Reklama

W 60. rocznicę śmierci I. J. Paderewskiego

"Wygrał Polskę na fortepianie"

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Sześćdziesiąt lat temu - 29 czerwca 1941 r. w Nowym Jorku zmarł wielki Polak, niezapomniany artysta i mąż stanu, "obywatel świata", człowiek ze wszech miar godny szacunku współczesnych, legenda swoich czasów, postać-symbol zarówno w sferze kultury, jak i polityki - Ignacy Jan Paderewski. "Tego dnia - pisała nazajutrz jedna z gazet polonijnych - każdy z 30 milionów Polaków stał się uboższy".
W kondukcie żałobnym w Waszyngtonie "za trumną okrytą polskim sztandarem i umieszczoną na lawecie armatniej postępował orszak żałobny" liczący ponad 30 tys. osób. Na cmentarzu Arlington oddano 19 strzałów armatnich - był to ceremoniał przysługujący tylko najwyższym dostojnikom wojskowym Stanów Zjednoczonych. Ameryka pożegnała Paderewskiego jak bohatera.
Wybitny Rodak przed śmiercią wyraził życzenie, by być pochowanym w wolnej Polsce. Ziściło się ono dopiero po ponad pół wieku. W obecności prezydentów Stanów Zjednoczonych - George´a Busha i Polski - Lecha Wałęsy prochy Ignacego Jana Paderewskiego spoczęły 5 lipca 1992 r. w podziemiach archikatedry św. Jana w Warszawie, w krypcie prezydenta Gabriela Narutowicza.
Wśród swoich pozostanie na zawsze Ten, który w jednym z ostatnich przemówień powiedział: "Poświęciłem życie dla swej Ojczyzny, służyłem jej z całego serca i ze wszystkich sił, bo to ona wezwała mnie do służby".
I. J. Paderewski przyszedł na świat 6 listopada 1860 r. w Kuryłówce na Podolu. Jego matka, Poliksena, córka filomaty, profesora Uniwersytetu Wileńskiego i zesłańca - dr. Ignacego Nowickiego, zmarła kilka miesięcy po narodzinach syna. Gdy miał trzy lata, za udział w powstaniu styczniowym, aresztowano jego ojca, Jana Paderewskiego. Po uwolnieniu ojciec, widząc w synu cudowne dziecko, starał się zapewnić mu staranne wykształcenie. Z najwyższymi ocenami ukończył Ignacy Jan Konserwatorium Muzyczne Apolinarego Kątskiego w Warszawie. 7 stycznia 1880 r. poślubił Antoninę Korsakównę. W październiku urodził im się syn - Alfred. Kilka dni później Antonina zmarła. Wkrótce też okazało się, że dziecko cierpi na niedowład nóg. Jedyny syn Paderewskiego żył 21 lat.
Dzięki Helenie Modrzejewskiej przyszły artysta kontynuował studia muzyczne w Wiedniu (1884-87), gdzie również rozpoczęła się jego wielka, światowa kariera pianistyczna. Zaczął zdobywać uznanie jako kompozytor licznych utworów na fortepian solo oraz mniej licznych na fortepian i orkiestrę. Choć tworzenie muzyki było jego największą aspiracją artystyczną, to po 1907 r. zarzucił to zajęcie na zawsze.
Po sukcesach odniesionych podczas tourneMe po Stanach Zjednoczonych w latach 1891-92 sława Paderewskiego rosła nieustannie, stawiając go w rzędzie najwybitniejszych pianistów świata. Wraz z rozgłosem przyszły i pieniądze. Radość przynosiło mu wspieranie celów społecznych: fundacji, nagród, stypendiów, konkursów muzycznych i literackich, obiektów kulturalnych, organizacji i instytucji naukowych, oświatowych, zarówno o charakterze świeckim, jak i religijnym. Trudno wyliczyć wszystkie popierane przez niego inicjatywy. Pomagała mu w tym druga żona - Helena, którą poślubił w 1899 r.
Nie szczędził również pieniędzy na cele patriotyczne, m.in. wspierał finansowo rodziców dzieci z Wrześni. Wspomagał Bank Ziemski w akcji pomocy chłopom i ziemianom walczącym z działalnością niemieckiej Komisji Kolonizacyjnej, wykupującej ziemię z polskich rąk. W odwecie w Berlinie zorganizowano bojkot jego opery Manru. Uczcił 500-lecie zwycięstwa pod Grunwaldem, fundując w Krakowie pomnik króla Władysława Jagiełły, dłuta Antoniego Wiwulskiego. Uroczystość jego odsłonięcia przerodziła się w jedną z największych manifestacji patriotycznych.
Paderewski był przede wszystkim jednak gorącym patriotą, dumnym ze swej narodowej tradycji i wielowiekowej, pięknej, choć trudnej historii. Podczas uroczystości 100-lecia urodzin F. Chopina we Lwowie powiedział: "Żaden z narodów na świecie nie może się poszczycić takim jak nasz bogactwem uczuć i nastrojów... Więc krzepmy serca do wytrwania, myśli skrójmy do czynów, do dzielnych sprawiedliwych, uczucia podnośmy do wiary, bo nie ginie naród, co ma taką nieśmiertelną duszę".
Jego polskość podbiła świat. Choć daleki był od planów działalności patriotycznej - bo, jak pisał w liście do Romana Dmowskiego: " Żadnej roli politycznej odgrywać nie myślę... Nie mam do tego przygotowania ani też temperamentu. Władza mnie nie nęci, powaga ojca narodu nie pociąga, pośledniejsze stanowisko pożytecznego syna Ojczyzny najzupełniej mi wystarcza" - to koncertując po całym świecie, miał dostęp do wielu polityków. Mógł więc dla sprawy niepodległości Polski uczynić więcej niż inni i potrafił to wykorzystać. Szczególnie dobre kontakty miał w Stanach Zjednoczonych. Zaowocowało jego mordercze, prawie dwuletnie tourneMe, podczas którego zagrał prawie sto koncertów, wygłosił wiele przemówień i zachęcał Polonię amerykańską nie tylko do pomocy charytatywnej, ale i do akcji, która doprowadziłaby do odzyskania upragnionej niepodległości. Pisał: "Myśl o Polsce wielkiej i silnej, wolnej i niepodległej była i jest treścią mego istnienia, urzeczywistnienie jej było i jest jedynym celem mojego życia". I "wygrał Polskę na fortepianie" - jak powiadano o nim w II Rzeczypospolitej.
Należy zatem pamiętać, że I. J. Paderewski to jedna z piękniejszych postaci 1918 r. Do Polski przyjechał w pierwszy dzień świąt Bożego Narodzenia. Pojawiając się w Poznaniu, zadziałał jak lont, powodując wybuch powstania wielkopolskiego i w konsekwencji uwolnienie tej dzielnicy spod panowania niemieckiego.
Tak jak powiedział z balkonu hotelu Bristol w Warszawie: " Nie przyszedłem po dostojeństwa, sławę i zaszczyty, lecz by służyć..." - podjął trudne zadania. Zgodnie z jego idealistycznym poglądem, " stronnictwo powinno być jedno - Polska". Na prośbę Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego utworzył w połowie stycznia 1919 r. rząd koalicyjny ( był jego premierem i ministrem spraw zagranicznych), który zyskał międzynarodowe uznanie i przetrwał do grudnia tegoż roku. W tym czasie przeprowadzono m.in. wybory do Sejmu, uchwalono Małą Konstytucję i uformowano 500-tysięczną armię.
Traktat wersalski stał się przyczyną ataków na Paderewskiego. Złożył więc dymisję i opuścił Polskę, ale nie obraził się na nią. Odporny na "jad zawiści, przykrości i cierpienia", domagał się wierności dla kraju ze strony Polonii amerykańskiej. Jego szwajcarska posiadłość w Morges stała się miejscem spotkań wielu polityków, on sam pozostał bezpartyjny.
Po napaści niemieckiej i sowieckiej na Polskę we wrześniu 1939 r. - pomimo swoich 79 lat - włączył się do pomocy krajowi. Wspierał W. Sikorskiego jako naczelnego wodza. Po agresji Hitlera na niedawnego sowieckiego sojusznika mówił: "Wierzę w Boga, wierzę w sprawiedliwość i w tym, co zaszło, widzę zapowiedź zbliżającej się kary". Kilka dni później zmarł. Cały swój majątek zapisał polskim instytucjom naukowym i kulturalnym.
Obecnym politykom daję pod rozwagę sposób uprawiania polityki zmarłego przed 60 laty ich wielkiego poprzednika, który nigdy nie reprezentował partykularnych interesów partyjnych. Celem nadrzędnym było dla niego państwo, jego niezawisłość, siła i wewnętrzna spójność. Od tych zasad nigdy nie odstępował, zdając sobie sprawę z niebezpieczeństwa zamieszek wewnętrznych. Aktywnie forsował ideę porozumienia narodowego. O zgodę i współpracę wszystkich Polaków walczył I. J. Paderewski nieustannie.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

2001-12-31 00:00

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Skrutinium, czyli jak wybiera się papieża podczas konklawe

2025-05-07 16:26

[ TEMATY ]

konklawe

Vatican Media

Każde głosowanie w Kaplicy Sykstyńskiej odbywa się w sposób ceremonialny i ściśle określony. Sprzyja temu papierowa i indywidualna forma oddania tajnego głosu.

Teoretycznie papież może zostać wybrany już wieczorem w dniu rozpoczęcia konklawe. Wówczas przeprowadza się pierwsze głosowanie. Dzieje się tak od 2005 roku, wcześniej głosowania odbywały się od rana drugiego dnia. Jednak w ostatnim wieku najszybciej papieża wybrano w 1939 roku. Kard. Eugenio Pacelli, późniejszy Pius XII, zyskał wymagane poparcie już w trzecim głosowaniu. Także w drugim dniu konklawe kończyło się w 2005 i w 2013 roku.
CZYTAJ DALEJ

Kapłan rodzi się z miłości, nie z obowiązku czy przymusu

2025-05-08 09:19

[ TEMATY ]

rozważania

O. prof. Zdzisław Kijas

Karol Porwich/Niedziela

Kapłan rodzi się z miłości, nie z obowiązku czy przymusu. O miłość zaś trzeba zabiegać. Trzeba o nią prosić i troszczyć się, kiedy zaczyna kiełkować, aby się pięknie i bujnie rozwijała.

Jezus powiedział: «Moje owce słuchają mego głosu, a Ja znam je. Idą one za Mną, a Ja daję im życie wieczne. Nie zginą na wieki i nikt nie wyrwie ich z mojej ręki. Ojciec mój, który Mi je dał, jest większy od wszystkich. I nikt nie może ich wyrwać z ręki mego Ojca. Ja i Ojciec jedno jesteśmy».
CZYTAJ DALEJ

Sąd przedłużył areszt dla zabójcy ks. Grzegorza z Kłobucka

2025-05-08 16:26

[ TEMATY ]

Kłobuck

śp. ks. Grzegorz Dymek

Karol Porwich/Niedziela

Ks. Grzegorz Dymek

Ks. Grzegorz Dymek

Dzisiaj o godzinie 13:15 odbyło się posiedzenie częstochowskiego Sądu Okręgowego w sprawie Tomasza J., w związku z zabójstwem księdza Grzegorza Dymka - informuje portal klobucka.pl.

Podczas posiedzenia sąd okręgowy postanowił przedłużyć areszt tymczasowy Tomasza J. o kolejne 3 miesiące - do 12 sierpnia.
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

REKLAMA

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję