Czy każdy czyn podlega moralnej ocenie?

Każdy czyn człowieka podlega moralnej ocenie. Może on być dobry albo zły. Panuje dziś bardzo mocne przekonanie, że samo społeczeństwo, a w istocie większość obywateli jest ostatecznym źródłem prawa. „Zanikła pierwotna oczywistość podstaw istnienia człowieka i jego postępowania etycznego” – zdiagnozował Benedykt XVI. Fundament całości działania człowieka upatruje się jedynie w prawie pisanym i ustanowionym przez parlamenty. Nawet relatywizm etyczny staje się jednym z podstawowych warunków demokracji oraz gwarancją tolerancji i wzajemnego szacunku ludzi. Jak jednak przypomina Katechizm Kościoła Katolickiego, prawo jest normą postępowania ogłoszoną przez kompetentną władzę ze względu na dobro wspólne. Już pisarz starożytności chrześcijańskiej Tertulian zaznaczył, że „człowiek – jako jedyny spośród istot żywych – może szczycić się tym, iż był godny otrzymać od Boga prawo: jako istota obdarzona rozumem, zdolna pojmować i rozeznawać, będzie kierował swoim postępowaniem, korzystając ze swej wolności i rozumu, poddany tylko Temu, który mu wszystko poddał”.

Naturalne prawo moralne „należy do wielkiego dziedzictwa ludzkiej mądrości, które zostało oczyszczone i rozwinięte w świetle Objawienia”, jak nauczał św. Jan Paweł II. Ma ono niezbywalną wartość. To wielkie dziedzictwo ludzkiej mądrości oznacza włączenie rozumnego stworzenia w odwieczne prawo Boże. Naturalne prawo wskazuje „pierwsze i istotne zasady kierujące życiem moralnym. Jego punktem odniesienia jest zarówno dążenie do Boga, który jest źródłem i sędzią wszelkiego dobra, oraz poddanie się Mu, jak również uznanie drugiego człowieka za równego sobie. Główne przepisy prawa naturalnego zostały wyłożone w Dekalogu. Prawo to jest nazywane prawem naturalnym nie dlatego, że odnosi się do istot nierozumnych, lecz dlatego, że rozum, który je ogłasza, należy do natury człowieka” (KKK 1955). Człowiek uczestniczy w mądrości i dobroci Stwórcy. Bóg przyznaje człowiekowi panowanie nad jego czynami i zdolność kierowania sobą według prawdy i dobra. „Prawo naturalne wyraża pierwotny zmysł moralny, który pozwala człowiekowi rozpoznać rozumem, czym jest dobro i zło, prawda i kłamstwo” (KKK 1954). Prawo naturalne jest oczywiście obecne w sercu każdego człowieka i wyraża godność osoby oraz określa podstawę jej fundamentalnych praw i obowiązków.

Z naturalnym prawem moralnym łączy się kwestia wolności człowieka. Wolność daje możliwość działania lub niedziałania, a więc podejmowania przez siebie dobrowolnych działań. To wolność sprawia, że człowiek jest odpowiedzialny za swoje czyny. Człowiek jest „ojcem własnych czynów” (KKK 1749). Jego czyny są kwalifikowane jako dobre albo złe.