Od chwili, gdy Chrystus uczynił Maryję naszą Matką, ludzkość otrzymała najczulszą Opiekunkę i największą Orędowniczkę u Boga w Niebie. Obecność Maryi w życiu powierzonego Jej Kościoła jest nieustająca i wciąż żywa. Przyjmuje to różnoraki wymiar, dokonuje się w sposób niezwykły w objawieniach i cudach. Uobecnia się w przekazywanych orędziach, znakach na niebie czy łzach, pojawiających się na obrazach lub figurach. Kryją się w tym wszystkim wielkie Boże tajemnice. Tutaj logika ziemska staje się bezradna wobec logiki Boskiej, której nie można zgłębić i wyjaśnić.

Jednym z najbardziej ukrytych i tajemniczych objawień Maryi było pojawienie się łez na Jej wizerunku w katedrze lubelskiej 3 lipca 1949 roku. Maryja nie wypowiedziała wtedy żadnych słów, nie przekazała żadnego orędzia. Niektórzy za przyczynę Jej płaczu podają wydarzenia, które się rozegrały i miały nastąpić - II wojna światowa i komunizm. Jednocześnie cichość i tajemniczość tego wydarzenia wskazuje na jego niepowtarzalność i nieprzemijalność. Głęboka troska Maryi o los swych dzieci, wyrażająca się w płaczu powinna wszystkich skłonić do refleksji nad własnym życiem.

Cud w katedrze lubelskiej wpłynął na powstanie żywego kultu Matki Bożej i czczenia Jej katedralnego wizerunku. Każdego trzeciego dnia miesiąca dla upamiętnienia tego wydarzenia w świątyni ma miejsce czuwanie wieczorne. 3 lipca poprzedza tzw. ´Tydzień Maryjny´, który jest czasem przygotowania do obchodów kolejnej rocznicy cudu, a także czasem rekolekcji. W tym roku ów tydzień trwał od 25 VI do 3 VII. W związku z Rokiem Jubileuszowym temat rozważań skoncentrowany był na Maryi - Matce Miłosierdzia. Czas ten przebiegał pod hasłem "Im więcej naśladuję Matkę Bożą, tym głębiej poznaję Boga", zaczerpniętym z rozważań św. Faustyny. Parafia archikatedralna poświęciła również kolejny numer swej gazetki "Z Maryją ku Wspólnocie" tej problematyce, by pomóc w lepszym przeżyciu rekolekcji. W każdym dniu rozważany był inny temat, problematyka skupiona była wokół: Matki Bożej w tajemnicy miłosierdzia, Orędzia ufności i miłosierdzia, Naśladowania Matki Miłosierdzia, Totus Tuus - Apostoła miłosierdzia, Miłosierdzia Bożego w posłannictwie Królowej Apostołów, Matki Kościoła-Matki, Pierwszej w pielgrzymce wiary, Ikony miłosierdzia, Matki Miłosierdzia - znaku naszych czasów. Każdego dnia po Mszy św. wieczornej od 20.00 trwało czuwanie, które kończył Apel Jasnogórski. Rozważania przygotowywały lubelskie parafie, m.in. OO. Kapucynów, św. Antoniego, św. Maksymiliana Kolbego, św. Jadwigi, św. Rodziny, św. Józefa, a treść rozważań skupiała się wokół Matki Miłosierdzia.

Maryja jest dla każdego z nas wzorem ufności i zawierzenia Bogu. Z Jej postawy należy przyjąć do własnego zachowania: ufność, zawierzenie, ubóstwo w duchu, uniżenie, pokorę i cierpliwość. Wiara jest wewnętrzną dyspozycją człowieka, która w ufności odsłania pełnię zawierzenia Bogu. Powinniśmy zaufać Bożej miłości, jednocześnie w sprawach wiary kierować się rozumem. Pokora odsłania całą pełnię prawdy o człowieku, jego świadomość dokonanego zła, niedoborów, jednocześnie wartości i dobra. Maryja jako Wspomożycielka Wiernych okazuje niezwykłą wrażliwość na swoje dzieci. Przy tym jest bramą dla nich do Bożych tajemnic, pomaga poznawać Boga, dostrzega wszystkie potrzeby i problemy, nawet te najmniejsze. Uczy, jak być wrażliwym na drugiego człowieka. Matka Boża jest znakiem wszechczasów. W niej uobecniają się wielkie zamysły Ojca Niebieskiego; jest drzewem rodzącym Owoc najdoskonalszy. Powinniśmy Jej całkowicie zawierzyć za przykładem Ojca Świętego Jana Pawła II, którego zawołaniem są słowa-Totus Tuus. Matka Kościoła jest także Matką Wcielonego Miłosierdzia. Swoje serce oddała Bogu, lecz jednocześnie kryje w nim cały Kościół. Nasze serca przy jej sercu muszą się kształtować na wzór Jezusa. Serce przez świat współczesny jest odrzucane, świat stawia za wzór mózg - potencjał intelektualny. Dzieje się tak, gdyż serce jest źle rozumiane. Przecież serce to nie samo uczucie, lecz w ujęciu biblijnym to całe duchowe wnętrze człowieka. Zranione serce Jezusa nie tylko ukazuje cierpienie Bożego Syna, ale przede wszystkim objawia Jego miłosierdzie. Boskie serce Maryi przebite mieczem boleści wstawia się za wszystkimi. Wizerunek Miłosierdzia Bożego kieruje naszą uwagę na serce Jezusa. Nie jest ono widoczne, lecz ręka wskazuje na nie, by ukazać źródło miłosierdzia. Maryja jest także chlubą naszego narodu. Naród jest rzeczywistością zbawczą i religijną, a Kościół nosi jego oblicze. Narody są bogactwem Kościoła, wnoszą do niego swoją specyfikę i kulturę, w nich Bóg umieszcza szczególne znaki. Maryjność nie jest znamienna tylko dla Polski, początki chrześcijaństwa na Węgrzech związane są z Maryją, Anglia przed reformacją określana była jako "lenno Najświętszej Marii Panny" . Maryję określa się też ikoną miłosierdzia. Ikona to nie tylko dzieło sztuki Wschodu, ale także specyficzny dogmat - streszczenie prawdy wiary.

Centralne uroczystości maryjne miały miejsce 3 lipca 2000 roku na placu archikatedralnym. Mszy św. odpustowej przewodniczył biskup płocki Stanisław Wielgus, były rektor KUL, który także wygłosił okolicznościową homilię. Mszę św. Koncelebrowali: abp Józef Życiński, bp Ryszard Karpiński, bp Mieczysław Cisło, duszpasterze archikatedry, rektor seminarium duchownego oraz proboszczowie lubelskich parafii. Na obchody 51 rocznicy objawień przybyły rzesze wiernych, których nie był w stanie pomieścić plac archikatedralny. Po uroczystej liturgii odbyła się procesja różańcowa ulicami miasta. Wierni niosąc obraz Płaczącej Pani zatrzymywali się przy pięciu polowych ołtarzach, usytuowanych przy Bramie Krakowskiej, klasztorze OO Karmelitów, kościele Świętego Ducha oraz przy kościele OO Jezuitów i na palcu archikatedralnym. Rozważania do poszczególnych stacji przygotował znany biblista KUL - ks. prof. Józef Kudasiewicz. Uroczystość śpiewem uświetnił Chór Archikatedralny pod kierownictwem Mirosława Ziomka. Obchody tygodnia maryjnego zakończyły się Apelem Jasnogórskim i udzieleniem błogosławieństwa przez wszystkich obecnych biskupów.