Reklama

Historia

Pieśń wszystkich Polaków. 26 lutego 1927 r. Mazurek Dąbrowskiego został oficjalnie hymnem państwowym

Każde polskie dziecko wie, że naszym hymnem narodowym jest Mazurek Dąbrowskiego, ale 100 lat temu nie było to tak oczywiste.

Niedziela Ogólnopolska 8/2022, str. 32-33

[ TEMATY ]

hymn

Montaż Anna Wiśnicka

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

W lipcu 1797 r. działacz emigracyjny Józef Wybicki odwiedził we Włoszech tworzące się Legiony Polskie. Wzruszony widokiem żołnierzy napisał słowa piosenki, która miała ich pobudzić do walki i dać im nadzieję na powrót do domów. Wykorzystał przy tym usłyszaną gdzieś melodię mazura – tańca, który jest znany wszystkim i kojarzy się z ojczyzną.

Pieśń rozpoczynała się od słów: „Jeszcze Polska nie umarła, kiedy my żyjemy, co nam obca moc wydarła, szablą odbijemy”. W sześciu zwrotkach zawierała wszystko to, o czym marzyli Polacy walczący u boku Napoleona Bonapartego. Jeden z legionistów – Karol Drzewiecki napisał później w swoich pamiętnikach: „Każdy wierzył w nowe boje i zwycięstwa nowe, w nas także żołnierska krew zawrzała, radzi byśmy nowinę wojny jak najrychlej zanieść swoim. Gotowość była wielka i gorąca”.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Moskal nie osiędzie

Pieśń Legionów Polskich we Włoszech bardzo szybko zyskała wielką popularność. Już po roku była znana i śpiewana we wszystkich trzech zaborach. Kiedy w listopadzie 1806 r. gen. Jan Henryk Dąbrowski wjeżdżał uroczyście do Poznania, przez zgromadzone tłumy został przywitany właśnie tą pieśnią.

Wkrótce została ona jednak, z powodów politycznych, zmodyfikowana. Usunięto czwartą zwrotkę, zaczynającą się od słów: „Niemiec, Moskal nie osiędzie...”. Uznano, że byłaby nietaktem wobec króla saskiego Fryderyka Augusta, przyszłego władcy tworzącego się Księstwa Warszawskiego, i w kontekście rozmów pokojowych z Rosjanami. Pozbyto się także ostatniej zwrotki, zawierającej odniesienie do Kościuszki, który był przeciwny udziałowi Polaków w kampaniach Napoleona. Jeszcze wcześniej zmieniono słowa pierwszej zwrotki na bardziej bitewne: „Jeszcze Polska nie zginęła...”. W tej wersji Mazurek Dąbrowskiego stał się jedną z najbardziej znanych polskich pieśni narodowych.

Szczególną rolę odegrał w czasie powstania listopadowego – śpiewano go podczas wszystkich oficjalnych uroczystości. Do melodii Mazurka Dąbrowskiego napisano ponad dwadzieścia pieśni z tekstami na cześć przywódców powstania. W czasie krwawej bitwy pod Grochowem, 25 lutego 1831 r., ranny gen. Józef Chłopicki dał sygnał do natarcia. Mimo silnego ostrzału artyleryjskiego kolumna piechoty ruszyła do ataku ze śpiewem: „Jeszcze Polska nie zginęła”. W ten sposób i w tym dniu pieśń ta stała się hymnem narodowym.

Reklama

Kiedy po upadku powstania jego uczestnicy emigrowali z kraju w obawie przed prześladowaniami, fetowano ich szczególnie uroczyście w krajach niemieckich. Witani byli słowami: „Noch ist Polen nicht verloren”. Ryszard Wagner włączył melodię Mazurka Dąbrowskiego do napisanej na cześć powstańców uwertury symfonicznej Polonia. Podczas Wiosny Ludów, w 1848 r., Mazurek stał się nieomal nieoficjalnym hymnem narodów gnębionych przez imperia, w różnych tłumaczeniach śpiewanym na ulicach m.in. Berlina, Pragi i Wiednia. Nic dziwnego, że był pieśnią zakazaną, szczególnie na terenach byłego państwa polskiego.

