Orędzie o zmartwychwstaniu Jezusa Chrystusa sięga samych początków chrześcijaństwa. Można się o tym przekonać, analizując księgi Nowego Testamentu. Wprawdzie najstarsza z nich (1 Tes) została napisana ok. 50 r., a więc prawie 20 lat po Wielkanocy, to jednak w listach św. Pawła i Dziejach Apostolskich, a także i w innych pismach (zob. np.: Mk 16,6; Łk 24,34; 1 P 1,21), znajdują się świadectwa o zmartwychwstaniu Jezusa noszące wyraźne ślady owego pierwotnego głoszenia: wyznania wiary, hymny liturgiczne i schematy katechetyczne.

1. Credo Korynckie

Najsłynniejszą formułę zmartwychwstania Nowego Testamentu, swoistego rodzaju pierwotną formę Ewangelii, stanowi tzw. Credo Korynckie (wyznanie wiary zawarte w 1 Kor 15,3b-5): "Chrystus umarł - zgodnie z Pismem - za nasze grzechy, został pogrzebany, zmartwychwstał trzeciego dnia, zgodnie z Pismem, i ukazał się Kefasowi, a potem Dwunastu". Pierwszy List do Koryntian został napisany przez św. Pawła w Efezie około 54-55 roku. Jednakże, jak sam Apostoł przyznaje (15,1), przytoczone wyznanie wiary otrzymał on od chrześcijan po swoim nawróceniu i przekazał już osobiście Koryntianom w 49/50 roku. Powstało ono zatem w latach trzydziestych, w Jerozolimie lub Antiochii, i było używane w liturgii przez katechumenów przyjmujących chrzest. Według tego wyznania wiary, Jezus Chrystus trzeciego dnia po swojej śmierci zbawczej powstał z martwych (dosłownie zbudził się) i ukazał (dosłownie dał się widzieć) najpierw samemu Piotrowi, a potem całemu gronu Dwunastu (Dwunastu jest terminem technicznym, gdyż po odpadnięciu Judasza grono to liczyło jedenaście osób).

2. Narracje Ewangelistów

Z biegiem czasu pierwsi chrześcijanie, na wzór starotestamentalnych wyznań wiary w formie narracji (Pwt 26,5-9), opowiedzieli z wiarą w czterech Ewangeliach wydarzenia związane z Chrystusowym powstaniem z martwych. Jednakże, jak napisał C. H. Dodd, "jedną cechę tych opowiadań uważny czytelnik dostrzeże od razu: narracja ciągła, która biegła od opisu wjazdu do Jerozolimy aż do odkrycia pustego grobu, teraz się urywa. Odtąd mamy raczej zbiór oderwanych epizodów". W konsekwencji, między narracjami paschalnymi poszczególnych Ewangelistów zachodzą pewne rozbieżności: Ile naprawdę kobiet udało się "wczesnym rankiem w pierwszy dzień tygodnia" (Mk 16,1) do grobu? Czy chciały one jeszcze namaścić ciało Jezusa (Mk, Łk), czy tylko obejrzeć grób (Mt)? Czy zastały kamień już odsunięty od grobu (Mk, Łk, J), czy dopiero anioł odsuwał go na ich oczach (Mt)? Wreszcie, gdzie Jezus ukazywał się uczniom: w Galilei (Mt), czy w Jerozolimie (Łk)? Protestancki teolog, K. Barth, pisał, że czytelnik narracji paschalnych może przeżywać jak gdyby "trzęsienie ziemi".
Skąd więc wzięły się rozbieżności? Pierwszy powód wiąże się ściśle z naturą Chrystusowego zmartwychwstania. "Nikt - czytamy w Katechizmie Kościoła Katolickiego - nie był naocznym świadkiem samego wydarzenia Zmartwychwstania i nie opisuje go żaden Ewangelista. Nikt nie mógł powiedzieć, jak dokonało się ono z fizycznego punktu widzenia. Tym bardziej była nieuchwytna dla zmysłów jego najbardziej wewnętrzna istota, przejście ze śmierci do życia" (KKK, 647). Ewangeliści zatem zdają sobie sprawę z tego, że muszą opisać coś, co wymyka się zwykłemu badaniu historycznemu, gdyż dokonało się na granicy "naszego" świata i wieczności. Wolą więc napisać mniej niż za dużo. Wolą uklęknąć i w duchu kontemplacji zachwycać się Zmartwychwstałym, niż przez nadmiar spekulacji i ciekawości zniekształcić rzeczywistość. Drugi powód ma charakter ogólny. Narracje paschalne, jak całe ewangelie, nie są zimnymi kronikami życia Jezusa, lecz pełnym religijnego entuzjazmu orędziem, kerygmą o znaczeniu życia Jezusa dla naszego zbawienia. Ewangelie nie są "fotografiami", lecz "portretami" Jezusa, malowanymi "pędzlem" wiary. Wiara św. Marka kazała mu na przykład stworzyć przepiękną teologię apofatyczną, według której kobiety po powrocie od grobu nikomu nic nie powiedziały, bo się bały. Wiara św. Łukasza kazała mu stworzyć sugestywną teologię historii, w której centrum znajduje się Jerozolima: tylko w niej ukazuje się Zmartwychwstały, a uczniowie wyruszając z Jerozolimy inaugurują czas Kościoła. Wiara św. Mateusza kazała mu z kolei stworzyć przekonującą apologię chrześcijaństwa: kamień od grobu odsuwany jest na oczach kobiet, celem podkreślenia, że nikt wcześniej nie był przy grobie i nie wykradł, ani nie przeniósł, ciała Ukrzyżowanego. Wiara św. Jana wreszcie kazała mu - ze względu na późniejsze pokolenia chrześcijan - wyakcentować bardziej fakt odkrycia pustego grobu niż wydarzenia ukazywań się Zmartwychwstałego: "umiłowany uczeń" wierzy w zmartwychwstanie już na podstawie widoku samych płócien i chusty w pustym grobie.
Nietrudno zatem dostrzec, że świadectwa biblijne są ze sobą zgodne co do istoty, a różnią się albo w mało ważnych szczegółach, albo ze względu na ważne racje teologiczne. Ewangelie wyraźnie sugerują, że tylko z Bożą pomocą człowiek może uchwycić głębię tajemnicy zmartwychwstania Jezusa. Pełne tajemnic misterium zmartwychwstania Chrystusa - czytamy w Katechizmie Kościoła Katolickiego - posiadało jednak "potwierdzone historycznie znaki" (KKK, 639): ukazywania się Zmartwychwstałego (chrystofanie) i odkrycie pustego grobu.

Cdn