Po śmierci męża zamieszkał ze mną syn z żoną. Umówiliśmy się, że będą się mną opiekować w zamian za przepisanie na nich domu. Niestety, zachowują się wobec mnie jak kaci, w niczym nie pomagają, ciągle są awantury i groźby, że oddadzą mnie do przytułku. Czy mogę się ich pozbyć? Jak to zrobić?

Odpowiedź eksperta
Zmuszenie pełnoletniego dziecka do wyprowadzki (w Pani przypadku wspólnie z małżonką) jest możliwe wyłącznie po przeprowadzeniu postępowania sądowego o nakazanie opuszczenia lokalu. Z powództwem o eksmisję może Pani wystąpić, jeżeli dorosłe już dziecko dopuszcza się rażąco nagannego postępowania i tym samym uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie.

Gdy dysponuje się orzeczeniem sądowym o eksmisji, można skutecznie wnioskować o wymeldowanie pełnoletniego dziecka, w tym przypadku syna wraz z żoną, którzy dotychczas z Panią mieszkali i odmawiali wyprowadzki.

Należy podkreślić, że meldunek syna w żaden sposób nie wpływa na prawo do lokalu. W wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego bądź o braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy. Obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego ciąży na gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu.

Z Pani listu nie wynika, czy dokonała już Pani przepisania domu czy też nie. Jeśli jednak umowa darowizny została już zawarta, to Kodeks cywilny przewiduje możliwość odwołania darowizny nawet już wykonanej, jeżeli obdarowany dopuścił się względem darczyńcy rażącej niewdzięczności.

Co rozumiemy przez rażącą niewdzięczność? Chodzi o takie zachowanie (działanie lub zaniechanie) wobec darczyńcy, które pozostaje w istotnej sprzeczności z powszechnie przestrzeganymi normami etycznymi i moralnymi, nakazującymi okazywanie szacunku osobie, która w sposób bezinteresowny poczyniła bezpłatne świadczenie na rzecz obdarowanego. Rażąca niewdzięczność obdarowanego, będąca podstawą odwołania darowizny, musi być wymierzona w darczyńcę, co oznacza, że musi ona dotyczyć go bezpośrednio lub choćby pośrednio, np. gdy wymierzona jest w osobę bliską darczyńcy, a przez to oddziałuje negatywnie także na niego samego. Podsumowując, darczyńca, który uważa, że obdarowany dopuszcza się względem niego rażącej niewdzięczności, może odwołać darowiznę. W tym celu powinien wręczyć obdarowanemu oświadczenie na piśmie. Oświadczenie to nie spowoduje, że własność nieruchomości przejdzie automatycznie na darczyńcę – obdarowany powinien w formie aktu notarialnego dokonać jej zwrotu. Jeśli tego nie zrobi, darczyńca musi wystąpić do sądu z powództwem o zobowiązanie obdarowanego do złożenia oświadczenia woli, którego treścią będzie powrotne przeniesienie własności nieruchomości.