A może Pierwsza Brygada?

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r. było niemal oczywiste, że Mazurek Dąbrowskiego stanie się oficjalnym hymnem państwowym. Ale jak to w Polsce bywa, rozpoczęła się wówczas dyskusja. Niektórzy wyrażali opinię, że pieśń jest przestarzała, że ma treść odnoszącą się do konkretnego czasu i nazbyt skoczną melodię. Pojawiły się też inne pomysły. Proponowano np. pieśń Boże, coś Polskę, ale jej pierwotny, oryginalny tekst był hołdem dla cara. Dużą popularnością cieszyły się Rota i Warszawianka; legioniści Józefa Piłsudskiego natomiast byli zwolennikami Pierwszej Brygady. Pojawiły się również pomysły, żeby rozpisać konkurs na nowy hymn narodowy z nowymi melodią i słowami. Większość jednak broniła Mazurka Dąbrowskiego. Dziennikarz Myśli Niepodległej napisał w 1921 r.: „Obywatele! Nie dajcie sobie odbierać tego hasła, tego hymnu! Fuszerem jest poeta, któremu się zdaje, że może się mierzyć z tym tekstem, fuszerem muzyk, który sobie wyobraża, że muzyką swoją wzbudzi więcej entuzjazmu”.

Reklama

W końcu zdecydowali urzędnicy. W październiku 1926 r. specjalna komisja przy Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego dokonała poprawek stylistycznych i ustaliła ostateczny tekst oraz sposób wykonywania Mazurka Dąbrowskiego w szkołach. Kilka miesięcy później – 26 lutego 1927 r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych wydało okólnik, w którym ogłosiło ten tekst jako jedynie obowiązujący hymn państwowy.

Nie urwać głowy orłowi

Mazurek Dąbrowskiego nie bardzo się podobał marszałkowi Józefowi Piłsudskiemu. Uważał on, że tekst hymnu narodowego powinien mieć możliwie jak najbardziej podniosły i uroczysty charakter, bez odniesień do konkretnych osób, nawet zasłużonych. Za bzdurne uważał zwroty: „przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę” czy „dał nam przykład Bonaparte”. Nie chciał hymnu, który z Polaków robi wiecznych wygnańców, zapatrzonych we Francję. Miał nawet pomysł na odpowiednią dla nowego hymnu melodię, jak twierdził, „najpiękniejszy chorał świata”: Preludium c-moll op. 28 nr 20 Fryderyka Chopina przerobiony na orkiestrę. W 1934 r. próbowano w dyskretny sposób znaleźć kogoś godnego do napisania tekstu, ale wszyscy wybrani poeci odmawiali.

Kolejną próbę ustanowienia nowego, tym razem socjalistycznego, hymnu podjął po II wojnie światowej Bolesław Bierut – sekretarz generalny PZPR. Według niego, jedynym godnym, by napisać słowa do takiego hymnu, był Władysław Broniewski – wielki zwolennik nowego ustroju. Ten jednak stanowczo odmówił. Jak wspominała w swoich Dziennikach Maria Dąbrowska, na jednej z imprez organizowanych w Belwederze dla literatów pijany Broniewski wypominał to Bierutowi: „Wy chcecie, towarzyszu Bolesław, żebym ja napisał nowy tekst do hymnu narodowego. Ja to potrafię. Ja jeden! Ale ja hymnu narodowego nie będę zmieniał. Nie będę, bo nie mogę! Bo nie chcę! (...) Bo to tak, jakbym orłowi polskiemu urwał głowę”.

Reklama

Decyzja nie należała jednak do towarzyszy polskich – prawdopodobnie sprawę rozstrzygnął sam Józef Stalin. Według niektórych relacji, podczas przyjęcia polskiej delegacji na Kremlu miał powiedzieć: „A po co macie godło i hymn zmieniać? Mnie się wasze mundury oraz herb i hymn podobają”. Jakkolwiek by nie było, Polska była jedynym, obok Czechosłowacji, krajem socjalistycznym, który po wojnie zachował w miarę tradycyjne symbole narodowe. Barwy i godło zostały wpisane nawet do socjalistycznej konstytucji PRL w 1952 r. Mazurek Dąbrowskiego musiał poczekać do 1976 r. – do jej nowelizacji. Być może miał stanowić przeciwwagę dla PZPR, wpisanej wtedy do ustawy zasadniczej jako przewodniej siły narodu i wiecznej przyjaźni ze Związkiem Radzieckim.

Ostatecznie w obowiązującej do dziś konstytucji z 1997 r. odpowiedni zapis znalazł się w art. 28 ust. 3.: „Hymnem Rzeczypospolitej Polskiej jest Mazurek Dąbrowskiego”.

I niech tak już zostanie.

2022-02-15 13:07

Ocena: +14 -2

Reklama

Wybrane dla Ciebie

„Hymn o Miłości” Matki Czackiej

[ TEMATY ]

beatyfikacja

hymn

Matka Elżbieta Czacka

Archiwum FSK

Rozważanie i uczesniczenie w eucharystycznych tajemnicach wyzwala łaski, rodzące w duszy świętość – mówiła m. Czacka

Rozważanie i uczesniczenie w eucharystycznych tajemnicach wyzwala łaski, rodzące w duszy świętość – mówiła m. Czacka

„Podstawą życia w Laskach – pisze Matka Czacka – musi być miłość. Miłość Boga i bliźniego... Miłość w myślach, słowach i uczynkach”.

Wszystkie aspekty Dzieła Matki Czackiej były zgodne z chrześcijańską wiarą. Trzeba było tylko starać się żyć według reguł, jakimi kieruje się Bóg w Trójcy Jedyny. Siebie i swoich współpracowników Matka Czacka uważała za „narzędzia” miłości Samego Boga. 

CZYTAJ DALEJ

Wałbrzych. Wyniki II etapu 28. Konkursu Wiedzy Biblijnej

2024-04-18 14:32

[ TEMATY ]

Wałbrzych

bp Marek Mendyk

Civitas Christiana

konkurs biblijny

ks. Krzysztof Moszumański

okwb

ks. Mirosław Benedyk/Niedziela

Laureaci etapu diecezjalnego 28. OKWB w Wałbrzychu

Laureaci etapu diecezjalnego 28. OKWB w Wałbrzychu

W siedzibie Katolickiego Stowarzyszenia „Civitas Christiana” w Wałbrzychu przy ul. Młynarskiej w czwartek 18 kwietnia odbył się diecezjalny etap 28. Ogólnopolskiego Konkursu Wiedzy Biblijnej.

Do rywalizacji przystąpiło 30 uczniów z terenu diecezji świdnickiej. W tym roku tematem biblijnych zmagań były: Księga Sędziów oraz Dzieje Apostolskie. Gościem specjalnym w czasie biblijnych zmagań był bp Marek Mendyk, który przewodniczył Mszy świętej dla uczestników w Wałbrzyskiej Kolegiacie, a następnie towarzyszył finalistom, aż do rozstrzygnięcia wyników.

CZYTAJ DALEJ

Jasna Góra: młodzi diakoni słowa Bożego - etap diecezjalny konkursu biblijnego

2024-04-18 17:13

[ TEMATY ]

Jasna Góra

konkurs biblijny

BPJG

- By być nie specjalistą od Biblii, ale diakonem słowa Bożego, czyli jego sługą, żyć w jego rytmie, obrać je za program życia i głosić innym, bo tylko tak stajemy się chrześcijanami - zachęcał młodych uczestników Ogólnopolskiego Konkursu Wiedzy Biblijnej bp Andrzej Przybylski. Konkurs z udziałem uczniów szkół ponadpodstawowych arch. częstochowskiej rozpoczęła Msza św. na Jasnej Górze. To 28. edycja organizowana przez Katolickie Stowarzyszenie „Civitas Christiana”. Dziś, w trwającym Tygodniu Biblijnym, w całej Polsce odbył się etap diecezjalny.

Po Mszy św. w Sali Papieskiej najpierw uczniowie przystąpili do części pisemnej wyłaniającej siedmiu finalistów, a po niej miała miejsce część ustna, która wskazała zwycięzców.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję