Reklama

Dokumenty

Posynodalna Adhortacja Apostolska

Africae Munus

Do biskupów, duchowieństwa
osób konsekrowanych
i wiernych świeckich
o Kościele w Afryce
w służbie pojednania,
sprawiedliwości i pokoju

Zakończenie:
«Bądź dobrej myśli, wstań, woła cię» (Mk 10, 49)

172. Drodzy bracia i siostry, ostatnie słowo Synodu było wystosowanym do Afryki apelem o nadzieję. Wezwanie takie będzie nadaremne, jeśli nie zakorzeni się w miłości trynitarnej. Od Boga, Ojca wszystkich, otrzymujemy misję przekazania Afryce miłości, którą nas ukochał Chrystus, Syn pierworodny, aby nasze działanie, pobudzane przez Jego Ducha Świętego, ożywiała nadzieja, a jednocześnie by stało się ono źródłem nadziei. Chcąc ułatwić praktyczne zastosowanie wskazań Synodu w tak palących tematach jak pojednanie, sprawiedliwość i pokój, pragnę, aby «teologowie nadal zgłębiali tajemnicę Trójcy Przenajświętszej i jej znaczenie dla codziennego afrykańskiego życia».220 Ponieważ powołanie każdego człowieka jest niepowtarzalne, nie pozwólmy, by się w nas wyczerpał życiowy zapał do pojednania ludzkości z Bogiem przez misterium naszego zbawienia w Chrystusie. Odkupienie jest racją niezawodności i pewności naszej nadziei, «mocą której możemy stawić czoło naszej teraźniejszości: teraźniejszość, nawet uciążliwą, można przeżywać i akceptować, jeśli ma jakiś cel i jeśli tego celu możemy być pewni, jeśli jest to cel tak wielki, że usprawiedliwia trud drogi».221

173. Ponownie powtarzam: «Wstań, Kościele w Afryce, (...) gdyż wzywa cię Ojciec Niebieski, do którego twoi przodkowie zwracali się jako do Stwórcy, zanim poznali Jego miłosierną bliskość, która objawiła się w Jego Jednorodzonym Synu Jezusie Chrystusie. Wejdź na drogę nowej ewangelizacji z odwagą, która pochodzi od Ducha Świętego».222

174. Oblicze ewangelizacji przybiera dziś imię pojednania, będącego «niezbędnym warunkiem zaprowadzenia w Afryce sprawiedliwych stosunków między ludźmi i budowania zrównoważonego i trwałego pokoju z poszanowaniem każdego człowieka i każdego narodu; pokoju, (...) który tworzy wkład wszystkich ludzi dobrej woli, niezależnie od ich przynależności religijnej, etnicznej, językowej, kulturowej i społecznej».223 Oby cały Kościół katolicki życzliwie towarzyszył braciom i siostrom na kontynencie afrykańskim! Oby święci Afryki wspierali go swoją modlitwą wstawienniczą!224

175. Oby «dobry gospodarz domu, św. Józef, który wie, co znaczy zastanawiać się z niepokojem i nadzieją nad dalszym życiem rodziny, [i który] wysłuchał nas z miłością i towarzyszył nam również podczas Synodu»,225 opiekował się Kościołem i towarzyszył mu w jego misji w służbie Afryce - ziemi, na której znalazł dla Świętej Rodziny schronienie i opiekę (por. Mt 2, 13-15)! Oby Błogosławiona Maryja Dziewica, Matka Słowa Bożego i Pani Afryki wciąż towarzyszyła całemu Kościołowi swoim wstawiennictwem i wzywaniem, byśmy robili wszystko, co jej Syn nam powie (por. J 2, 5)! Oby modlitwa Maryi, Królowej Pokoju, której serce zawsze jest skierowane ku woli Ojca, wspierała wszelki wysiłek nawrócenia, utrwalała każdą inicjatywę pojednania i czyniła skutecznym każdy wysiłek na rzecz pokoju w świecie, który łaknie i pragnie sprawiedliwości (por. Mt 5, 6)!226

176. Drodzy bracia i siostry, poprzez Drugie Zgromadzenie Specjalne dla Afryki Synodu Biskupów dobry i miłosierny Pan usilnie przypomina wam, że «jesteście solą dla ziemi (...) światłem świata» (Mt 5, 13-14). Niech te słowa przypominają wam o godności waszego powołania dzieci Bożych, członków jednego, świętego, powszechnego i apostolskiego Kościoła! Powołanie to polega na rozprzestrzenianiu w świecie, często pogrążonym w ciemności, jasności Ewangelii, blasku Jezusa Chrystusa, prawdziwego światła, które «oświeca każdego człowieka» (J 1, 9). Ponadto chrześcijanie powinni ofiarować ludziom miłość Boga Ojca, radość z Jego stwórczej obecności w świecie. Są oni również powołani do współpracy z łaską Ducha Świętego, aby cud Pięćdziesiątnicy trwał na kontynencie afrykańskim i aby każdy coraz bardziej stawał się apostołem pojednania, sprawiedliwości i pokoju.

177. Niech Kościół katolicki będzie zawsze jednym z duchowych płuc ludzkości i każdego dnia coraz bardziej staje się błogosławieństwem dla szlachetnego kontynentu afrykańskiego i dla całego świata! BENEDICTUS PP. XVI

W Ouidah, w Beninie, 19 listopada 2011, w siódmym roku mojego Pontyfikatu.

1. Jan Paweł II, Posynodalna adhort. apost. Ecclesia in Africa (14 września 1995), 1: AAS 88 (1996), 5.

2. Por. I Zgromadzenie Specjalne dla Afryki Synodu Biskupów, Orędzie końcowe (6 maja 1994), 24-25: L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 6-7/1994, s. 48; Jan Paweł II, Posynodalna adhort. apost. Ecclesia in Africa (14 września 1995), 63: AAS 88 (1996), 39-40.

3. Por. Ii Zgromadzenie Specjalne dla Afryki Synodu Biskupów, Propositio 1.

4. Por. Propositio 2.

5. Benedykt XVI, Przemówienie do członków Rady Specjalnej dla Afryki Synodu Biskupów, Jaunde [Kamerun], (19 marca 2009): AAS 101 (2009), 310; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 5/2009, s. 36.

6. Jan Paweł II, Posynodalna adhort. apost. Ecclesia in Africa (14 września 1995), 63: AAS 88 (1996), 39-40.

7. Por. n. 92: AAS 88 (1996), 57-58; Sobór Wat. II, Konst. dogmat. o Kościele Lumen gentium, 1; Dekret o apostolstwie świeckich Apostolicam actuositatem, 11; Jan Paweł II, Adhort. apost. Familiaris consortio (22 listopada 1981), 21: AAS 74 (1982), 104-106.

8. Por. n. 63: AAS 88 (1996), 39-40.

9. Quis dives salvetur, 29: PG 9, 633; Czy człowiek bogaty może być zbawiony, 29: PG 9, 633; Wyd. pol.: Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1953, XXIX, 2-3.

10. Benedykt XVI, Przemówienie do Kurii Rzymskiej z okazji składania życzeń na Boże Narodzenie (21 grudnia 2009): AAS 102 (2010), 35; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 2/2010, s. 38.

11. N. 79: AAS 88 (1996), 51.

12. Benedykt XVI, Enc. Caritas in veritate (29 czerwca 2009) 1: AAS 101 (2009), 641.

13. Tenże, Homilia podczas Mszy św. inaugurującej II Zgromadzenie Specjalne dla Afryki Synodu Biskupów (4 października 2009): AAS 101 (2009), 907; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 11-12/2009, s. 5.

14. Jan Paweł II, List apost. Novo millennio ineunte (6 stycznia 2001), 3: AAS 93 (2001), 267.

15. Tamże, 29: AAS 93 (2001), 286.

16. Adversus haereses, IV, 20, 7: PG 7, 1037.

17. Propositio 34.

18. Benedykt XVI, Homilia podczas Mszy sw. na zakończenie II Zgromadzenia Specjalnego dla Afryki Synodu Biskupów (25 października 2009): AAS 101 (2009), 918; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. ½010, s. 41.

19. Propositio 40.

20. xii Zgromadzenie Zwyczajne Synodu Biskupów, Orędzie końcowe, (5-26 października 2008), 10: L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. ½009, s. 28.

21. Benedykt XVI, Przemówienie do Kurii Rzymskiej z okazji składania życzeń na Boże Narodzenie (21 grudnia 2009): AAS 102 (2010), 35; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 2/2010, s. 39.

22. Por. Tenże, Enc. Caritas in veritate, (29 czerwca 2009), 5-9: AAS 101 (2009), 643-647.

23. Tenże, Przemówienie do Kurii Rzymskiej z okazji składania życzeń na Boże Narodzenie (21 grudnia 2009): AAS 102 (2010), 35; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 2/2010, s. 39.

24. Tenże, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 2008: AAS 100 (2008), 38-45; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. ½008, ss. 25-28.

25. Tenże, Przemówienie do Kurii Rzymskiej z okazji składania życzeń na Boże Narodzenie (21 grudnia 2009): AAS 102 (2010), 37; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 2/2010, s. 40.

26. Por. Propositio 5.

27. Relacja przed dyskusją, II, a.

28. Tamże.

29. Benedykt XVI, Przemówienie do Kurii Rzymskiej z okazji składania życzeń na Boże Narodzenie (21 grudnia 2009): AAS 102 (2010), 37; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 2/2010, s. 38.

30. Por. Tenże, Homilia podczas Mszy św. na zakończenie II Zgromadzenia Specjalnego dla Afryki Synodu Biskupów (25 października 2009): AAS 101 (2009), 916; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 2/2010, s. 40.

31. Por. Jan Paweł II, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 1997, 1: AAS 89 (1997), 1; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 1/1997, s. 4.

32. Propositio 5.

33. Por. Benedykt XVI, Enc. Deus caritas est (25 grudnia 2005), 28: AAS 98 (2006), 238-240.

34. Por. Propositio 14.

35. Benedykt XVI, Enc. Caritas in veritate (29 czerwca 2009), 9: AAS 101 (2009), 646-647.

36. Por. Tenże, Enc. Deus caritas est (25 grudnia 2005), 28-29: AAS 98 (2006), 238-240; międzynarodowa komisja teologiczna, Pewne pytania na temat teologii odkupienia (29 listopada 1994), 14-20: Ench. Vat. 14, nn. 1844-1850; Od wiary do teologii. Dokumenty Międzynarodowej Komisji Teologicznej 1969-1996, Wydawnictwo Księży Sercanów, Kraków 2000, ss. 345-346.

37. Por. Sobór Wat. II, Konst. duszp. Gaudium et spes, 40; Papieska Rada Iustitia et Pax, Kompendium Nauki Społecznej Kościoła, Jedność, Kielce 2005, 49-51.

38. Św. Tomasz z Akwinu, S umma Theologiae, IIa-IIae, q. 58, a. 1.

39. Por. Jan Paweł II, Enc. Centesimus annus (1 maja 1991), 35: AAS 83 (1991), 837.

40. Katechizm Kościoła Katolickiego, 1894.

41. Lineamenta, 44.

42. Św. Augustyn, De civitate Dei, XIX, 21: PL 41, 649; O państwie Bożym. Przeciw poganom ksiąg XXII, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1977, t. 2, s. 159 (tłum. W. Kornatowski).

43. Por. Benedykt XVI, Orędzie na Wielki Post 2010 (30 października 2009): Insegnamenti, V/2 (2009), s. 454; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 3-4/2010, s. 5.

44. Por. Tamże.

45. Por. Propositio 17.

46. Por. Benedykt XVI, Enc. Caritas in veritate (29 czerwca 2009), 6: AAS 101 (2009), 644.

47. Tenże, Enc. Deus caritas est (25 grudnia 2005), 28: AAS 98 (2006), 240.

48. Por. Paweł VI, Adhort. apost. Evangelii nuntiandi (8 grudnia 1975), 53. 80: AAS 68 (1976), 41-42. 73-74; Jan Paweł II, Enc. Redemptoris missio (7 grudnia 1990), 46: AAS 83 (1991), 293.

49. Por. II Zgromadzenie Specjalne dla Afryki Synodu Biskupów, Orędzie końcowe, 36; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. ½010, s. 32 nn.

50. Por. Sobór Wat. II, Konst. dogmat. o Kościele Lumen gentium, 1.

51. Por. Kongr. Nauki Wiary, Nota doktrynalna na temat pewnych aspektów ewangelizacji (3 grudnia 2007), 9: AAS 100 (2008), 407-498; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 2/2008, ss. 32-33.

52. Lineamenta, 48.

53. Propositio 43.

54. Tamże.

55. Por. Benedykt XVI, Przemówienie do Papieskiej Rady ds. Świeckich (21 maja 2010): Insegnamenti VI/1 (2010), 758; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 7/2010, s. 46.

56. Por. Sobór Wat. II, Dekret o misyjnej działalności Kościoła Ad gentes, 15.

57. Paweł VI, Adhort. apost. Evangelii nuntiandi (8 grudnia 1975), 22: AAS 68 (1976), 20.

58. Por. Propositio 9.

59. Por. Propositio 8.

60. Por. nn. 28-34: AAS 77 (1985), 250-273. Nauczanie to zostało potwierdzone przez List apostolski w formie «motu proprio» Misericordia Dei (2 maja 2002): AAS 94 (2002), 452-459; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 6/2002, ss. 4-7.

61. Por. Propositio 7.

62. Por. List apost. Novo millennio ineunte (6 stycznia 2001), 40: AAS 93 (2001), 297.

63. Tamże.

64. Tamże.

65. Por. Propositio 9.

66. Por. Propositio 33.

67. Kongr. Nauki Wiary, Nota doktrynalna na temat pewnych aspektów ewangelizacji (3 grudnia 2007), 6: AAS 100 (2008), 494; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 2/2008, ss. 32-33.

68. Por. Paweł VI, Adhort. apost. Evangelii nuntiandi (8 grudnia 1975), 19-20: AAS 68 (1976), 18-19.

69. Por. Jan Paweł II, List apost. Novo millennio ineunte (6 stycznia 2001), 40: AAS 93 (2001), 295.

70. Por. Propositio 32.

71. Benedykt XVI, II Zgromadzenie Specjalne dla Afryki Synodu Biskupów. Rozważanie podczas liturgicznej modlitwy w ciągu dnia (5 października 2009): AAS 101 (2009), 924; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. ½010, s. 30.

72. N. 55: AAS 102 (2010), 734-735.

73. Por. Propositio 45.

74. Benedykt XVI, Przemówienie do członków Rady Specjalnej dla Afryki Synodu Biskupów, Jaunde [Kamerun] (19 marca 2009): AAS 101 (2009), 313; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 5/2009, s. 38.

75. Por. Tenże, Posynodalna adhort. apost. Sacramentum caritatis (22 lutego 2007), 51: AAS 99 (2007), 144.

76. Kongr. Nauki Wiary , List do biskupów Kościoła katolickiego o współdziałaniu mężczyzny i kobiety w Kościele i świecie (31 maja 2004), 13: AAS 96 (2004), 682.

77. Benedykt XVI, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 2008: AAS 100 (2008), 38-39; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. ½008, ss. 25-28.

78. Por. Propositio 38.

79. Benedykt XVI, Posynodalna adhort. apost. Sacramentum caritatis (22 lutego 2007), 79: AAS 99 (2007), 165-166.

80. Por. Tamże, 73.

81. Por. Jan Paweł II, List apost. Novo millennio ineunte (6 stycznia 2001), 38. 39: AAS 93 (2001), 293-294.

82. Tenże, Adhort. apost. Familiaris consortio (22 listopada 1981), 39: AAS 74 (1982), 130-131; por. Paweł VI, Adhort. apost. Evangelii nuntiandi (8 grudnia 1975), 71: AAS 68 (1976), 60-61.

83. Homilia podczas Jubileuszu Ludzi Starszych (17 września 2000), 5: AAS 92 (2000), 876; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 11-12/2000, s. 14; por. Tenże, List do osób w podeszłym wieku (1 października 1999): AAS 92 (2000), 186-204; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 12/1999, ss. 4-11.

84. Por. Orędzie końcowe, 26: L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. ½010, s. 37.

85. Epistula I, 11: PL 65, 306C.

86. Por. Jan Paweł II, Adhort. apost. Familiaris consortio (22 listopada 1981), 25. 43: AAS 74 (1982), 110-111; 134-135.

87. Por. Propositio 45.

88. Por. Orędzie końcowe, 26: L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. ½010, s. 37.

89. Por. Sobór Wat. II, Konst. duszp. Gaudium et spes, 67.

90. Orygenes, O zasadach, IV, 4, 10: Wam, Kraków, 1996, s. 389 (tłum. St. Kalinkowski).

91. List apost. Mulieris dignitatem (15 sierpnia 1988), 29: AAS 80 (1988), 1722; por. Benedykt XVI, Spotkanie ze stowarzyszeniami katolickimi działającymi na rzecz promocji kobiet, Luanda [Angola] (22 marca 2009): Insegnamenti V/1 (2009), s. 484; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 6/2009, s. 44.

92. Benedykt XVI, Spotkanie ze stowarzyszeniami katolickimi działającymi na rzecz promocji kobiet, Luanda [Angola] (22 marca 2009): Insegnamenti V/1 (2009), s. 484; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 6/2009, s. 44.

93. Por. Propositio 47.

94. Benedykt XVI, Spotkanie ze stowarzyszeniami katolickimi działającymi na rzecz promocji kobiet, Luanda [Angola] (22 marca 2009): Insegnamenti V/1 (2009), s. 484; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 6/2009, s. 44.

95. Ii Zgromadzenie Zwyczajne Synodu Biskupów, Dokument Justitia in mundo (30 listopada 1971), 45: AAS 63 (1971), 933; por. Jan Paweł II, Posynodalna adhort. apost. Ecclesia in Africa (14 września 1995), 121: AAS 88 (1996), 71-72.

96. Orędzie końcowe, 25: L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. ½010, ss. 32-39.

97. Benedykt XVI, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 2010, 11: AAS 102 (2010), 49; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. ½010, s. 7; Tenże, Enc. Caritas in veritate (29 czerwca 2009), 51: AAS 101 (2009), 687.

98. Por. Jan Paweł II, List apost. Mulieris dignitatem, 31: AAS 80 (1988), 1727-1729; por. Tenże, List do Kobiet (29 czerwca 1995), 12: AAS 87 (1995), 812; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 8-9/1995, s. 22.

99. Por. Orędzie końcowe, 27-28: L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. ½010, ss. 32-39.

100. Jan Paweł II, List apost. Novo millennio ineunte (6 stycznia 2001), 9: AAS 93 (2001), 271-272.

101. N. 104: AAS 102 (2010), 772.

102. Reguła III, 3 por. Jan Paweł II, List apost. Novo millennio ineunte (6 stycznia 2001), 45: AAS 93 (2001), 298-299.

103. Por. Propositio 48.

104. Por. Benedykt XVI, Orędzie na XXV Światowy Dzień Młodzieży (22 lutego 2010), 7: AAS 102 (2010) 253-254; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 5/2010, s. 6; Tenże, Posynodalna adhort. apost. Verbum Domini (30 września 2010), 104: AAS 102 (2010), 772-773.

105. AAS 97 (2005), 712; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 6/2005, s. 12.

106. Jan Paweł II,Enc. Evangelium vitae (25 marca 1995), 57: AAS 87 (1995), 466.

107. Ojcowie synodalni odnieśli się do różnych sytuacji, jak: dzieci zabijane przed narodzeniem, dzieci niechciane, sieroty, albinosy, dzieci ulicy, dzieci porzucone, dzieci-żołnierze, dzieci uwięzione, dzieci zmuszane do pracy, dzieci bite z powodu upośledzenia fizycznego lub umysłowego, dzieci zwane czarownikami, dzieci zwane wężami, dzieci sprzedawane jako niewolnicy seksualni, dzieci zranione, bez perspektyw na przyszłość… (por. Propositio 49).

108. Por. Jan Paweł II, List do dzieci (13 grudnia 1994): Insegnamenti XVII/2 (1994), s. 1077; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 1/1995, s. 4.

109. Por. Orędzie końcowe, 31: L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. ½010, ss. 32-39.

110. Enc. Populorum progressio (26 marca 1967), 14: AAS 59 (1967), 264; por. Benedykt XVI, Enc. Caritas in veritate (29 czerwca 2009), 18: AAS 101 (2009), 653-654.

111. Por. Propositio 20.

112. Jan Paweł II, Enc. Evangelium vitae (25 marca 1995), 82: AAS 87 (1995), 495.

113. Por. Propositio 53.

114. Por. Propositio 52.

115. Por. Propositio 51.

116. Por. Orędzie końcowe, 31.

117. Por. Propositio 19.

118. Por. Benedykt XVI, Enc. Caritas in veritate (29 czerwca 2009), 21: AAS 101 (2009), 655-656.

119. Sobór Wat. II, Deklaracja o wolności religijnej Dignitatis humanae, 13.

120. Por. Propositiones 17. 29.

121. Por. Orędzie końcowe, 32.

122. Por. Benedykt XVI, Enc. Caritas in veritate (29 czerwca 2009), 42: AAS 101 (2009), 677-678; por. Propositio 15.

123. Ii Zgromadzenie Zwyczajne Synodu Biskupów, Dokument Justitia in mundo (30 listopada 1971), Propozycja 8 a: AAS 63 (1971), 941.

124. Propozycje 8 b i 8 c: AAS 63 (1971), 941

125. Por. Propositio 22.

126. Por. Propositio 30.

127. Por. Kongr. Nauki Wiary, Nota doktrynalna o niektórych aspektach działalności i postępowania katolików w życiu politycznym (24 listopada 2002): AAS 96 (2004) 359-370; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 2/2003, ss. 49-54.

128. Katechizm Kościoła Katolickiego, 2419.

129. Por. Propositio 24;Benedykt XVI, Enc. Caritas in veritate (29 czerwca 2009), 58. 60. 67: AAS 101 (2009) 693-694, 695, 700-701; Katechizm Kościoła Katolickiego, 1883. 1885.

130. Por. Propositio 25.

131. Por. Propositio 26.

132. Benedykt XVI, Enc. Caritas in veritate (29 czerwca 2009), 43: AAS 101 (2009), 679.

133. Por. Propositio 54.

134. Tamże.

135. Por. Propositio 55.

136. Por. Propositio 54.

137. Por. Propositio 28.

138. Por. Benedykt XVI, Przemówienie do członków Rady Specjalnej dla Afryki Synodu Biskupów, Jaunde [Kamerun] (19 marca 2009): AAS 101 (2009), 310; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 5/2009, ss. 36-39.

139. Por. Benedykt XVI, Enc. Caritas in veritate (29 czerwca 2009), 62: AAS 101 (2009), 696-697.

140. Tamże, 42: AAS 101 (2009), 677.

141. Tamże, 36: AAS 101 (2009), 672.

142. Tamże, 47: AAS 101 (2009), 684; por. Propositio 31.

143. Por. Propositiones 10.11.12.13.

144. Confessiones, VII, 10, 16: PL 32, 742; Wyznania, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 19873, s. 150 (tłum. Z. Kubiak).

145. Por. Propositio 10.

146. Deklaracja o stosunku Kościoła do religii niechrześcijańskich Nostra aetate, 2; por. Propositio 13.

147. Sobór Wat. II, Deklaracja o stosunku Kościoła do religii niechrześcijańskich Nostra aetate, 3.

148. Por. Orędzie końcowe, 41.

149. Por. Propositio 12.

150. Por. Benedykt XVI, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 2011: AAS 103 (2011), 46-47; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. ½011, s. 4.

151. Por. Propositio 18.

152. Benedykt XVI, Enc. Caritas in veritate (29 czerwca 2009), 30: AAS 101 (2009), 665.

153. Por. Kongr. ds. Biskupów, Dyrektorium o pasterskiej posłudze biskupów Apostolorum successores (22 lutego 2004), 33-48. Ench. Vat. 22, nn. 1650-1676.

154. Epistula 33, 1: PL 4, 297; Listy, ATK, Warszawa 1969 (tłum. W. Szołdrski).

155. Benedykt XVI, Przemówienie do biskupów francuskich, Lourdes, 14 września 2008: Insegnamenti IV/2 (2008), s. 321; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 10-1½008, s. 33.

156. Propositio 3.

157. Por. Propositio 4.

158. Por. Tamże.

159. Por. Propositio 39.

160. Por. Orędzie końcowe, 20.

161. Por. Propositio 39.

162. Por. Benedykt XVI, Przemówienie do Kurii Rzymskiej z okazji składania życzeń na Boże Narodzenie (21 grudnia 2009): AAS 102 (2010), 35; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 2/2010, s. 38.

163. Epistula 66, 1: PL 4, 398; Listy, ATK, Warszawa 1969 (tłum. W. Szołdrski).

164. Św. Ignacy Antiocheński, Ad Magnesios, III, 2: SC 10 bis (1945), s. 83; Pierwsi świadkowie, Znak, Kraków, 1988, s. 144 (tłum. A. Świderkówna).

165. Benedykt XVI, Posynodalna adhort. apost. Sacramentum caritatis (22 lutego 2007), 24: AAS 99 (2007), 125.

166. Apologeticum, 50, 13: PL 1, 603; Apologetyk, Księgarnia Akademicka, Poznań 1947, s. 202 (tłum. J. Sajdak).

167. Por. Kongr. ds. Wychowania Katolickiego, Wytyczne dotyczące formacji diakonów stałych (22 lutego 1998), 8: Ench. Vat. 17, n. 167; Kongr. ds. Duchowieństwa, Dyrektorium o posłudze i życiu diakonów stałych (22 lutego 1998), 6, 8 i 48: Ench. Vat. 17, nn. 291. 294-297. 376-378.

168. Por. Lineamenta, 89.

169. Por. Propositio 50.

170. Por. Propositio 41.

171. Por. Propositio 42.

172. Por. Sobór Wat. II, Konst. dogmat. o Kościele Lumen gentium, 46.

173. Por. Tenże, Dekret o misyjnej działalności Kościoła Ad gentes, 18.

174. Por. Propositio 40.

175. Por. Tamże.

176. Por. List do seminarzystów (18 października 2010): L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 1½010, ss. 4-7.

177. Benedykt XVI, Przemówienie do członków Rady Specjalnej Synodu Biskupów dla Afryki, Jaunde [Kamerun] (19 marca 2009), AAS 101 (2009), 311-312; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 5/2010, s. 37.

178. Por. Propositio 44; Jan Paweł II, Posynodalna adhort. apost. Ecclesia in Africa (14 września 1995), 91: AAS 88 (1996), 57.

179. Por. Jan Paweł II, Posynodalna adhort. apost. Christifideles laici (30 grudnia 1988), 15. 17: AAS 81 (1989), 413-416. 418-421.

180. Propositio 37.

181. N. 103: AAS 88 (1996), 62-63.

182. Benedykt XVI, II Zgromadzenie Specjalne Synodu Biskupów dla Afryki. Rozważanie podczas liturgicznej modlitwy w cią gu dnia (5 października 2009): AAS 101 (2009), 920; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. ½010, s. 28.

183. Tamże.

184. Sobór Wat. II, Konst. dogmat. o Kościele Lumen gentium, 1.

185. Benedykt XVI, Enc. Deus caritas est (25 grudnia 2005), 39: AAS 98 (2006), 250.

186. Por. Propositio 35.

187. Benedykt XVI, Homilia w Nazarecie (14 maja 2009): AAS 101 (2009), 480; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 7-8/2009, s. 40.

188. Por. Tenże, Posynodalna adhort. apost. Sacramentum caritatis (22 lutego 2007), 49: AAS 99 (2007), 143.

189. Por. Propositio 36.

190. N. 103: AAS 88 (1996), 62-63.

191. Benedykt XVI, Przemówienie do członków Rady Specjalnej dla Afryki Synodu Biskupów, Jaunde [Kamerun] (18 marca 2009): AAS 101 (2009), 312; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 5/2010, s. 37.

192. Por. Orędzie końcowe, 31; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. ½010, s. 32-39.

193. Tamże.

194. Por. Jan Paweł II, Posynodalna adhort. apost. Ecclesia in Africa (14 września 1995), 124: AAS 88 (1996), 72-73.

195. Por. Propositio 56.

196. Benedykt XVI, Enc. Caritas in veritate (29 czerwca 2009), 73: AAS 101 (2009), 705.

197. Tamże, 73: AAS 101 (2009), 704-705.

198. Por. Propositio 56.

199. Commentatorium in Isaiam prophetam, Prologus: PL 24, 17.

200. Por. Propositio 46.

201. Por. Benedykt XVI, Posynodalna adhort. apost. Sacramentum caritatis (22 lutego 2007), 82: AAS 99 (2007), 168-169; Tenże, Enc. Deus caritas est (25 grudnia 2005), 14: AAS 98 (2006), 228-229.

202. Por. Propositio 8.

203. Por. Benedykt XVI, Posynodalna adhort. apost. Sacramentum caritatis (22 lutego 2007), 51: AAS 99 (2007), 144.

204. Tamże, 83: AAS 99 (2007), 169.

205. Por. Propositio 5.

206. Por. Jan Paweł II, Posynodalna adhort. apost. Reconciliatio et paenitentia (2 grudnia 1984), 23: AAS 77 (1985), 233-235.

207. Propositio 8.

208. Por. Tamże.

209. Tamże.

210. Propositio 9.

211. Benedykt XVI, Enc. Spe salvi (30 listopada 2007), 49: AAS 99 (2007), 1025.

212. Kongr. Nauki Wiary, Nota doktrynalna na temat pewnych aspektów ewangelizacji (3 grudnia 2007), 12: AAS 100 (2008), 501; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 2/2008, s. 54.

213. Por. Św. Tomasz z Akwinu, Summa Theologiae, Ia-IIae, q. 106, a. 1.

214. Benedykt XVI, Posynodalna adhort. apost. Verbum Domini (30 września 2010), 122: AAS 102 (2010), 785.

215. Propositio 34.

216. Tamże; por. Paweł VI, Adhort. apost. Evangelii nuntiandi (8 grudnia 1975), 21: AAS 68 (1976), 19-20.

217. Jan Paweł II, Posynodalna adhort. apost. Ecclesia in Africa (14 września 1995), 31: AAS 88 (1996), 21.

218. Tenże, Przemówienie do Biskupów członków Konferencji Episkopatu latyno-amerykańskiego (9 marca 1983): AAS 75 (1983), 778.

219. Por. n. 29: AAS 102 (2010), 708.

220. Benedykt XVI, Przemówienie do członków Rady Specjalnej dla Afryki Synodu Biskupów, Jaunde [Kamerun] (19 marca 2009): AAS 101 (2009), 312; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 5/2010, s. 37.

221. Tenże, Enc. Spe salvi (30 listopada 2007), 1: AAS 99 (2007), 985.

222. Tenże, Homilia podczas Mszy św. na zakończenie II Zgromadzenia Specjalnego dla Afryki Synodu Biskupów (25 października 2009): AAS 101 (2009), 918; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. ½010, s. 41.

223. Tamże.

224. Por. Tamże.

225. Tenże, Przemówienie do Kurii Rzymskiej z okazji składania życzeń na Boże Narodzenie (21 grudnia 2009): AAS 102 (2010), 34; L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 2/2010, s. 38.

226. Por. Propositio 57.

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Kościół nie jest urzędem

Emocje, które poprzedziły pojawienie się adhortacji apostolskiej Querida Amazonia, ustąpiły bardzo szybko – z dniem, w którym dokument ujrzał światło dzienne. Przebiły się jedynie głosy, że papież Franciszek rozczarował. Ten tekst jest jednak zbyt ważny, by pozostawić go w świetle krzywdzących komentarzy. Co więcej – zawiera wiele cennych podpowiedzi dla chrześcijan w Polsce.

Tym, co może zaskakiwać, jest fakt, że Ojciec Święty dedykuje adhortację ludowi Bożemu i wszystkim ludziom dobrej woli. Nie czyni przy tym rozróżnienia na duchownych i świeckich. W przeważającej większości mówi o zadaniach, które stoją przed Kościołem, i uświadamia czytelnikowi, że misję głoszenia Ewangelii otrzymały nie pojedyncze osoby, ale cała wspólnota. To ważne spostrzeżenie.

Parafio, do dzieła!

Tylko jeden raz papież wspomina o tym, co jest specyficzne dla kapłanów, do czego nie można delegować osób, które nie przyjęły święceń. Zwraca uwagę, że są to dwa sakramenty: Eucharystia i pokuta. Docenia natomiast rolę świeckich w organizacji wspólnoty, głoszeniu słowa Bożego czy poszukiwaniu dróg wyrażania pobożności ludowej. Zauważa także ogromną rolę kobiet, dzięki którym wspólnoty „utrzymały się i przekazały wiarę przez długi czas, chociaż nie było tam żadnego kapłana, nawet przez dziesięciolecia”. Franciszek zaznacza, że w wielu miejscach to właśnie „kobiety podtrzymywały Kościół przy życiu, z godnym podziwu poświęceniem i żarliwą wiarą”.

Gdy czyta się te słowa, można pozostać myślami w Amazonii i tłumaczyć, że nasza rzeczywistość jest zgoła inna. W Polsce nie mamy jeszcze problemu z brakiem kapłanów. Nie wiemy też, co znaczy brak możliwości uczestniczenia w niedzielnej Mszy św. Może to prowadzić do przekonania, że w Kościele odpowiedzialnymi za głoszenie Dobrej Nowiny oraz za przekaz wiary są osoby duchowne. One ewangelizują, a świeccy są jedynie słuchaczami Ewangelii. Tymczasem papież mówi jasno: cały lud Boży głosi Ewangelię. Takie spojrzenie na nasze parafie kazałoby powiedzieć, że skutecznym głosicielem Dobrej Nowiny jest cała wspólnota parafialna: od księdza proboszcza poczynając, a na najmłodszych wiernych – przygotowujących się do bierzmowania czy nawet do przyjęcia Pierwszej Komunii św. – kończąc. Każdy we właściwy sobie sposób i właściwymi dla siebie metodami jest zaproszony do tego wspólnego dzieła. Tutaj nie ma ważniejszych i mniej ważnych. Najmocniej świadczymy o Ewangelii, kiedy jesteśmy wspólnotą.

Warto podkreślić, że papież nie poprzestaje jedynie na wskazywaniu ogólnych celów, ale tłumaczy krok po kroku, jak wspólnota (czytaj: cała parafia) ma głosić Ewangelię.

Pokusa przekształcania Kościoła

Fundamentalne w tym kontekście wydaje się stwierdzenie, że „Kościół jest powołany, by iść z ludami Amazonii”. Trudno nie dostrzec tutaj echa ewangelicznego opisu przedstawiającego uczniów w drodze do Emaus (Łk 24, 13). Zmartwychwstały Jezus, zanim będzie z nimi rozmawiał i wyjaśniał im teksty święte, przybliża się i idzie w rytm ich kroków. Wsłuchuje się w to, co mają do powiedzenia. Jeśli stawia pytania, to tylko w taki sposób, by uczniowie mogli wyrzucić z siebie to wszystko, co się w nich nagromadziło, opowiedzieć o swoim życiu, tęsknotach i bólach.

To nie jest nowość w nauczaniu Franciszka, ale mimo wszystko warte odnotowania, a jeszcze bardziej warte wdrożenia w życie:

nie można być skutecznym ewangelizatorem w odseparowaniu od ludzi.

Nie można głosić Ewangelii, pozostając na zewnątrz świata, w którym oni żyją, i nie znając ich, a przyznając sobie jedynie rolę recenzenta. Stąd papież zauważa, że Kościół musi wzrastać w „kulturze spotkania”, w duchu „miłości, szacunku i zrozumienia” drugiego człowieka. Powinien przy tym wyzbyć się prób narzucania wzorów świętości, które byłyby jedynie „kopiami wzorców z innych miejsc”.

Oczywiście, słowa te można interpretować bardzo wąsko – jako przestrogę przed proponowaniem ludom Amazonii form religijności charakterystycznych np. dla Europy, i wówczas zwolnić się z rozważania tej części adhortacji. Ale można też rozumieć tę kwestię szeroko, do czego Ojciec Święty zresztą zachęca, pisząc, że nie wolno nam nigdy myśleć o „chrześcijaństwie monokulturowym i uniformistycznym”. Oznacza to prawo każdego człowieka do osiągania świętości na „właściwej sobie drodze”.

Papież przestrzega przed zbyt pochopnym ocenianiem i kwalifikowaniem pewnych zachowań jako przesądu bądź pogańskiego błędu. Nie oznacza to jednak pełnej akceptacji dla wszystkich zachowań. Franciszek ma świadomość, że często wymagają one oczyszczenia i dojrzewania, jednak nie będzie to możliwe bez wcześniejszego przybliżenia się do drugiego człowieka i nawiązania z nim relacji. Chrześcijanie – zdaniem papieża – mają współpracować z ludźmi dobrej woli, nie wstydzić się Jezusa Chrystusa, mówić o Nim i nieść innym Jego propozycję nowego życia. Z tej perspektywy trudno za adresata tego apelu uznać jedynie wierzących mieszkańców Amazonii.

Jeszcze trudniej przejść obojętnie obok wezwania, by nie ulegać pokusie przekształcania Kościoła w urząd, którego działanie polegałoby jedynie na narzucaniu norm, ocenianiu i wykluczaniu. Raczej – mówi papież – mamy tworzyć wspólnotę, która stara się „zrozumieć, pocieszyć i włączyć”, szczególnie tych, którzy czują się zapomniani i odrzuceni. Warto przypomnieć, że pisząc o Kościele, papież ma na myśli cały lud Boży, duchownych i świeckich. Razem mają oni budować wspólnotę, która tak jak matka niesie innym miłosierdzie, i tworzyć atmosferę, w której to miłosierdzie przekłada się na konkretne czyny.

Ojciec Święty poucza, że Kościół Jezusa Chrystusa ma mieć twarz wspólnoty włączającej, tzn. jego główną troską ma być doprowadzenie do Boga tych, którzy są na zewnątrz i którzy z różnych powodów z Kościołem nie chcą mieć nic wspólnego. Temat ten wymaga niewątpliwie osobnego przeanalizowania, jednak już dziś trzeba postawić pytanie o to, czy działania podejmowane w naszych parafiach, głoszone słowo Boże, katechizacja, działalność Caritas mają na uwadze horyzont włączania.

Czytać, modlić się i żyć

Przed ogłoszeniem adhortacji Querida Amazonia wielu publicystów lansowało swoją wizję papieskiego tekstu. Po jego ogłoszeniu okazało się, że te ich liberalne opinie, głoszone z pełnym przekonaniem, rozminęły się z nauczaniem papieża. I wtedy pojawiły się rozczarowanie, a nawet krytyka. Taka postawa każe zadać pytanie o to, czego oczekujemy od nauczania Piotra naszych czasów: realizacji naszych pomysłów na Kościół czy raczej wskazania dróg, którymi ten Kościół powinien dziś kroczyć. Jestem przekonany, że każdy, kto z otwartym sercem oczekiwał na adhortację, znajdzie w niej wiele inspiracji, wskazań i cennych wskazówek. Najważniejsze jest to, że dokument ten nie jest jedynie po to, byśmy go czytali i rozumieli, ale przede wszystkim byśmy się nim modlili i uczynili treścią swojego życia. Także w Polsce.

CZYTAJ DALEJ

Patron Europy

2020-06-30 10:09

Niedziela Ogólnopolska 27/2020, str. VIII

[ TEMATY ]

św. Benedykt z Nursji

Giotto di Bondone – św. Benedykt

Święty Benedykt z Nursji, opat, to jedna z najwybitniejszych postaci w dziejach Kościoła. Jego siostrą była św. Scholastyka.

Pierwsze nauki Benedykt pobierał w Nursji. Na dalsze studia udał się do Rzymu, jednak wkrótce opuścił Wieczne Miasto i udał się w kierunku Tivoli. Osiadł w przysiółku Enfide (dzisiaj Affile) przy kościele Świętych Piotra i Pawła u stóp wzgórz Prenestini. Następnie przeniósł się do Subiaco i tu tak naprawdę rozpoczął życie mnicha, pełne ascezy. Z czasem zaczęli się do niego przyłączać uczniowie.

Pod jego kierunkiem utworzono 12 małych klasztorów po 12 uczniów każdy. Klasztory stały się kolebką humanistycznego, kulturowego, religijnego, a także gospodarczego odrodzenia europejskiego kontynentu. Około 525 lub 529 r. Benedykt wraz z kilkoma uczniami przeniósł się z Subiaco na Monte Cassino, gdzie zbudował kościół i klasztor.

Na Monte Cassino napisał też słynną Regułę, w której określa życie monastyczne jako „szkołę służby Pańskiej”. Podkreśla, że całe życie mnicha, jego wszystkie chwile i czynności winny głosić chwałę Stworzyciela. Dewizą Benedykta było: Ora et labora – Módl się i pracuj. Reguła wskazuje również na szczególne znaczenie kultu liturgicznego. Dużą część dnia zakonnik przeznaczał na lectio divina – czytanie Pisma Świętego.

Reguła św. Benedykta wywarła poważny wpływ na całe życie Europy Zachodniej – Benedykt XVI podkreślił, że Reguła jest „światłem dla Europy”, a św. Benedykt „swoim życiem i dziełem wywarł zasadniczy wpływ na rozwój cywilizacji i kultury europejskiej”. Święty Paweł VI, ogłaszając św. Benedykta patronem Europy 24 października 1964 r., wyraził uznanie dla wielkiego dzieła, którego dzięki Regule dokonał ten święty w zakresie kształtowania cywilizacji i kultury europejskiej.

Jako ojciec monastycyzmu zachodniego św. Benedykt czerpał również z doświadczeń pustelników (ojców pustyni) ze Wschodu, którzy żyli w IV wieku w Egipcie, Syrii i Azji Mniejszej i osiedlali się na pustyni. Najbardziej znanym polskim opactwem benedyktyńskim jest opactwo tynieckie. Do Polski benedyktyni przybyli wraz ze św. Wojciechem.

Św. Benedykt, opat, ur. ok. 480 r. w Nursji, zm. 21 marca 547 r. na Monte Cassino

CZYTAJ DALEJ

Kard. Pell wspomina długie miesiące w więziennej celi

2020-07-12 09:34

[ TEMATY ]

kard. Pell

Włodzimierz Rędzioch

W więzieniach jest wiele dobroci, czasami mogą być jednak piekłem na ziemi. Miałem wiele szczęścia, że byłem bezpieczny i dobrze traktowany. Kard. George Pell pisze o tym dla amerykańskiego pisma „First Things”, w tekście zatytułowanym „Mój czas w więzieniu”.

Jest to pierwsze tak osobiste wspomnienie opublikowane po tym, jak po 400 dniach spędzonych za kratkami, wyszedł na wolność uniewinniony od zarzutów o pedofilię jednomyślnym orzeczeniem Sądu Najwyższego Australii.

Kard. Pell pisze o trzynastu miesiącach spędzonych w izolatce. „W Melbourne (10 miesięcy odosobnienia) mundur więzienny był zielonym dresem, ale w Barwon (3 miesiące izolacji) wydano mi jasnoczerwony kolor kardynała” – wspomina z humorem.

Ujawnia też detale z więziennego życia: prostą celę z solidnym łóżkiem, lampkę pomagającą czytać, zaledwie godzinę czasu na codzienny spacer i nieprzeźroczyste szyby na oddziale, przez które z trudem można jedynie było odróżnić dzień od nocy. Wyznaje, że był w izolacji dla własnej ochrony, ponieważ osoby skazane za wykorzystywanie seksualne dzieci, zwłaszcza duchowni, narażeni są na ataki fizyczne i wykorzystywanie. Także jemu grożono.

Kard. Pell wspomina, że słyszał więźniów kłócących się między sobą o jego winę i o tym, że większość strażników uznała go za niewinnego. Przeciwieństwem były, jak pisze, australijskie media „gorzkie w osądach i wrogie”.

Hierarcha zauważa, że antypatia wśród więźniów wobec sprawców nadużyć seksualnych na nieletnich jest powszechna w świecie anglojęzycznym - jest to ciekawy przykład prawa naturalnego wyłaniającego się w ciemności. „Nawet mordercy gardzą tymi, którzy gwałcą młodocianych. Jakkolwiek jest to ironiczne, ta pogarda nie jest wcale zła, ponieważ wyraża wiarę w istnienie dobra i zła, które często pojawia się w więzieniach w zaskakujący sposób” – pisze kard. Pell.

Wyznaje, że w czasie swej izolacji otrzymywał wiele listów od różnych ludzi. Pisał do niego m.in. pogrążony w ciemności więzień, prosząc, by zasugerował mu jakąś lekturę pomagającą przezwyciężyć zagubienie. „Poleciłem mu by przeczytał Ewangelię św. Łukasza” – wspomina były arcybiskup Sydney.

Wyznaje, że o swym uniewinnieniu dowiedział się oglądając w celi telewizję. „Zaskoczony młody reporter poinformował Australię o moim uniewinnieniu i był bardzo zdenerwowany jednomyślnością sędziów” – pisze hierarcha dodając, że wkrótce potem „został zwolniony do świata zamkniętego z powodu koronawirusa”.

Dziennikarze nie opuszczali go na krok. „Dwa helikoptery prasowe podążyły za mną z Barwon do klasztoru karmelitów w Melbourne, a następnego dnia dwa samochody z dziennikarzami towarzyszyły mi przez całe 880 km do Sydney” – wspomina emerytowany prefekt watykańskiego Sekretariatu ds. Ekonomii.

Podkreśla, że dla wielu czas spędzony w więzieniu jest okazją do zastanowienia się i konfrontacji z podstawowymi prawdami. „Życie w więzieniu pozbawiło mnie wszelkich wymówek, że jestem zbyt zajęty, by się modlić, a mój regularny plan modlitwy podtrzymywał mnie. Od pierwszej nocy zawsze miałem brewiarz, a Komunię Św. otrzymywałem co tydzień. Pięć razy brałem udział w Mszy Św., choć nie mogłem jej odprawić, nad czym szczególnie bolałem w czasie Bożego Narodzenia i Wielkanocy” – pisze kard. Pell. I dodaje: „Moja katolicka wiara podtrzymywała mnie, zwłaszcza świadomość, że moje cierpienia nie muszą być bezsensowne, ale mogą być zjednoczone z Chrystusem, naszym Panem. Modliłem się więc za przyjaciół i wrogów, za moich zwolenników i za moją rodzinę, za ofiary wykorzystywania seksualnego, za moich współwięźniów i strażników”.

W więzieniu, każdego dnia, kard. Pell prowadził dziennik. Po oczyszczeniu z wszelkich zarzutów postanowił go opublikować. Ukaże się nakładem jezuickiego wydawnictwa Ignatius Press, które zapowiada, że książka ta stanie się klasyką duchowości.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

Wspierają nas

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję