Jak pamiętamy z lekcji fizyki, to pochodzące z łaciny słowo oznacza nasycenie cieczy gazem. W medycynie określa ono stopień wysycenia tlenem hemoglobiny krwinek czerwonych. W praktyce medycznej jest to, obok temperatury ciała, ciśnienia tętniczego krwi i pulsu, bardzo ważny parametr monitorowania stanu organizmu, bo jak wiemy, bez tlenu i procesu oddychania wewnątrzkomórkowego nie ma życia.

Saturacja krwi to pojęcie znane w medycynie od dawna. Sprawdzamy ją przed trudnymi badaniami diagnostycznymi, np. bronchoskopią, przed zabiegami operacyjnymi, a także przed zastosowaniem znieczulenia ogólnego. Pomiar saturacji jest ważny również u pacjentów chorujących m.in. na astmę, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, infekcje bakteryjne lub wirusowe układu oddechowego oraz pacjentów z chorobami i wadami serca.

W czasie pandemii COVID-19 mówimy o saturacji bardzo często, ponieważ wirus SARS-CoV-2, który wywołał pandemię, ma szczególne powinowactwo do tkanki płucnej, a uszkodzenie płuc jest częstym i niebezpiecznym skutkiem tej choroby. Najprościej tłumacząc, wskaźnik saturacji w COVID-19 jest wprost proporcjonalny do stopnia zajęcia tkanki płucnej, co dla lekarza jest ważnym parametrem określającym stan pacjenta. Profesjonalne pulsoksymetry są na stałe umieszczone przy tzw. łóżkach covid-owych. Te niewielkie urządzenia są dostępne także w wersji do użytku domowego. Co prawda pomiar saturacji pulsoksymetrem, który wystarczy nałożyć na palec i włączyć, jest prosty, ale są sytuacje, kiedy wynik może zostać fałszywie zaniżony. Przede wszystkim dłonie pacjenta nie powinny być zmarznięte, np. po umyciu w zimnej wodzie, bo wtedy naczynia włosowate opuszków palców, w których dokonywany jest pomiar, będą obkurczone. Osoba, u której mierzona jest saturacja, powinna wcześniej chwilę odpocząć, a w trakcie pomiaru pozostać nieruchomo. Kolejnymi elementami wpływającymi na pomiar są lakier lub tzw. hybryda na paznokciach pań oraz choroby płytki paznokciowej, np. grzybica. Możliwe jest wtedy wykonanie pomiaru na skrzydełku nosa lub małżowinie usznej.

Wynik badania jest wyrażony w procentach. Prawidłowy – zawiera się w przedziale od 95 do 100%. U osób między 70. i 75. rokiem życia dolna granica normy to 93-94%. Jeżeli wynik jest poniżej tych wartości, ale nie gorszy niż 90%, to jest uzasadniona potrzeba częstego kontrolowania saturacji.

Przy wyniku poniżej 90% powinno nam się zapalić światełko ostrzegawcze. Pierwszym krokiem winno być wtedy sprawdzenie, czy spełniliśmy wszystkie warunki niezbędne dla uzyskania prawidłowego wyniku, następnie powtórzenie pomiaru i jeżeli wynik nadal będzie poniżej 90%, nie wolno nam zwlekać ze znalezieniem fachowej pomocy medycznej, zwłaszcza gdyby wynik miał tendencję spadkową. Pamiętajmy, że saturacja krwi poniżej 70% oznacza stan bezpośredniego zagrożenia życia.

Pacjenci chorujący przewlekle na astmę czy POChP do pomiaru saturacji i interpretacji wyniku powinni być przygotowani przez lekarza prowadzącego.

W czasie pandemii pomiar saturacji jest przydatny dla osób z objawami dającymi podejrzenie, że zachorowały na COVID-19 – nieprawidłowy wynik jest sygnałem do wykonania testu. U chorych w trakcie leczenia domowego natomiast pulsoksymetr pozwala dobrze monitorować stan pacjenta, by przy jego pogorszeniu szukać pomocy w szpitalu. U ozdrowieńców, zwłaszcza w pierwszym okresie, pomiar saturacji jest tak samo ważny, jak na początku choroby i w jej trakcie. Musimy zdawać sobie sprawę z tego, że reinfekcja, czyli powtórne przejście COVID-19, jest możliwe. Jeżeli infekcja ustąpiła, pacjent czuje się dobrze i nie ma duszności – można przestać mierzyć saturację.

Notowała: Anna Wyszyńska