokój na świecie!

2019-05-25 21:12

Agata Pieszko

Zakończyła się 61. Międzynarodowa Pielgrzymka Wojskowa do Lourdes, podczas której 15 tysięcy żołnierzy modliło się o pokój na świecie. Pielgrzymka trwała od 17 do 19 maja, jednak grupa polskich żołnierzy, licząca 180 osób, rozpoczęła swoją podróż już 12 maja. Wśród pielgrzymów z Polski znalazła się 30-osobowa reprezentacja podchorążych z Duszpasterstwa Akademickiego „Nieśmiertelni” Akademii Wojsk Lądowych na czele z kapelanem ks. kpt. Maksymilianem Jezierskim. Żołnierze z Wrocławia połączyli się z resztą pielgrzymów w koszarach 23 Śląskiego Pułku Artylerii w Bolesławcu, skąd wyruszyli autokarem w stronę Lourdes.

Archiwum DA Nieśmiertelni

Hasem tegorocznej 61. Międzynarodowej Pielgrzymki Wojskowej były słowa „Szukaj pokoju i dąż do niego” (Ps 34, 15), przypominające o darze zgody jako bożym błogosławieństwie.

– Celem pielgrzymki była modlitwa o pokój na świecie. W tej niezwykłej modlitwie wzięło udział ok. 15 tys. żołnierzy z całego świata. Oprócz fenomenalnych duchowych przeżyć doświadczyliśmy niezapomnianej przygody związanej z poznaniem żołnierzy z innych krajów. Mogliśmy zwiedzić także wiele ciekawych miejsc. Wróciliśmy do Wrocławia umocnieni w wierze oraz z pogłębioną świadomością odpowiedzialności za utrzymanie pokoju na świecie. Zobaczyliśmy, że armie są w stanie rozmawiać ze sobą w zgodzie i walczyć razem w słusznej sprawie. Po tym wyjeździe możemy z pełnym przekonaniem powiedzieć, że jesteśmy dumni z tego, że jesteśmy żołnierzami Wojska Polskiego – mówi ks. kpt. Maksymilian Jezierski, kapelan Akademii Wojsk Lądowych

Podchorąży z Duszpasterstwa Akademickiego „Nieśmiertelni” wrócili do Wrocławia 23 maja.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Abp Jędraszewski: Twierdzenie „że cały Kościół jest zły, jest po prostu nieprawdą"

2019-05-26 14:55

BPAK / Piekary Śląskie (KAI)

Twierdzenie „że cały Kościół jest zły, jest po prostu nieprawdą, a przez to wielką krzywdą wyrządzaną ogromnej większości wspaniałych i gorliwych kapłanów” – powiedział dziś w Piekarach Śląskich abp Marek Jędraszewski. Uczestnicy corocznej pielgrzymki mężczyzn do Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej przyjęli te słowa gromkimi brawami. Metropolita krakowski podkreślił, iż o Kościele "winniśmy myśleć ze czcią – właśnie tak, jak o Matce".

Joanna Adamik

Publikujemy treść homilii abp. Marka Jędraszewskiego

Ekscelencjo, Najdostojniejszy Księże Arcybiskupie Metropolito Katowicki,

Ekscelencje, Najdostojniejsi Księża Arcybiskupi i Biskupi,

Drodzy Bracia w Chrystusowym Kapłaństwie,

Wielebne Siostry zakonne,

Czcigodne Osoby życia konsekrowanego,

Drodzy Pielgrzymi, Uczestnicy Pielgrzymki Mężczyzn i Młodzieńców do Matki Bożej Piekarskiej,

Wszyscy Drodzy memu sercu Siostry i Bracia,

1. Maryja, Matka Jezusa

Chrystus doskonale wiedział, że tuż za drzwiami Wieczernika czai się zło, kłamstwo, zdrada i przemoc. Od Wieczernika do pałacu Kajfasza było przecież nie aż tak daleko. Przed chwilą Judasz opuścił grono Apostołów i wszedł w ciemności nocy (por. J 13, 30). A Jezus, wiedząc, że jest to pożegnanie z najbliższymi, zaczął mówić o miłości. O Bogu, który jest miłością (por. 1 J 4, 8b), przezwyciężającą wszelki grzech i niewierność. I o człowieku, który jest powołany do uczestnictwa w tej Bożej miłości.

Podstawowym warunkiem tego uczestnictwa jest słuchanie słowa Bożego i jego zachowywanie (por. Łk 11, 28). „Kto pełni wolę Bożą, ten Mi jest bratem, siostrą i matką” powiedział Pan Jezus, jeszcze u początków swej publicznej działalności na palestyńskiej ziemi (Mk 3, 35). Łatwo nam sobie wyobrazić, że kiedy wypowiadał słowo „matka”, myślał o Maryi i że wtedy uczniowie wyczuli w Jego głosie szczególne ciepło i wzruszenie. Przecież jako nazaretańska dziewczyna przyjęła Go do swego dziewiczego łona, otwierając się na przedziwne działanie Ducha Świętego. Jej zawdzięczał swe człowiecze życie. Dzięki Niej stał się podobny do nas, ludzi, we wszystkim – oprócz grzechu (por. Hbr 4, 15). A przede wszystkim Jego, Jednorodzonego Syna Bożego, obdarzyła najpiękniejszą, najbardziej szlachetną, serdeczną miłością, która była przeniknięta najwyższą tkliwością. Maryja… Matka…

Drodzy Pielgrzymi!

Dziś przybywamy do Piekar Śląskich właśnie do Niej. Wpatrujemy się w Jej Święte Oblicze. Jej dłoń wskazuje na Syna, który przyszedł na świat nie po to, aby go potępić, lecz aby go zbawić (por. J 12, 47b). Na cudownym piekarskim obrazie także Pan Jezus wskazuje na swą Dziewiczą Matkę, jakby tym gestem chciał wyrazić całą swoją wdzięczność za to, że zechciała Go do Siebie przyjąć, mówiąc do Anioła Gabriela: „Niech Mi się stanie według twego słowa!” (Łk 1, 35). Wdzięczność za to, że urodziła Go w trudnych warunkach betlejemskiej groty. Że Go nam wszystkim dała. Owej cudownej nocy, gdy „nadeszła pełnia czasu” (por. Ga 4, 4), to właśnie dzięki Niej aniołowie mogli śpiewać: „Chwała Bogu na wysokościach, a na ziemi pokój ludziom Jego upodobania” (Łk 2, 24).

2. Nauczycielka miłości

Od chwili Zwiastowania, dzięki Fiat Maryi, Chrystus, Boży Syn, stał się Bratem każdego i każdej z nas. Wziął na siebie cały nasz człowieczy los – z jego trudami istnienia, dorastania, przemijania, podatności na zranienie, z jego bólem i cierpieniem. To dzięki Niej – Maryi. To dzięki Niej Bóg jest tak bliski nam – niemal na wyciągnięcie ręki. Po latach, w swoim Pierwszym Liście św. Jan Apostoł tak oto wyrazi tę prawdę: „Co było od początku, cośmy usłyszeli o Słowie życia, co ujrzeliśmy własnymi oczami, na co patrzyliśmy i czego dotykały nasze ręce – [to wam oznajmiamy]” (1 J, 1, 1).

Równocześnie uczymy się od Niej, jak kochać Chrystusa. Nasza miłość do Niego nie ma nic z czułostkowości i nie buduje się z samych tylko wzruszeń. Jest – powinna być – na wskroś przeniknięta Bożą mądrością. Sam Chrystus bardzo jasno ukazał warunki tej miłości, mówiąc do Apostołów w Wieczerniku: „Jeśli Mnie kto miłuje, będzie zachowywał moją naukę. (…) Kto Mnie nie miłuje, ten nie zachowuje słów moich” (J 14, 23a. 24). Przestrzeganie nauki Chrystusa sprawia, że stajemy się uczestnikami życia Trójcy Świętej: „Ojciec mój umiłuje go, i przyjdziemy do niego, i będziemy u niego przebywać” (J 14, 23b). Maryja niejako nawiązuje do tych właśnie słów swego Syna, mówiąc do uczniów w Kanie Galilejskiej w krótkim, bardzo po męsku brzmiącym poleceniu: „Zróbcie wszystko, cokolwiek wam [mój Syn] powie” (J 2, 5b). Jego słowo jest przecież jasne – trzeba tylko chcieć je usłyszeć. Jego słowo jest prawdziwe – bo On jest Prawdą (por. J 14, 6). Jego słowo wzywa do czynu – więc wprowadzajcie w czyn przykazania miłości. „Zróbcie wszystko!” – znaczy: wszystko bez wyjątku, nie wybierając z Ewangelii tylko tych słów, które akurat nam odpowiadają, a odrzucając to, co wymagałoby od nas trudu nawrócenia, porzucenia zła, odejścia od błędnych przyzwyczajeń i upodobań. Tylko wtedy, gdy przyjmujemy Chrystusa jako jedną i niepodzielną Prawdę, możemy doświadczyć, że Jego Ewangelia niesie z sobą prawdziwe, dogłębne wyzwolenie: „Jeżeli będziecie trwać w nauce mojej, będziecie prawdziwie moimi uczniami i poznacie prawdę, a prawda was wyzwoli” (J 8, 31b-32).

3. Matka Kościół

Mocy tej wyzwalającej prawdy doznajemy szczególnie wtedy, gdy od Chrystusa uczymy się miłości do Kościoła. Kościół bowiem był, jest i będzie Jego Oblubienicą. Jak pisze św. Paweł w Liście do Efezjan, „Chrystus umiłował Kościół i wydał za niego samego siebie, aby go uświęcić, oczyściwszy obmyciem wodą, któremu towarzyszy słowo, aby osobiście stawić przed sobą Kościół jako chwalebny, nie mający skazy czy zmarszczki, czy czegoś podobnego, lecz aby był święty i nieskalany” (Ef 5, 25b-27). Ponieważ Chrystus na krzyżu przelał za Kościół swoją krew, Kościół jest święty. Tę właśnie prawdę wyznajemy podczas każdego Credo, mówiąc: „Wierzę w jeden, święty, powszechny i apostolski Kościół”.

Dla Chrystusa Kościół jest Oblubienicą, natomiast dla nas – Matką. Mater Ecclesia –Matka Kościół. Święta Matka Kościół. Jest Matką naszą, ponieważ w chwili Chrztu świętego zrodził nas do życia wiecznego. To on dał nam łaskę wiary. To on uczy nas wzrastania w miłości do Boga i do bliźniego. To on umacnia w nas nadzieję znalezienia się ostatecznie i na wieczność całą w niebiańskim Jeruzalem. To wszystko sprawia, że o Kościele winniśmy myśleć ze czcią – właśnie tak jak o Matce, mimo że jest on złożony także z ludzi grzesznych.

Drodzy Bracia i Siostry!

Dziś znajdujemy się sytuacji, kiedy w przestrzeni medialnej i społecznej wiele się mówi o grzechach wiernych Kościoła. Zważywszy na pewne obiektywne fakty, wszyscy czujemy się zawstydzeni i upokorzeni z powodu postępowania tych osób duchownych, które sprzeniewierzyły się swemu kapłańskiemu lub zakonnemu powołaniu. Jednakże mówienie, że cały Kościół jest zły, jest po prostu nieprawdą, a przez to wielką krzywdą wyrządzaną ogromnej większości wspaniałych i gorliwych kapłanów. Ojciec Święty emeryt Benedykt XVI pisze nawet, że takie kłamliwe uogólnianie jest dziełem złego ducha. Przecież, obiektywnie i bezstronnie rzecz biorąc, w Kościele dzieje się bardzo wiele dobra. Jest tak przede wszystkim dlatego, że „Kościół Boży (…) także dzisiaj jest właśnie narzędziem, za pomocą którego Bóg nas zbawia. Bardzo ważne jest przeciwstawianie kłamstwom i półprawdom diabła pełnej prawdy: Tak, w Kościele jest grzech i zło. Ale także dzisiaj jest święty Kościół, który jest niezniszczalny. Także dzisiaj jest wielu ludzi, którzy pokornie wierzą, cierpią i kochają, w których ukazuje się nam prawdziwy Bóg, kochający Bóg. Bóg ma także dzisiaj swoich świadków (martyres) na świecie. Musimy tylko być czujni, by ich zobaczyć i usłyszeć”. W tym kontekście Benedykt XVI daje nam świadectwo o sobie samym: „Mieszkam w domu [na terenie Watykanu], w małej wspólnocie ludzi, którzy odkrywają takich świadków Boga żywego w codziennym życiu i radośnie wskazują na to również mnie. Widzieć i odnaleźć żywy Kościół jest cudownym zadaniem, które wzmacnia nas samych i pozwala nam ciągle na nowo weselić się wiarą”.

Drodzy Pielgrzymi do Matki Boskiej Piekarskiej!

Właśnie tutaj, u Jej stóp, uczymy się miłości do Kościoła naszej Matki. Tutaj przypominamy sobie tak dawną, a równocześnie tak aktualną prawdę: „O matce nigdy źle”. Natomiast o jej dzieciach, gdy trzeba, trudną i bolesną prawdę należy odsłaniać. Czynimy to tylko i wyłącznie po to, aby dzieci, które ją, świętą Matkę Kościół, tak boleśnie swą niewiernością dotknęły, mogły przejrzeć, nawrócić się, na ile się da wynagrodzić za wyrządzone krzywdy, odpokutować… Tutaj też, w Piekarach, postanówmy sobie, aby brać przykład z papieża Benedykta XVI i umieć cieszyć się i radować z każdego dobra, które dzieje się w Kościele. By umieć cieszyć się również z tej Pielgrzymki i dziękować Matce Bożej za to, że nas tu dzisiaj do siebie zaprosiła, tu zgromadziła i za swoją przyczyną pozwoliła wielbić Boga.

4. Dzień Matki

Wpatrując się w Obraz Matki Boskiej Piekarskiej i rozważając gest Pana Jezusa, który swą rączką wskazuje na Maryję, uczymy się od Niego miłości do naszych matek. Dzisiaj przecież Dzień Matki. Każdy z nas, tutaj obecnych, jest dzieckiem swojej matki. „Matka jest tylko jedna” – słyszymy niekiedy. To głęboka, choć, z drugiej strony, tak oczywista prawda. „Błogosławione łono, które Cię nosiło, i piersi, które ssałeś” (Łk 11, 27b). Te słowa nieznanej nam z imienia kobiety z Ewangelii św. Łukasza, skierowane do Pana Jezusa, odnoszą się także do naszych kochanych Mam. Matka: nosiła nas z trudem, karmiła z macierzyńska tkliwością, cieszyła się z każdego kolejnego samodzielnego kroku, z dumą patrzyła na każdy nasz sukces, pocieszała w chwilach niepowodzeń, cicho płakała, gdy spotkało nas jakieś nieszczęście, brała do ręki różaniec, kiedy chciała uchronić nas przed złem. Dzisiaj z ogromnym szacunkiem i wdzięcznością myślimy o nich – naszych matkach, niezależnie od tego, czy żyją one jeszcze i po powrocie do naszych domów będziemy mogli wręczyć im bukiet kwiatów, czy też przeszły już one z tego świata do domu Ojca i w akcie szczególnej podzięki tutaj, przed Cudownym Obrazem Piekar Pani, złożymy im dar modlitwy serdecznej, prosząc Boga o wieczne dla nich odpoczywanie…

Drodzy mężowie, uczestnicy dzisiejszej pielgrzymki do Matki Boskiej Piekarskiej!

Prawda o miłości do naszych matek odnosi się także do waszych żon, które są matkami waszych dzieci. Waszym świętym obowiązkiem jako ojców jest uczenie waszych dzieci tego, by umiały kochać, szanować i czcić swoje matki – tak, jak to jest zapisane w IV Przykazaniu Dekalogu: „Czcij ojca swego i matkę swoją!”. Należę do pokolenia, które przy każdym przywitaniu i pożegnaniu z mamą całowało ją w rękę. Pamiętam mego ojca, który mnie kiedyś upomniał, gdy z powodu jakiegoś irracjonalnego wstydu wobec innych poprzestałem tylko na uściśnięciu jej dłoni. „Matkę zawsze całuje się w rękę” – powiedział dobitnie. I tak też już od tej pory zawsze czyniłem.

Drodzy mężczyźni i młodzieńcy! Pozwólcie, że zwrócę się do was z gorącym apelem: często rozważajcie słowo, które skierował do nas Pan Bóg w IV Przykazaniu, mówiąc: „Czcij matkę swoją!”. Właśnie tak, a nie inaczej: „Czcij!”.

4. Matka Ojczyzna

W słowo „Czcij!” z IV Przykazania Dekalogu wpisana jest także miłość do Ojczyzny. Ona również jest naszą matką. Jak bardzo niełatwa jest ta nasza miłość do niej , ale i jak bardzo konieczna, świadczą trzy kolejne Powstania Śląskie. W tym roku przypada setna rocznica pierwszego z nich. Powszechnie śpiewano wtedy Rotę Śląską, nawiązująca do słynnej Roty Marii Konopnickiej: „Ojczyzno święta, kraju nasz!/ Z Tobą nam żyć, umierać!/ Niezłomnie stoi śląska straż,/ Polsko, Twa wierna czeladź./ Zabrzmi i dla nas złoty róg,/ tak nam dopomóż Bóg!”.

Jakże więc dzisiaj nie przypomnieć owej szczególnej wymiany słów, do jakiej doszło dnia 20 czerwca 1922 roku na rynku w Katowicach, gdy już po ostatecznym zatwierdzeniu polskich granic do stolicy Górnego Śląska wkraczała polska armia. Wojciech Korfanty mówił wtedy niezwykle podniosłym tonem: „Przybyłaś do nas, Polsko! Z sercem, przepełnionym czcią nabożną, witamy Cię, Matko-Ojczyzno! W tej wielkiej chwili dziejowej, my najmłodsze Twoje dzieci, ślubujemy Ci wierność, miłość i posłuszeństwo bez granic, a za to przyjmij nas jako oddane Ci sercem i duszą dzieci Twoje, które Twoje zjawienie się na ziemi naszej gorzkimi łzami wypłakały i potokami krwi okupiły. Polsko! Bądź nam matką troskliwą – ostatnie wbijasz pale granic Twoich. Tu na Zachodzie stoi żywy mur z piersi mężów, w boju zahartowanych, gotowych zawsze do Twojej obrony”. Na to odpowiedział mu stojący na czele polskich wojsk gen. Stanisław Szeptycki: „Panie Pośle! (…) Należy ustalić fakty. Gdyby ze sprawozdań o dzisiejszych uroczystościach świat sądził, że dzisiejszy zwycięski marsz żołnierza polskiego na Ziemię Górnośląską jest zasługą wojska, to muszę stwierdzić, że przyczyną naszej tu obecności jest przede wszystkim dzielny lud górnośląski, prowadzony w pierwszym rzędzie przez duchowieństwo. Duchowieństwo to rozbudziło w ludzie śląskim nastrój wysokiej wiary w zwycięstwo prawdy i sprawiedliwości. Wiara wymaga męczenników. Tych na Górnym Śląsku nigdy nie brakło. Więc symbolicznie wręczam rzucone mi kwiaty Tobie, Panie Pośle, czcząc w ten sposób pamięć wielkich poległych bohaterów górnośląskiego ludu”.

Zakończenie

Drodzy Pielgrzymi!

Raz jeszcze kierujemy nasz wzrok w stronę Cudownego Obrazu Piekarskiej Pani. Matka wskazuje swą dłonią na Syna. Syn ma swą rączkę skierowaną ku Matce. Ona dała nam Zbawiciela świata. On, umierając na krzyżu, obdarzył nas swą Matką. Dostrzegamy w tym przepiękny przejaw Bożej miłości, która najpierw objęła Maryję i uczyniła Ją Pośredniczką łask wszelkich. Widzimy w tym także tkliwość miłości Boga, który pragnie nas objąć swą mocą i wewnętrznie przemienić. Który pragnie nadać najbardziej szlachetny kształt naszej miłości do Niego, naszego Stwórcy, Odkupiciela i Pocieszyciela, jak również naszej miłości do Kościoła, do naszych matek, do Ojczyzny. Boża miłość stoi u progu naszych serc i do nich kołacze. Czy się na nią otworzymy? W tym tak ważnym dla naszego życia momencie, z głębi naszych serc spragnionych autentycznej miłości, wołamy: Matko Syna Bożego, Matko nasza, Matko pięknej miłości – módl się za nami!

Amen

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem