Reklama

Strona polska - Zasieki

Bunkrowy las

Od miejscowości Zasieki do przejścia granicznego w Olszynie, na obszarze około 700 hektarów lasów i pól wznoszą się betonowe budowle. Jedne sięgają ponad ziemię do pierwszej kondygnacji, inne chowają się w głąb ziemi do głębokości kilku pięter.

Dodaj nasz portal do preferowanych źródeł Google
Artykuły z niedziela.pl będą pojawiać się częściej w Twoich wynikach wyszukiwania

Niemiecka tajemnica

Reklama

Niegdyś cały ten obszar ogrodzony był metalową siatką zwieńczoną drutem kolczastym pod napięciem elektrycznym. Wtedy teren ten należał do specjalistów z Niemieckich Zakładów Chemicznych Materiałów Wybuchowych SA w Berlinie, którzy pod koniec lat 30. XX w. rozpoczęli tu budowę fabryki amunicji, a ściślej mówiąc prochu strzelniczego. Pierwsze prace prowadzono obok Bródka, który rok później włączono do miasta Forst. W latach 60. XX w. ogrodzenie zdemontowano; od tego czasu zaczęła się dewastacja tych terenów. Przeznaczenie fabryki w początkowym okresie okryte było głęboką tajemnicą. Okoliczni mieszkańcy podawali sprzeczne wiadomości. Jedni twierdzili, że będzie tu fabryka nawozów sztucznych, inni, że materiałów dezynfekcyjnych, a jeszcze inni, że mieści się tu fabryka czekolady. Produkcja ruszyła w 1941 r. Odgłosy wystrzałów dochodzące z poligonu usytuowanego na południowo-wschodnim krańcu fabrycznego terenu rozwiały wątpliwości okolicznych mieszkańców. Przysłowiową kropką nad „i” stały się coraz liczniejsze przypadki okaleczeń. Poszkodowani trafiali bez rąk czy nóg do pobliskiego szpitala w Forst lub Lubsku. Mimo zakazu ujawniania miejsca zatrudnienia, nie udało się ukryć, skąd pochodzą ranni. Pod koniec 1940 r. transportem kolejowym do pracy w fabryce napływają pierwsze kolumny jeńców, wśród nich Polacy, Francuzi, Holendrzy i Belgowie. W następnych transportach byli już Rosjanie i Żydzi. Wkrótce pracujących tu Niemców prawie całkowicie zastąpili cudzoziemcy.

Techniczne nowinki

Układ komunikacyjny wewnątrz zakładów był imponujący. Ślady dróg są widoczne do tej pory. Na 700 hektarowym obszarze zbudowano około 72 km betonowych dwupasmowych dróg. Każdy budynek na powierzchni, podziemne hale, silosy, magazyny i domy mieszkalne posiadały bezkolizyjna komunikację z głównymi zakładowymi drogami. Podobnie zaplanowano komunikację szynową, która ciągnęła się na ok. 38 km. Fabryka posiadała własne stacje kolejowe, lokomotywownie i wagonownie, perony, rampy. W ten sposób przygotowane stacje mogły przyjmować i rozładowywać najbardziej skomplikowane materiały sypkie, ciekłe i stałe. Całe składy pociągów mogły wjeżdżać do podziemnych tuneli. Do tej pory doskonale rozpoznawalne są nasypy kolejowe.
Cały obszar zakładów był dokładnie zamaskowany. Trzy wyrastające na dwadzieścia pięć metrów nad powierzchnię ziemi kominy o teleskopowej konstrukcji mogły być złożone w ciągu kilkunastu minut. W ten sposób, w razie potrzeby, przykrywano także ruchomymi płytami maskującymi sztuczne zbiorniki wodne i baseny przeciwpożarowe.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Miejsce zagłady

Od 1943 r. ilość cudzoziemskich robotników przymusowych wzrastała. Byli to przeważnie żołnierze, którym Niemcy odbierali statut jeniecki i zmuszali do nieludzkiej pracy. W latach 1940-45 w Zasiekach zatrudnionych było około 600 obywateli państw Europy Zachodniej, zwłaszcza Francuzów, Polaków, Rosjan, Ukraińców i Żydów. Rosjanie i Żydzi zmuszani byli do najbardziej niebezpiecznych prac, m.in. w suszarniach i przy młynach prochowych. Przyjmuje się, że w ostatnich latach wojny w Zasiekach zginęło z wycieńczenia, głodu, chorób zakaźnych ponad 2 tys. robotników przymusowych. Do tej pory nie zlokalizowano cmentarza zakładowego, przypuszczalnego miejsca ich pochówku. W ostatnim okresie działalności fabryki zatrudniano tu także więźniów obozów koncentracyjnych.
Fabryka działała do połowy lutego 1945 r. Ewakuację zarządzono 20 lutego, kiedy w Brodach i Lubsku stała już Armia Czerwona. Dla wielu pracujących tu jeńców wojennych była to ostatnia droga.

* * *

Po zakończeniu wojny obszar fabryki materiałów wybuchowych znalazł się w granicach państwa polskiego. Do lat 60. XX wieku teren ten był zamknięty i należał do Wojska Polskiego. Przeprowadzona po wojnie inwentaryzacja obiektów wykazała, że na fabrycznym terenie znajdowało się 400 bunkrów i budowli naziemnych o różnym przeznaczeniu. Obecnie wszystkie są w stanie daleko posuniętej dewastacji. Niektóre z pomieszczeń podziemnych są w ogóle niedostępne. Przyczyniło się do tego m.in. przeznaczenie tych budynków na magazyny, piwnice win, palarnie kawy, pieczarkarnie oraz częste kradzieże i dewastacje. ‘

2003-12-31 00:00

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Oceń: 0 0 dodaj do źródeł Google

Reklama

Wybrane dla Ciebie

W Sejmie RP otwarto wystawę poświęconą brytyjskiej kandydatce na ołtarze

2026-11-19 07:22

[ TEMATY ]

sejm

Sue Ryder

Katarzyna Kwaczyńska/Kancelaria Sejmu

17 listopada 2026 r. w holu głównym gmachu Sejmu RP odbyło się otwarcie ekspozycji poświęconej Sue Ryder – brytyjskiej działaczce charytatywnej, zaangażowanej w pomoc ofiarom wojny i osobom potrzebującym. Patronat nad wydarzeniem objął wicemarszałek Sejmu Krzysztof Bosak.

W uroczystym otwarciu wystawy uczestniczyli przedstawiciele Fundacji Sue Ryder w Polsce oraz reprezentanci środowisk związanych z działalnością fundacji w Wielkiej Brytanii. Ekspozycja, przygotowana w formie plansz informacyjnych, przybliża wieloletnią działalność humanitarną i charytatywną Brytyjki.
CZYTAJ DALEJ

Nowenna do Matki Bożej Cudownego Medalika

MK

Przy ulicy Rue du Bac 140 w Paryżu, w biednej dzielnicy, w ciągu kamienic jest brama, która prowadzi do klasztoru Sióstr Miłosierdzia (szarytek). To tutaj, w zakonnej kaplicy, 27 listopada 1830 r., nowicjuszka Katarzyna Labouré ujrzała Matkę Boża, ubraną w białą suknię, okrytą srebrzysto-błękitnym płaszczem. Stała na kuli ziemskiej a z Jej otwartych dłoni, skierowanych ku ziemi, wychodziły promienie - symbol łask, które wyprasza ludziom. Wokół Maryi Katarzyna zobaczyła napis: „O Maryjo, bez grzechu poczęta, módl się za nami, którzy się do Ciebie uciekamy”.

27 listopada obchodzimy wspomnienie Najświętszej Maryi Panny od Cudownego Medalika. Medalik ten jest szczególnym znakiem całkowitego oddania się Maryi i zawierzenia Jej swojego życia. Wielkim orędownikiem i propagatorem tego sakramentalium był św. Maksymilian Maria Kolbe, który zachęcał do jego rozpowszechniania, widząc w nim narzędzie prowadzące do Niepokalanej.
CZYTAJ DALEJ

"Wszelka chwała Bogu". Reprezentant Polski Sławomir Abramowicz otwarcie mówi o swojej wierze

2026-11-19 09:15

[ TEMATY ]

sport

świadectwo

PAP/Maciej Kulczyński

Bramkarz reprezentacji Polski Sławomir Abramowicz

Bramkarz reprezentacji Polski Sławomir Abramowicz

Sławomir Abramowicz zaliczył udany debiut w reprezentacji Polski, a po spotkaniu ze Szwecją zwrócił na siebie uwagę nie tylko sportową postawą. Bramkarz Jagiellonii Białystok opublikował w mediach społecznościowych wymowne zdjęcie, przypominając, komu przypisuje swoje sukcesy.

22-letni Sławomir Abramowicz po raz pierwszy wystąpił w seniorskiej reprezentacji Polski w spotkaniu ze Szwecją, zakończonym remisem 1:1. Młody golkiper zaprezentował się z dobrej strony, kilkukrotnie ratując Biało-Czerwonych przed utratą bramki.
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

REKLAMA

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję