I w jakimś stopniu to się udaje. Bo trudno sobie wyobrazić współczesny świat bez innowacyjnych rozwiązań, dających szanse na rozwój dla ludzi, społeczeństwa i gospodarki.

Do konkursu można zgłaszać wyroby i technologie ułatwiające codzienne życie, automatyzujące produkcję, wspomagające ochronę zdrowia czy środowisko. Takie właśnie rozwiązania – zgłaszane, a następnie nagradzane w trzech kategoriach – od ponad 25 lat wyróżnia konkurs organizowany przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP). Doceniane są najbardziej obiecujące projekty, które mają potencjał, by zaistnieć szerzej i stać się wizytówką Polski.

Pierwszy w świecie

W rozstrzygniętej w końcu ubiegłego roku XXVI edycji konkursu zwracała uwagę „Bioniczna trzustka – cATMP®”. Pierwszy na świecie w pełni funkcjonalny narząd biodrukowany w technologii 3D, wyposażony w układ naczyniowy i wyspy trzustkowe zdolne do produkcji m.in. insuliny, zgodnie z naturalną fizjologią ludzkiej trzustki, otrzymał główną nagrodę w kategorii „Produkt przyszłości przedsiębiorcy”.

W kategorii „Wspólny produkt przyszłości instytucji szkolnictwa wyższego i nauki oraz przedsiębiorcy” nagroda przypadła twórcom „Bioaktywnego substytutu kości gąbczastej” – elastycznego implantu, który chirurg może dopasować do kształtu ubytku na sali operacyjnej.

Z kolei „GRACE – technologia napędowa nowej ery kosmicznej” otrzymała główną nagrodę w kategorii „Produkt przyszłości instytucji szkolnictwa wyższego i nauki”. Ten silnik odpowiadał na rosnące potrzeby sektora kosmicznego w zakresie ekologicznych i efektywnych systemów napędowych.

Trend medyczny

To nie przypadek, że z tych trzech rozwiązań dwa to innowacje związane ze zdrowiem i medycyną. Kilka lat temu takie rozwiązania zdobyły wszystkie trzy główne nagrody. Pierwsze z nich, urządzenie AngioExpert do nieinwazyjnej oceny krążenia naczyniowego metodą FMSF, służy do diagnozowania i monitorowania zaburzeń mikrokrążenia, regulacji metabolicznej oraz ryzyka powikłań naczyniowych w cukrzycy. Drugie, FRANKD, to szybkie, bezpośrednie i niewymagające izolacji materiału genetycznego testy przesiewowe wykrywające aktywne zakażenie wirusem SARS-CoV-2, realizowane metodą RT-LAMP. Wreszcie trzecie, VENTIL – to innowacyjne urządzenie służące do niezależnej wentylacji płuc, stosowane w połączeniu z respiratorem w terapii oddechowej pacjentów np. z niewydolnością oddechową.

Słabe i mocne strony

Innowacje medyczne dominują, bo oferują stabilne zyski i odporność na wahania rynkowe, a to przyciąga inwestorów. Są także rygorystycznie testowane, dlatego nagroda w konkursie ułatwia zdobycie certyfikatów niezbędnych do wejścia na rynek. Mają też najwyższy priorytet społeczny.

Konkurs organizowany przez PARP ma zachęcać do innowacyjności, która nie należy do najsilniejszych stron Polski. W Globalnym Rankingu Innowacyjności nasz kraj zajął 39. miejsce na 140 państw. W raporcie European Innovation Scoreboard 2025, rankingu innowacyjności w Europie, Polska zajęła natomiast 23. miejsce.

Takie rankingi wskazują mocne i słabe strony Polski w tej dziedzinie. Mocne to: rozwój infrastruktury cyfrowej, kapitał ludzki, a uwagę zwracają zwłaszcza ponadprzeciętne inwestycje w technologie informacyjne i wysoki poziom wykorzystania tzw. chmury obliczeniowej. Słabe to: mała aktywność innowacyjna sektora małych i średnich przedsiębiorstw, niewystarczające finansowanie, niski poziom komercjalizacji innowacji i niska atrakcyjność badań dla zagranicznych talentów.

Więcej i lepiej

Wiele z nagradzanych w konkursie produktów przyszłości, a nawet same ich nazwy, dla przeciętnego człowieka są trudne do zrozumienia. W XXV edycji nagrodzono np. „Bezpieczny hybrydowy (dwupłaszczowy) zasobnik wodoru o wysokiej gęstości zmagazynowanej energii z ciągłym monitorowaniem szczelności”. W rzeczywistości to nowatorska konstrukcja zbiornika, która pozwala na przetrzymywanie wodoru w bardzo wysokim ciśnieniu.

Także w XXV edycji nagrodzono „W2H2 – reaktor i sposób do pirolizy odpadów przemysłowych lub komunalnych oraz do redukcji i oczyszczania gazu pirolitycznego z ciężkich węglowodorów i cząstek węgla”. Innowacja polega na jednoczesnej utylizacji odpadów oraz oczyszczaniu produktów reakcji w tym samym urządzeniu, dzięki czemu nie ma potrzeby stosowania dodatkowych urządzeń.

Czas dronizacji

W XX edycji, w 2017 r., wyróżniono bezzałogowy statek powietrzny pionowego startu i lądowania ATRAX. Został on zaprojektowany do zadań głównie rozpoznawczych, ale też obserwacyjnych. Dziś – po kilku latach wojny na Ukrainie, w której drony odgrywają ważną rolę – wiemy, że było to jeszcze w erze wczesnodronowej. ATRAX z pewnością przyczynił się w jakimś stopniu do względnej dronizacji Wojska Polskiego przed ogłoszonym w połowie ubiegłego roku początkiem rewolucji dronowej w naszej armii.

Nagrodzony w XXV edycji produkt Holo4Labs to oprogramowanie w technologii rozszerzonej rzeczywistości, korzystające z algorytmów sztucznej inteligencji, które usprawnia pracę laboratoriów. Umożliwia szybkie skanowanie próbek, wprowadzanie danych bez użycia komputera, podgląd i edycję potrzebnych danych, redukuje liczbę popełnionych błędów, umożliwia też wgląd w proces badawczy w czasie rzeczywistym. Nic dziwnego, że Holo4Labs zrobił na świecie furorę.

Podobne wzięcie ma nagrodzony w tej samej XXV edycji innowacyjny system geoinformatyczny do detekcji ludzi na zdjęciach lotniczych. Wspiera on służby ratownicze w poszukiwaniu osób zaginionych z wykorzystaniem dronów. Wykorzystuje algorytmy do wykrywania sylwetek, co pomaga ratownikom szybciej i taniej lokalizować osoby, szczególnie na terenach otwartych i w rzadkim lesie, oraz planować misje.

Szósty poziom

Nie wszystkie nagradzane rozwiązania okazują się przełomowe, ale... próbować trzeba. Rekrutacja do tegorocznej – XXVII edycji konkursu PARP potrwa do 12 lutego. Do udziału mogą się zgłaszać przedsiębiorcy, uczelnie, instytuty badawcze oraz konsorcja łączące biznes z nauką.

Warunkiem jest m.in. osiągnięcie co najmniej szóstego poziomu gotowości technologicznej, co oznacza, że stworzono i zademonstrowano działający prototyp lub model systemu w warunkach zbliżonych do rzeczywistych. To pokazuje, że technologia działa zgodnie z założeniami i jest bliska wdrożenia. Niestety, następny krok bywa jeszcze trudniejszy.

Innowacja globalna

Nagrodzony w XX edycji konkursu „Triggo – polska globalna innowacja w miejskiej elektromobilności” zapowiadał się świetnie: miał łączyć zalety bezpieczeństwa i komfortu samochodu miejskiego ze zwinnością i łatwością parkowania skutera. Nie odniósł jednak przepowiadanego mu sukcesu, przede wszystkim ze względu na problemy z przejściem z fazy prototypu do masowej produkcji seryjnej. Mimo planów jej uruchomienia w 2023 r. projekt utknął na etapie pilotażowych serii kilkudziesięciu egzemplarzy. Spółka Triggo S.A. zmagała się z trudnościami finansowymi. Zamiast aktywnej sprzedaży jej działalność została ograniczona do ochrony posiadanych patentów. Swoje zrobiły konkurencja i zmiany rynkowe oraz gwałtowny rozwój mikromobilności (e-hulajnogi, skutery i rowery elektryczne). Nie udało się sfinalizować współpracy z dużym partnerem, który umożliwiłby produkcję na dużą skalę. To bolączka, z którą zmagały się i nadal będą się zmagać inne innowacyjne rozwiązania.