Ez 36, 24-28 - z Jutrzni na sobotę IV tygodnia
Audiencja generalna, 10 września 2003 r.

1. Kantyk, który przed chwilą rozbrzmiewał w naszych uszach i w naszych sercach, został skomponowany przez jednego z wielkich proroków Izraela. Chodzi o Ezechiela, świadka jednego z najtragiczniejszych okresów, jakie przeżył lud żydowski: był to upadek królestwa Judy oraz jego stolicy, Jerozolimy, po którym nastąpiło gorzkie doświadczenie niewoli babilońskiej (VI wiek przed narodzeniem Chrystusa). Z 36. rozdziału Księgi Ezechiela wybrany został fragment, który stał się integralną częścią chrześcijańskiej Liturgii Godzin.
Kontekst tego fragmentu, przekształconego w hymn liturgiczny, zawiera w sobie najgłębszy sens tragedii przeżywanej przez lud w tamtych czasach. Grzech bałwochwalstwa skaził ziemię daną przez Pana w dziedzictwo Izraelowi. Ten grzech, bardziej niż inne przyczyny, jest odpowiedzialny w ostatecznym rozrachunku za utratę ojczyzny i rozproszenie między narodami. Bóg bowiem nie jest obojętny wobec dobra i zła; On w sposób tajemniczy pojawia się w historii ludzkości ze swoim osądem, który - wcześniej czy później, obnaży zło, bronić będzie ofiar i wskaże drogę sprawiedliwości.

2. Jednakże celem Bożego działania nigdy nie jest ukaranie czy unicestwienie grzesznika. To właśnie sam prorok Ezechiel przekazuje nam te słowa Boga: „Czyż tak bardzo miałoby mi zależeć na śmierci występnego - wyrocznia Pana Boga - a nie raczej na tym, by się nawrócił i żył? (...) Ja nie mam żadnego upodobania w śmierci - wyrocznia Pana Boga. Zatem nawróćcie się, a żyć będziecie” (Ez 18, 23. 32). W tym świetle zdolni jesteśmy pojąć znaczenie naszego Kantyku pełnego nadziei zbawienia. Po oczyszczeniu, dzięki próbie i cierpieniu, jawi się poranek nowej ery, którą zapowiadał już prorok Jeremiasz, mówiąc o „nowym przymierzu” między Panem a Izraelem (por. Jer 31, 31-34). Również sam Ezechiel w 11. rozdziale swojej prorockiej Księgi ogłasza te słowa Boga: „Dam im jedno (nowe) serce i nowego ducha dam do ich wnętrza. Z ciała ich usunę serce kamienne, a dam im serce cielesne, aby postępowali zgodnie z moimi poleceniami, strzegli nakazów moich i wypełniali je. I tak będą oni moim ludem, a Ja będę ich Bogiem” (Ez 11, 19-20).
W naszym Kantyku (por. Ez 36, 23-28) prorok podejmuje tę wyrocznię i uzupełnia podziwu godnym wyjaśnieniem: „duchem nowym”, jaki otrzymają od Boga synowie ludu wybranego, będzie Jego Duch, Duch samego Boga (por. w. 27).

3. Mamy zatem zapowiedź nie tylko oczyszczenia, wyrażonego przez znak wody, która obmywa ciemność świadomości. Nie chodzi tylko o niezbędny skądinąd zewnętrzny wymiar wyzwolenia od zła i od grzechu (por. w. 25). Akcent przesłania Ezechiela skierowany jest przede wszystkim na inny aspekt, jeszcze bardziej zaskakujący. Ludzkość przeznaczona jest do nowego życia.
Pierwszym jego symbolem jest „serce”, które w języku biblijnym oznacza wnętrze, osobistą świadomość. Z naszej piersi zostanie wyrwane „serce z kamienia”, zimne i nieczułe, znak zanurzenia w złu. Na to miejsce Bóg włoży „serce z ciała”, to znaczy źródło życia i miłości (por. w. 26). Na miejsce ducha ożywczego, który w dziele stworzenia uczynił z nas istoty żyjące (por. Rdz 2, 7), wejdzie w nowej ekonomii łaski Duch Święty, który nas podtrzymuje, porusza, prowadzi do światła prawdy i rozlewa „miłość Boga w naszych sercach” (Rz 5, 5).

4. Jawi się nam w ten sposób „nowe stworzenie”, które będzie opisane przez św. Pawła (por. 2 Kor 5, 17; Ga 6, 15), gdy potwierdzi śmierć w nas „człowieka starego”, „grzesznego ciała”, ponieważ „zwlekliśmy z siebie dawnego człowieka z jego uczynkami, a przyoblekliśmy nowego, który wciąż się odnawia ku głębszemu poznaniu [Boga], na obraz Tego, który go stworzył” (Kol 3, 9-10; por. Rz 6, 6).
Prorok Ezechiel zapowiada nowy lud, który w Nowym Testamencie sam Bóg zawezwie do siebie przez Syna swego. Ta wspólnota „serc z ciała” oraz „ducha” będzie doświadczała żywej i czynnej obecności samego Boga, który będzie ożywiał wierzących, działając w ich sercach za pośrednictwem swej skutecznej łaski. „Kto wypełnia Jego przykazania, trwa w Bogu, a Bóg w nim; a to, że trwa On w nas, poznajemy po Duchu, którego nam dał” (1 J 3, 24).

5. Zamykamy naszą medytację nad Kantykiem Ezechiela, słuchając św. Cyryla Jerozolimskiego, który w swojej Trzeciej katechezie chrzcielnej widzi w tym proroctwie lud chrześcijańskiego chrztu.
Przez chrzest - przypomina - zostają odpuszczone wszystkie grzechy, również najcięższe przestępstwa. Dlatego Biskup zwraca się do swoich słuchaczy: „Miej ufność, Jeruzalem, Pan obmyje twoje nieprawości (por. So 3, 14-15). Pan obmyje twoją brzydotę...; «pokropi was czystą wodą, abyście się stali czystymi, i oczyści was od wszelkiej zmazy» (Ez 36, 25). Aniołowie będą wam radosną koroną i szybko zaśpiewają: «Kim jest ta, co się wyłania z pustyni, wsparta na oblubieńcu swoim?» (Pnp 8, 5). Jest to bowiem dusza, która kiedyś była zniewolona, teraz zaś wolna może nazywać bratem przybranym swojego Pana, który, przyjmując jej szczere zaproszenie, powiada: «O jak piękna jesteś, przyjaciółko moja, jakże piękna!» (Pnp 4, 1). Woła on w ten sposób, nawiązując do owoców wyznania, dokonanego z pełną świadomością. (...) Oby zechciało niebo, żeby wszyscy (...), zachowując żywe wspomnienie tych słów oraz wspaniałych owoców, przełożyli je na święte dzieła, aby przedstawić je nieskalanymi przed mistycznym Oblubieńcem i otrzymać od Ojca przebaczenie grzechów” (nr 16: Le catechesi, Rzym 1993, ss. 79-80).

Z oryginału włoskiego tłumaczył o. Jan Pach OSPPE